IMMUNOLOGIE
! !!
DEEL 1 – POESEN
LES 1 – INLEIDING
→ Niet op examen, geeft weer wat we allemaal gaan zien
Indringer:
- Pathogeen
- Ander lichaamsvreemd materiaal
- Kankercel
→ Uitgeschakeld door B- en T-lymfocyten
B-lymfocyt = scherpschutter: maakt antilichamen aan
Respons: selectief (enkel lichaamsvreemde stoffen) en specifiek (tegen 1 bep antigen)
Antlichaam (= antistof) = kogel
Antigen = stofje waar antilichaam op reageert
Kloon = familie van B-cellen → heel veel, elk tegen ander antigen
Klonale selectie: juiste kloon van antilichamen selecteren die antigen gaat uitschakelen
Natuurlijke barrière (huid, mucosa …) = eerste gordel van IS
Doorbroken → pathogeen kan binnendringen → eerstelijnsdefensie schiet snel in gang
Herkennen pathogene indringer via interactie tussen vreemde indringer en cellen van
eerstelijnsdefensie
Alle cellen van 1ste lijnsdefensie herkennen alle pathogene indringers
Sturen ook signaal naar lymfocyten om zich klaar te maken (klonale selectie etc)
→ treden in actie
Respons aangeboren IS VS adaptief IS
Primaire VS secundaire respons
x-as : tijd in dagen
y-as : grootte van respons
Adaptief IS: hercontact met zelfde
pathogeen → snellere en sterkere
respons
1
,Rearrangement en editing van DNA → offspring van B- en T-cel is van andere kloon en
herkent ander antigen dan ouders
2
,LES 2 – CELLEN EN ORGANELLEN
CELLEN
Stamcellen: regeneratie/differentiatie
RBC
Bloedplaatje Neutrofiel
Granulocyt Basofiel
Myeloïde cellijn
Monocyt Eosinofiel
Macrofaag
Hematopoëtische
stamcel
Dendritische cel
B-lymfocyt
Lymfoïde cellijn T-lymfoctyt
Innate lymfoïde
cellen (ILC)
Myeloïde cellijn
Neutrofiel:
- 12 – 15 m
- Gelobde kern
- Ruim cytoplasma met granules (3 ≠ soorten)
- Grootste deel van circulerende leukocyten
- Circuleren 7 – 10 u → migreren naar weefsels (blijven er 2 dagen)
- Ontwikkeling in beenmerg (oiv inflammatoire cytokines)
- Transiënte stijging = teken van ontsteking → aangetrokken richting plaats van
infectie
- Fagocyteren bacteriën → lysis dmv enzymes en AMP’en uit fagosomen
- Scheiden AMP af
- Genereren NET (neutrophil extracellular trap)
- Etter = neutrofielen + AMP + NET
- Secreteren cytokines → B- en T-lymfocyten
Eosinofiel:
- 12 – 17 m
- 2-lobbige kern
- Ruim cytoplasma met 2 soorten granule’s:
o Grote eosinofiele granules
o Fijnere azurofiele granules
3
, - Ontstaan in BM
- 1 – 3% van circulerende WBC’s
- Verdediging tegen parasitaire wormen
- Rol in asthma en allergie
- Secreteren cytokines → B- en T-lymfocyten
Basofiel:
- 7 – 11 m
- 2 lobbige kern (vaak achter granules)
- 2 types granules:
o Azurofiele (lysosomen)
o Specifieke granules (heparine, histamine …)
- Ontstaan in BM
- < 1% van circulerende WBC (circuleren 5-6 uur)
- Verdediging tegen parasitaire wormen (helminthen)
- Faciliteren migratie van andere immuuncellen naar plaats van infectie via:
o Vasodilatatie (histamine)
o Aantrekken van eosinofielen en lyfmocyten (cytokines)
- Vrijzetting van histamine → allergische symptomen (IgE)
Myeloïde antigenpresenterende cellen (APC):
- Monocyt
- Macrofaag
- Dendritische cellen (weefsels >> circulatie)
- Cellulaire componenten van aangeboren IS
APC in contact met pathogeen:
- Fagocytose
- Stukje peptide van pathogeen presenteren aan T-cellen
→ APC = boodschapper vanuit infectiehaard richting lymfeknopen om T-cellen te
activeren
Macrofaag:
- Deels afkomstig van inflammatoire monocyt
o Inflammatoire monocyt van bloed naar
infectie in weefsel → differentiëren in
inflammatoire macrofaag
o Hebben APC activiteit
o Macrofaag = expert in fagocytose →
pathogeen verwijderen
- Deels weefsel-resident
o In embryonale fase reeds aanwezig
o Vele weefsels specifiek celtype, weefsel-specifieke functie
o Self-renewal
o APC activiteit
4
, Dendritische cel:
- Weefsel-resident
Lymfoïde cellijn
- B-lymfocyt
- T-lymfocyt
- Innate lymfoïde cellen → eigenschappen van aangeboren en adaptief IS
Microscopie: verschillende cellen uit het bloed herkennen
- Onderscheid tussen B- en T-lymfocyt enkel mogelijk via flow cytometrie
ORGANEN
B-cel: volledige uitrijping in BM → erna naar secundaire lymfoide organen
T-cel: vroege stadia in BM, verdere uitrijping in thymus → naar secundaire lymfoide
organen
- Vanuit BM via bloed naar thymus
- Thymus: lobulaire structuren met cortex en medulla
o Corticomedullaire junctie = overgang tussen cortex en medulla
o T-cel komt toe in cortex, met rijping migreert die steeds verder richting
medulla
Primaire lymfoïde organen:
- Beenmerg
- Thymus
Secundaire lymfoïde organen (→ lymfocyten zitten er te wachten):
- Milt
- Lymfeknopen
o Boonvormig
o Stromale cellen met daarin
immuuncellen
o Toevoer van lymfevaten en
bloedvaten
o Cortex:
▪ B-lymfocyten in B-
follikels (hoogcorticaal)
▪ Subcapsulaire sinus:
folliculair dendritische
cellen en macrofagen
o Paracortex:
▪ T-lymfocyten
o Medulla
- Amandelen
- MALT
- Huid
5
! !!
DEEL 1 – POESEN
LES 1 – INLEIDING
→ Niet op examen, geeft weer wat we allemaal gaan zien
Indringer:
- Pathogeen
- Ander lichaamsvreemd materiaal
- Kankercel
→ Uitgeschakeld door B- en T-lymfocyten
B-lymfocyt = scherpschutter: maakt antilichamen aan
Respons: selectief (enkel lichaamsvreemde stoffen) en specifiek (tegen 1 bep antigen)
Antlichaam (= antistof) = kogel
Antigen = stofje waar antilichaam op reageert
Kloon = familie van B-cellen → heel veel, elk tegen ander antigen
Klonale selectie: juiste kloon van antilichamen selecteren die antigen gaat uitschakelen
Natuurlijke barrière (huid, mucosa …) = eerste gordel van IS
Doorbroken → pathogeen kan binnendringen → eerstelijnsdefensie schiet snel in gang
Herkennen pathogene indringer via interactie tussen vreemde indringer en cellen van
eerstelijnsdefensie
Alle cellen van 1ste lijnsdefensie herkennen alle pathogene indringers
Sturen ook signaal naar lymfocyten om zich klaar te maken (klonale selectie etc)
→ treden in actie
Respons aangeboren IS VS adaptief IS
Primaire VS secundaire respons
x-as : tijd in dagen
y-as : grootte van respons
Adaptief IS: hercontact met zelfde
pathogeen → snellere en sterkere
respons
1
,Rearrangement en editing van DNA → offspring van B- en T-cel is van andere kloon en
herkent ander antigen dan ouders
2
,LES 2 – CELLEN EN ORGANELLEN
CELLEN
Stamcellen: regeneratie/differentiatie
RBC
Bloedplaatje Neutrofiel
Granulocyt Basofiel
Myeloïde cellijn
Monocyt Eosinofiel
Macrofaag
Hematopoëtische
stamcel
Dendritische cel
B-lymfocyt
Lymfoïde cellijn T-lymfoctyt
Innate lymfoïde
cellen (ILC)
Myeloïde cellijn
Neutrofiel:
- 12 – 15 m
- Gelobde kern
- Ruim cytoplasma met granules (3 ≠ soorten)
- Grootste deel van circulerende leukocyten
- Circuleren 7 – 10 u → migreren naar weefsels (blijven er 2 dagen)
- Ontwikkeling in beenmerg (oiv inflammatoire cytokines)
- Transiënte stijging = teken van ontsteking → aangetrokken richting plaats van
infectie
- Fagocyteren bacteriën → lysis dmv enzymes en AMP’en uit fagosomen
- Scheiden AMP af
- Genereren NET (neutrophil extracellular trap)
- Etter = neutrofielen + AMP + NET
- Secreteren cytokines → B- en T-lymfocyten
Eosinofiel:
- 12 – 17 m
- 2-lobbige kern
- Ruim cytoplasma met 2 soorten granule’s:
o Grote eosinofiele granules
o Fijnere azurofiele granules
3
, - Ontstaan in BM
- 1 – 3% van circulerende WBC’s
- Verdediging tegen parasitaire wormen
- Rol in asthma en allergie
- Secreteren cytokines → B- en T-lymfocyten
Basofiel:
- 7 – 11 m
- 2 lobbige kern (vaak achter granules)
- 2 types granules:
o Azurofiele (lysosomen)
o Specifieke granules (heparine, histamine …)
- Ontstaan in BM
- < 1% van circulerende WBC (circuleren 5-6 uur)
- Verdediging tegen parasitaire wormen (helminthen)
- Faciliteren migratie van andere immuuncellen naar plaats van infectie via:
o Vasodilatatie (histamine)
o Aantrekken van eosinofielen en lyfmocyten (cytokines)
- Vrijzetting van histamine → allergische symptomen (IgE)
Myeloïde antigenpresenterende cellen (APC):
- Monocyt
- Macrofaag
- Dendritische cellen (weefsels >> circulatie)
- Cellulaire componenten van aangeboren IS
APC in contact met pathogeen:
- Fagocytose
- Stukje peptide van pathogeen presenteren aan T-cellen
→ APC = boodschapper vanuit infectiehaard richting lymfeknopen om T-cellen te
activeren
Macrofaag:
- Deels afkomstig van inflammatoire monocyt
o Inflammatoire monocyt van bloed naar
infectie in weefsel → differentiëren in
inflammatoire macrofaag
o Hebben APC activiteit
o Macrofaag = expert in fagocytose →
pathogeen verwijderen
- Deels weefsel-resident
o In embryonale fase reeds aanwezig
o Vele weefsels specifiek celtype, weefsel-specifieke functie
o Self-renewal
o APC activiteit
4
, Dendritische cel:
- Weefsel-resident
Lymfoïde cellijn
- B-lymfocyt
- T-lymfocyt
- Innate lymfoïde cellen → eigenschappen van aangeboren en adaptief IS
Microscopie: verschillende cellen uit het bloed herkennen
- Onderscheid tussen B- en T-lymfocyt enkel mogelijk via flow cytometrie
ORGANEN
B-cel: volledige uitrijping in BM → erna naar secundaire lymfoide organen
T-cel: vroege stadia in BM, verdere uitrijping in thymus → naar secundaire lymfoide
organen
- Vanuit BM via bloed naar thymus
- Thymus: lobulaire structuren met cortex en medulla
o Corticomedullaire junctie = overgang tussen cortex en medulla
o T-cel komt toe in cortex, met rijping migreert die steeds verder richting
medulla
Primaire lymfoïde organen:
- Beenmerg
- Thymus
Secundaire lymfoïde organen (→ lymfocyten zitten er te wachten):
- Milt
- Lymfeknopen
o Boonvormig
o Stromale cellen met daarin
immuuncellen
o Toevoer van lymfevaten en
bloedvaten
o Cortex:
▪ B-lymfocyten in B-
follikels (hoogcorticaal)
▪ Subcapsulaire sinus:
folliculair dendritische
cellen en macrofagen
o Paracortex:
▪ T-lymfocyten
o Medulla
- Amandelen
- MALT
- Huid
5
