Inhoudsopgave
Inleiding: de specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde...................................3
Deel I: grondbeginselen en functioneren van de Unie, rechtsbescherming en doorwerking van het
unierecht – ASSISTENTE..........................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: rechtsbescherming........................................................................................................3
Afdeling 1: een meerlagig stelsel van rechtsbescherming..............................................................6
Afdeling 2: een volledig stelsel van rechtsbescherming..................................................................7
Afdeling 3: toegang tot het HvJEU – Gerecht..................................................................................8
Afdeling 4: rechtstreekse toegang tot HvJEU/Gerecht..................................................................13
Hoofdstuk 2: doorwerking van het materieel EU-recht in het nationaal recht.................................39
Afdeling 1: doorwerking van EU-verdragsbepalingen: principe en toepassing.............................39
Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking.............................................39
Grenzen aan directe werking van verdragsbepalingen.............................................................40
Afdeling 2: doorwerking van secundaire wetgeving.....................................................................41
Directe werking van verordeningen..........................................................................................42
Directe werking van richtlijnen.................................................................................................42
Directe werking van besluiten...................................................................................................46
Conclusie..................................................................................................................................46
Deel II: materieel recht – PROF.............................................................................................................47
Hoofdstuk 1: de interne markt..........................................................................................................47
Afdeling 1: inleiding......................................................................................................................47
Algemeen..................................................................................................................................47
De interne markt na het verdrag van Lissabon.........................................................................51
Afdeling 2: vrij verkeer van goederen...........................................................................................56
De douane-unie........................................................................................................................57
Verbod op kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve
beperkingen: niet-tarifaire handelsbelemmeringen.................................................................59
Uitvoerbeperkingen: art.35 VWEU...........................................................................................67
Acties van particulieren............................................................................................................67
Intellectuele eigendomsrechten...............................................................................................68
Afdeling 3: harmonisatiemaatregelen...........................................................................................68
Sectoriële harmonisatie = de ‘nieuwe aanpak’ van harmonisatie.............................................69
Horizontale harmonisatie = ‘horizontale’ interne markt richtlijnen..........................................70
EU ‘first/only’ regulering = digitale interne markt.....................................................................75
Afdeling 4: vrij verkeer van personen en diensten........................................................................79
1
, Verdragsbepalingen inzake vrij verkeer van economisch actieve personen..............................79
Niet-economische actieve EU-burgers en hun familieleden (ongeacht nationaliteit)...............93
Hoofdstuk 2: de mededingingsregels..............................................................................................100
Afdeling 1: inleiding....................................................................................................................100
Afdeling 2: regels voor ondernemingen......................................................................................102
Mededingingsrechtelijke begrippen.......................................................................................103
Art.101 VWEU.........................................................................................................................106
Art.102 VWEU.........................................................................................................................109
Bevoegdheden van de Europese Commissie bij de toepassing van art.101-102 VWEU..........115
Afdeling 3: steunmaatregelen van de lidstaten...........................................................................116
Algemeen................................................................................................................................116
Het principe van “onverenigbaarheid” is niet absoluut..........................................................118
Controle..................................................................................................................................119
Terugvordering van illegale steun...........................................................................................120
Deel III: de Europese rechtsorde na Lissabon: hoe eigen, hoe autonoom?........................................120
Hoofdstuk 1: een inleidende beschouwing.....................................................................................120
Hoofdstuk 2: een rechtsorde eigen aan de EU................................................................................122
Hoofdstuk 3: aard van EU-verdrag..................................................................................................123
Hoofdstuk 4: speciale werking van EU-verdrag...............................................................................124
Hoofdstuk 5: gevolgen v/e nieuwe EU-rechtsorde..........................................................................127
Afdeling 1: structureel (membraan)............................................................................................127
Structureel interne druk.........................................................................................................127
2
, Samenvatting Europees recht
Inleiding: de specificiteit van het EU-recht: een eigen en
autonome rechtsorde
Waarom leren we Europees recht?
- Heel wat regelgeving is afkomstig van Europees niveau: Europese regelgeving ligt dus
vaak aan de basis v/h BEL recht
MAAR opgepast:
o BEL recht is niet altijd conform het Europees recht: Europees recht heeft dan
voorrang op het BEL recht
o Lacunes in het BEL recht: Europees recht vult dergelijke zaken dan op
Je moet dus steeds meer teruggrijpen & toetsen aan het Europees
recht: als nationale jurist is het immers jouw taak om de nationale
rechter te wijzen op een disconformiteit tussen het BEL recht & het
Europees recht dit gebeurt via een prejudiciële vraag aan het HvJ
Europees recht = judge-based systeem: dit houdt in dat niet enkel verdragen & secundaire
wetgeving centraal staan MAAR ook de RS v/h HvJ is enorm belangrijk
Basisverdragen van EU-recht in VVL:
- VEU: algemene principes die zeggen wat het HvJEU omvat
- VWEU
- EU-HV v/d Grondrechten
Is het een optie om de EU op te doeken?
- EU = ° om oorlog te vermijden tussen de LS’en: EU is dus ° om vrede & stabiliteit te
creëren men is overeengekomen om pragmatisch te werk te gaan om dit te realiseren
dit houdt in dat de LS’en hun economieën afhankelijk zullen maken van elkaar
hierdoor zullen de LS’en zodanig verweven zijn met elkaar dat het praktisch onmogelijk
wordt om oorlog te voeren met elkaar zelfs al willen de LS’en dus oorlog voeren tegen
elkaar, kunnen ze zich dat toch niet permitteren
Is de EU hierin geslaagd?
o Ja, voor wat betreft het grondgebied v/d EU
o Nee, voor wat het Europese continent: op het Europese continent is er immers
nog altijd heel veel oorlog geen vrede & stabiliteit!
Ultieme voorbeeld: Brexit = aanwijzing dat de eenmaking v/d machten in de EU goed
werkt het bleek immers bijzonder moeilijk voor de economie v/h VK om zich
zomaar los te trekken v/d andere EU-LS’en
Deel I: grondbeginselen en functioneren van de Unie,
rechtsbescherming en doorwerking van het unierecht –
ASSISTENTE
LES 1
Hoofdstuk 1: rechtsbescherming
Wat omvat het HvJEU?
- Art.19, lid 1, alinea 1 VEU:
“1. Het Hof van Justitie van de Europese Unie omvat het Hof van Justitie, het Gerecht en
gespecialiseerde rechtbanken. Het verzekert de eerbiediging van het recht bij de
uitlegging en toepassing van de Verdragen.”
3
, o Hof van Justitie:
Zaak bij het HvJ: begint met de letter ‘C’ dit staat voor la court
Samenstelling v/h HvJ:
1 rechter per LS: er zijn 27 LS’en DUS zijn er in totaal 27 rechters
De BEL rechter = Koen Leenaerts:
Hij is ook voorzitter v/h HvJEU!
1 v/d meest invloedrijke mannen
Bijgestaan door advocaten-generaal:
Altijd afkomstig uit FRA, IT, Spanje, DUI of Polen: zij
kennen een toerbeurt
Functie: “in het openbaar in volkomen onpartijdigheid en
onafhankelijkheid met redenen omklede conclusies te
nemen aangaande zaken waarin zulks overeenkomstig
het statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie
vereist is” (art. 252, alinea 2 VWEU) ze schrijven dus
conclusies = advies MAAR dat wordt zeker en vast niet
altijd gevolgd ze zijn dus een juridische adviseur v/h
Hof MAAR geen OM
Principe: 11 advocaten-generaal hoe komt dit? in
verklaring 38 bij het VVL staat dat de raad het aantal
advocaten-generaal mag verhogen MAAR dan moet dit
sowieso tot 11 advocaten-generaal worden geheven + er
moet sowieso een Pool bijzitten
Enkel bij een rechtsvraag: als er dus geen nieuwe
rechtsvragen aan de orde zijn, dan worden er geen
advocaten-generaal bijgevoegd
Benoeming: hoe gebeurt deze benoeming?
Vereisten: onafhankelijk en kundige rechtsgeleerden of
bekwaam om de hoogste rechterlijke ambten in eigen LS
te bekleden er is dus geen taalvereiste, geen vereiste
kennis EU-recht & geen nationaliteitsvereiste in de
praktijk is dit natuurlijk echter wel het geval als LS’en
immers een kandidaat voordragen, dan moeten deze
kandidaten eerst een examen afleggen om de
kwaliteiten te verzekeren hierbij wordt ook getest op
taalkennis, kennis v/h EU-recht…
Mandaat: 6j & herbenoembaar (~ gedeeltelijke
vervanging om de 3j)
MAAR president & vicepresident: worden slechts
benoemd voor 3j
4
Inleiding: de specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde...................................3
Deel I: grondbeginselen en functioneren van de Unie, rechtsbescherming en doorwerking van het
unierecht – ASSISTENTE..........................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: rechtsbescherming........................................................................................................3
Afdeling 1: een meerlagig stelsel van rechtsbescherming..............................................................6
Afdeling 2: een volledig stelsel van rechtsbescherming..................................................................7
Afdeling 3: toegang tot het HvJEU – Gerecht..................................................................................8
Afdeling 4: rechtstreekse toegang tot HvJEU/Gerecht..................................................................13
Hoofdstuk 2: doorwerking van het materieel EU-recht in het nationaal recht.................................39
Afdeling 1: doorwerking van EU-verdragsbepalingen: principe en toepassing.............................39
Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking.............................................39
Grenzen aan directe werking van verdragsbepalingen.............................................................40
Afdeling 2: doorwerking van secundaire wetgeving.....................................................................41
Directe werking van verordeningen..........................................................................................42
Directe werking van richtlijnen.................................................................................................42
Directe werking van besluiten...................................................................................................46
Conclusie..................................................................................................................................46
Deel II: materieel recht – PROF.............................................................................................................47
Hoofdstuk 1: de interne markt..........................................................................................................47
Afdeling 1: inleiding......................................................................................................................47
Algemeen..................................................................................................................................47
De interne markt na het verdrag van Lissabon.........................................................................51
Afdeling 2: vrij verkeer van goederen...........................................................................................56
De douane-unie........................................................................................................................57
Verbod op kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve
beperkingen: niet-tarifaire handelsbelemmeringen.................................................................59
Uitvoerbeperkingen: art.35 VWEU...........................................................................................67
Acties van particulieren............................................................................................................67
Intellectuele eigendomsrechten...............................................................................................68
Afdeling 3: harmonisatiemaatregelen...........................................................................................68
Sectoriële harmonisatie = de ‘nieuwe aanpak’ van harmonisatie.............................................69
Horizontale harmonisatie = ‘horizontale’ interne markt richtlijnen..........................................70
EU ‘first/only’ regulering = digitale interne markt.....................................................................75
Afdeling 4: vrij verkeer van personen en diensten........................................................................79
1
, Verdragsbepalingen inzake vrij verkeer van economisch actieve personen..............................79
Niet-economische actieve EU-burgers en hun familieleden (ongeacht nationaliteit)...............93
Hoofdstuk 2: de mededingingsregels..............................................................................................100
Afdeling 1: inleiding....................................................................................................................100
Afdeling 2: regels voor ondernemingen......................................................................................102
Mededingingsrechtelijke begrippen.......................................................................................103
Art.101 VWEU.........................................................................................................................106
Art.102 VWEU.........................................................................................................................109
Bevoegdheden van de Europese Commissie bij de toepassing van art.101-102 VWEU..........115
Afdeling 3: steunmaatregelen van de lidstaten...........................................................................116
Algemeen................................................................................................................................116
Het principe van “onverenigbaarheid” is niet absoluut..........................................................118
Controle..................................................................................................................................119
Terugvordering van illegale steun...........................................................................................120
Deel III: de Europese rechtsorde na Lissabon: hoe eigen, hoe autonoom?........................................120
Hoofdstuk 1: een inleidende beschouwing.....................................................................................120
Hoofdstuk 2: een rechtsorde eigen aan de EU................................................................................122
Hoofdstuk 3: aard van EU-verdrag..................................................................................................123
Hoofdstuk 4: speciale werking van EU-verdrag...............................................................................124
Hoofdstuk 5: gevolgen v/e nieuwe EU-rechtsorde..........................................................................127
Afdeling 1: structureel (membraan)............................................................................................127
Structureel interne druk.........................................................................................................127
2
, Samenvatting Europees recht
Inleiding: de specificiteit van het EU-recht: een eigen en
autonome rechtsorde
Waarom leren we Europees recht?
- Heel wat regelgeving is afkomstig van Europees niveau: Europese regelgeving ligt dus
vaak aan de basis v/h BEL recht
MAAR opgepast:
o BEL recht is niet altijd conform het Europees recht: Europees recht heeft dan
voorrang op het BEL recht
o Lacunes in het BEL recht: Europees recht vult dergelijke zaken dan op
Je moet dus steeds meer teruggrijpen & toetsen aan het Europees
recht: als nationale jurist is het immers jouw taak om de nationale
rechter te wijzen op een disconformiteit tussen het BEL recht & het
Europees recht dit gebeurt via een prejudiciële vraag aan het HvJ
Europees recht = judge-based systeem: dit houdt in dat niet enkel verdragen & secundaire
wetgeving centraal staan MAAR ook de RS v/h HvJ is enorm belangrijk
Basisverdragen van EU-recht in VVL:
- VEU: algemene principes die zeggen wat het HvJEU omvat
- VWEU
- EU-HV v/d Grondrechten
Is het een optie om de EU op te doeken?
- EU = ° om oorlog te vermijden tussen de LS’en: EU is dus ° om vrede & stabiliteit te
creëren men is overeengekomen om pragmatisch te werk te gaan om dit te realiseren
dit houdt in dat de LS’en hun economieën afhankelijk zullen maken van elkaar
hierdoor zullen de LS’en zodanig verweven zijn met elkaar dat het praktisch onmogelijk
wordt om oorlog te voeren met elkaar zelfs al willen de LS’en dus oorlog voeren tegen
elkaar, kunnen ze zich dat toch niet permitteren
Is de EU hierin geslaagd?
o Ja, voor wat betreft het grondgebied v/d EU
o Nee, voor wat het Europese continent: op het Europese continent is er immers
nog altijd heel veel oorlog geen vrede & stabiliteit!
Ultieme voorbeeld: Brexit = aanwijzing dat de eenmaking v/d machten in de EU goed
werkt het bleek immers bijzonder moeilijk voor de economie v/h VK om zich
zomaar los te trekken v/d andere EU-LS’en
Deel I: grondbeginselen en functioneren van de Unie,
rechtsbescherming en doorwerking van het unierecht –
ASSISTENTE
LES 1
Hoofdstuk 1: rechtsbescherming
Wat omvat het HvJEU?
- Art.19, lid 1, alinea 1 VEU:
“1. Het Hof van Justitie van de Europese Unie omvat het Hof van Justitie, het Gerecht en
gespecialiseerde rechtbanken. Het verzekert de eerbiediging van het recht bij de
uitlegging en toepassing van de Verdragen.”
3
, o Hof van Justitie:
Zaak bij het HvJ: begint met de letter ‘C’ dit staat voor la court
Samenstelling v/h HvJ:
1 rechter per LS: er zijn 27 LS’en DUS zijn er in totaal 27 rechters
De BEL rechter = Koen Leenaerts:
Hij is ook voorzitter v/h HvJEU!
1 v/d meest invloedrijke mannen
Bijgestaan door advocaten-generaal:
Altijd afkomstig uit FRA, IT, Spanje, DUI of Polen: zij
kennen een toerbeurt
Functie: “in het openbaar in volkomen onpartijdigheid en
onafhankelijkheid met redenen omklede conclusies te
nemen aangaande zaken waarin zulks overeenkomstig
het statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie
vereist is” (art. 252, alinea 2 VWEU) ze schrijven dus
conclusies = advies MAAR dat wordt zeker en vast niet
altijd gevolgd ze zijn dus een juridische adviseur v/h
Hof MAAR geen OM
Principe: 11 advocaten-generaal hoe komt dit? in
verklaring 38 bij het VVL staat dat de raad het aantal
advocaten-generaal mag verhogen MAAR dan moet dit
sowieso tot 11 advocaten-generaal worden geheven + er
moet sowieso een Pool bijzitten
Enkel bij een rechtsvraag: als er dus geen nieuwe
rechtsvragen aan de orde zijn, dan worden er geen
advocaten-generaal bijgevoegd
Benoeming: hoe gebeurt deze benoeming?
Vereisten: onafhankelijk en kundige rechtsgeleerden of
bekwaam om de hoogste rechterlijke ambten in eigen LS
te bekleden er is dus geen taalvereiste, geen vereiste
kennis EU-recht & geen nationaliteitsvereiste in de
praktijk is dit natuurlijk echter wel het geval als LS’en
immers een kandidaat voordragen, dan moeten deze
kandidaten eerst een examen afleggen om de
kwaliteiten te verzekeren hierbij wordt ook getest op
taalkennis, kennis v/h EU-recht…
Mandaat: 6j & herbenoembaar (~ gedeeltelijke
vervanging om de 3j)
MAAR president & vicepresident: worden slechts
benoemd voor 3j
4
