Neurologische ontwikkeling
Zelfstudiemodule:
DEEL 1 - Ontwikkeling van de motoriek van de foetus tot de geboorte:
Ontwikkeling van de motoriek van de foetus:
-> 7de postmenstruele zwangerschapsweek = eerste bewegingen van menselijke foetus
-> Bewegingen:
- Zijwaartse bewegingen van hoofd en staartbeen
- Startles (= schrikreacties)
- General movements (= gegeneraliseerde bewegingen of spontane bewegingen)
➔ Meest gebruikte bewegingspatroon
- Geïsoleerde arm -en beenbewegingen
- Hoofdbewegingen
- Adem-zuig-slikbewegingen
- Hand-mondcontact
Het merendeel van de foetussen heeft rond 16 postmenstruele weken het volledige foetale
bewegingsrepertoire reeds tot zijn beschikking.
Stellingen van de neurale maturatie theorie die in vraag worden gesteld:
1. Een foetus maakt reeds zijn eerste bewegingen op 7 weken.
○ De spinale reflexboog is dan nog onvoltooid; de eerste bewegingen komen dus
tot stand zonder afferente informatie over de bewegingsuitvoering.
2. Arm -en beenbewegingen ontstaan bij de foetus in dezelfde periode
○ Ontwikkeling van foetale bewegingen verloopt dus niet volgens een duidelijk
craniocaudaal patroon.
○ Verschil met postnataal verloop = wel craniocaudaal ontwikkelingsverloop
Houding in utero:
- Geleidelijke voorkeur voor flexie in de ledematen
-> Benen vanaf 32 weken postmenstruele leeftijd
-> Armen vanaf 36 weken postmenstruele leeftijd
Waarom beweegt een foetus:
- Gevolg van spontane, gecoördineerde neurale activiteit
- Noodzakelijk voor goede ontwikkeling van zenuwstelsel en andere organen
➔ Bv. Contracturenof gewrichtsdeformateis bij onvoldoende intra-uterine
bewegngen
,Geboorte:
Er is een aanpassing nodig op tal van vlakken:
● Blootstelling aan allerlei prikkels: visueel, auditief, geuren, ...
● Blootstelling aan de zwaartekracht
● Autonome functies overnemen: ademhaling, temperatuurregeling, voeding
Motoriek:
● We spreken van een time-out periode gedurende de eerste 6-8 weken
● Bij een pasgeborene is het volledig foetaal bewegingsrepertoire aanwezig, maar
onderhevig aan de extra-uteriene situatie
● Houding pasgeborene = flexie + nieuw element (moro reactie)
Vroeggeboorte (prematuriteit):
● Meer moeite met aanpassing door onvoldoende ontwikkelde autonome functies
● Houding meer in extensie, door gebrek aan flexiehouding in utero
● Hoe korter de zwangerschapsduur, hoe meer moeilijkheden
DEEL 2 - Motorische ontwikkeling tijdens het eerste levensjaar:
Piramidemodel van de motorische ontwikkeling:
-> In de eerste levensmaanden wordt het bewegingsrepertoire gedomineerd door spontane
bewegingen (general movements).
-> Na deze spontane bewegingen (en primitieve reacties) komt de ontwikkeling van de
houdingsreacties en de motorische basisvaardigheden.
-> In de vroege kinderjaren ontwikkelen de fundamentele motorische vaardigheden, en later
nog de specifieke en complexe motorische vaardigheden.
De volgorde van ontwikkeling van de motoriek wordt in een piramidemodel voorgesteld:
, Spontane bewegingen (general movements):
General movements of spontane bewegingen kunnen we opsplitsen in:
1. Pre-writhing of preterme GM's
2. Writhing GM's (wringend aspect)
3. Fidgety GM's (elegant, vloeiend en onvoorspelbaar)
De 'fidgety GM's', hebben een duidelijke prognostische waarde.
● Normale GM's kenmerken zich door variatie, complexiteit en een vloeiend
bewegingsverloop.
● Duidelijk afwijkende GM's zijn monotoon, stereotiep en niet vloeiend.
Primitieve reflexen/reacties:
Term 'reflex' vs 'reactie':
Reflex:
- Lokale, stereotype activiteit
- Als reactie op een externe prikkel
- Met een vaste relatie tussen stimulus en respons
Primitieve reacties:
- Zijn niet altijd zo gefixeerd en worden gekenmerkt door een grote variabiliteit in
bewegingsuitvoering
- Intensiteit van de bewegingsuitvoering is afhankelijk van de sterkte van de stimulus
- Babyreacties zijn leeftijdsgebonden en zullen uiteindelijk verdwijnen.
Dus babyreactie = een minder stereotiepe, variabelere en complexere geautomatiseerde
activiteit op een stimulus
Er is een associatie met het instinct om te overleven en zichzelf te beschermen (vb.
zoek-zuig-slik reactie, grijpreactie)
Eenvoudige primitieve reacties:
1. Zoek-Zuig-Slik reacties:
- Worden uitgelokt door een zachte aanraking van de wang, waarbij de baby het hoofdje in
de richting van de stimulus draait op zoek naar voedsel.
2. Moro reactie:
- Wanneer de pasgeborene schrikt of begint te vallen, worden de armen en benen naar
buiten toe gestrekt, de handen geopend en de vingers gespreid (de benen en tenen
bewegen minder krachtig).
- Na de extensie van armen en benen als reactie op de stimulus, neemt de baby de normale
flexiehouding weer aan.
Zelfstudiemodule:
DEEL 1 - Ontwikkeling van de motoriek van de foetus tot de geboorte:
Ontwikkeling van de motoriek van de foetus:
-> 7de postmenstruele zwangerschapsweek = eerste bewegingen van menselijke foetus
-> Bewegingen:
- Zijwaartse bewegingen van hoofd en staartbeen
- Startles (= schrikreacties)
- General movements (= gegeneraliseerde bewegingen of spontane bewegingen)
➔ Meest gebruikte bewegingspatroon
- Geïsoleerde arm -en beenbewegingen
- Hoofdbewegingen
- Adem-zuig-slikbewegingen
- Hand-mondcontact
Het merendeel van de foetussen heeft rond 16 postmenstruele weken het volledige foetale
bewegingsrepertoire reeds tot zijn beschikking.
Stellingen van de neurale maturatie theorie die in vraag worden gesteld:
1. Een foetus maakt reeds zijn eerste bewegingen op 7 weken.
○ De spinale reflexboog is dan nog onvoltooid; de eerste bewegingen komen dus
tot stand zonder afferente informatie over de bewegingsuitvoering.
2. Arm -en beenbewegingen ontstaan bij de foetus in dezelfde periode
○ Ontwikkeling van foetale bewegingen verloopt dus niet volgens een duidelijk
craniocaudaal patroon.
○ Verschil met postnataal verloop = wel craniocaudaal ontwikkelingsverloop
Houding in utero:
- Geleidelijke voorkeur voor flexie in de ledematen
-> Benen vanaf 32 weken postmenstruele leeftijd
-> Armen vanaf 36 weken postmenstruele leeftijd
Waarom beweegt een foetus:
- Gevolg van spontane, gecoördineerde neurale activiteit
- Noodzakelijk voor goede ontwikkeling van zenuwstelsel en andere organen
➔ Bv. Contracturenof gewrichtsdeformateis bij onvoldoende intra-uterine
bewegngen
,Geboorte:
Er is een aanpassing nodig op tal van vlakken:
● Blootstelling aan allerlei prikkels: visueel, auditief, geuren, ...
● Blootstelling aan de zwaartekracht
● Autonome functies overnemen: ademhaling, temperatuurregeling, voeding
Motoriek:
● We spreken van een time-out periode gedurende de eerste 6-8 weken
● Bij een pasgeborene is het volledig foetaal bewegingsrepertoire aanwezig, maar
onderhevig aan de extra-uteriene situatie
● Houding pasgeborene = flexie + nieuw element (moro reactie)
Vroeggeboorte (prematuriteit):
● Meer moeite met aanpassing door onvoldoende ontwikkelde autonome functies
● Houding meer in extensie, door gebrek aan flexiehouding in utero
● Hoe korter de zwangerschapsduur, hoe meer moeilijkheden
DEEL 2 - Motorische ontwikkeling tijdens het eerste levensjaar:
Piramidemodel van de motorische ontwikkeling:
-> In de eerste levensmaanden wordt het bewegingsrepertoire gedomineerd door spontane
bewegingen (general movements).
-> Na deze spontane bewegingen (en primitieve reacties) komt de ontwikkeling van de
houdingsreacties en de motorische basisvaardigheden.
-> In de vroege kinderjaren ontwikkelen de fundamentele motorische vaardigheden, en later
nog de specifieke en complexe motorische vaardigheden.
De volgorde van ontwikkeling van de motoriek wordt in een piramidemodel voorgesteld:
, Spontane bewegingen (general movements):
General movements of spontane bewegingen kunnen we opsplitsen in:
1. Pre-writhing of preterme GM's
2. Writhing GM's (wringend aspect)
3. Fidgety GM's (elegant, vloeiend en onvoorspelbaar)
De 'fidgety GM's', hebben een duidelijke prognostische waarde.
● Normale GM's kenmerken zich door variatie, complexiteit en een vloeiend
bewegingsverloop.
● Duidelijk afwijkende GM's zijn monotoon, stereotiep en niet vloeiend.
Primitieve reflexen/reacties:
Term 'reflex' vs 'reactie':
Reflex:
- Lokale, stereotype activiteit
- Als reactie op een externe prikkel
- Met een vaste relatie tussen stimulus en respons
Primitieve reacties:
- Zijn niet altijd zo gefixeerd en worden gekenmerkt door een grote variabiliteit in
bewegingsuitvoering
- Intensiteit van de bewegingsuitvoering is afhankelijk van de sterkte van de stimulus
- Babyreacties zijn leeftijdsgebonden en zullen uiteindelijk verdwijnen.
Dus babyreactie = een minder stereotiepe, variabelere en complexere geautomatiseerde
activiteit op een stimulus
Er is een associatie met het instinct om te overleven en zichzelf te beschermen (vb.
zoek-zuig-slik reactie, grijpreactie)
Eenvoudige primitieve reacties:
1. Zoek-Zuig-Slik reacties:
- Worden uitgelokt door een zachte aanraking van de wang, waarbij de baby het hoofdje in
de richting van de stimulus draait op zoek naar voedsel.
2. Moro reactie:
- Wanneer de pasgeborene schrikt of begint te vallen, worden de armen en benen naar
buiten toe gestrekt, de handen geopend en de vingers gespreid (de benen en tenen
bewegen minder krachtig).
- Na de extensie van armen en benen als reactie op de stimulus, neemt de baby de normale
flexiehouding weer aan.
