Gynaecologie Les 3
Hoofdstuk 8
Gynaecologische infecties en SOA
Dirk Timmerman
Seksueel overdraagbare aandoening (SOA) = infectie of gevolg van infectie door seksueel verkeer overgedragen
SOA
• Verwekkers: - lokalisatie: vulvitis, vaginitis of salpingitis
1. Chlamydia trachomatis - Verwekker: Neisseria gonorrhoeae of Chlamydia trachomatie
2. Herpes simplex virus (HSV) - moment van optreden: in het kraambed of postoperatief)
3. Humaan papillomavirus (HPV)
4. Hepatitis B Virus (HBV) Complicaties door infecties:
5. Trichomonas • Invloed op verloop zwangerschap en/of pasgeborene
6. Neisseria gonorrhoeae (gonoroe) • (pre)carcinomen vulva, vagina en cervix (HPV)
7. Treponema pallidum (syfilis) • tubaire infertiliteit en extra-uteriene zwangerschap (C. trachomatis of N. gonorrhoeae)
8. Humaan immunodeficiëntievirus (HIV)
9. Pediculosis pubis
• Lokalisatie:
vulvitis/bartholinitis/vaginitis/cervicitis/endometritis/salpingitis/PID
, Chlamydia trachomatis
1. Chlamydia trachomatis 2-3x > Gonorroe
obligaat intracellulaire parasieten
zowel DNA als RNA Risicofactoren:
• <25 jaar
Epidemiologie en demografie • Ongehuwd
C. Trachomatis-infecties komen twee- tot tienmaal vaker voor dan gonorroe. • Verschillende seksuele partners
Waarschijnlijk is 2 tot 5 % van de seksueel actieve bevolking besmet. De man/vrouw ratio
is circa 1,5. Risicofactoren zijn: leeftijd jonger dan 25 jaar, ongehuwd en contacten met Anamnese
verschillende seksuele partners o Man: urethritis en epididymitis
o Vrouw: urethritis en cervicitis
Anamnese !! PID (Pelvic Inflammatory Disease): belangrijkste complicatie
Chlamydia veroorzaakt bij de man urethritis en epididymitis en bij de vrouw urethritis en ! 30 % symptomatisch
cervicitis. Een belangrijke complicatie is een PID (Pelvic Inflammtory Disease). Vrouwen
Klachten:
met een urogenitale infectie zijn slechts in 30 % van de gevallen symptomatisch. Klachten
van de vrouw kunnen zijn: dysurie, fluor vaginalis, abnormaal uterien bloedverlies en • Dysurie
buikpijn. • Fluor vaginalis
• Abnormaal uterien bloedverlies: Post-coitaal bloedverlies denk aan Chlamydia
• Buikpijn
Onderzoek en diagnose
Chlamydia trachomatis o Weefselkweek of PCR/LCR-test materiaal uit de cervix en/of de urethra
Onderzoek en diagnose PCR test voor chlamydia !!
Materiaal uit de cervix en/of de urethra wordt in het laboratorium onderzocht met een Speciale wiser nodig: in cervix en urethra
weefselkweek of de PCR/LCR-test. Serologie kan nuttig zijn als aanvulling van de Chronische pijn of acute pijn: wisser doen
diagnostiek en voor epidemiologisch onderzoek, maar is niet geschikt voor diagnostiek
van de individuele patiënt
o Serologie ! niet geschikt voor diagnostiek individuele pati nt.
Behandeling
Behandeling
Azitromycine (Macrolide) 4 x 250 mg eenmalig per os of doxycycline (tetracycline) 100 mg
• Azitromycine (Macrolide)1 gram enkelvoudige dosis (1ste lijn)
per os 2dd gedurende zeven dagen. Bij vrouwen verdient doxycycline de voorkeur in
verband met de kans op een asymptomatische salpingitis • Doxycycline (tetracycline) !! Nood tetracyclines bij zws: afwijkingen, oa tandafwijkingen aan baby
Complicaties Complicaties (Vrouw)
Complicaties bij de vrouw zijn endometritis, salpingitis, perihepatitis (met vergroeiingen • Endometritis
als gevolg), bartholinitis en conjunctivitis. Infertiliteit wordt vaak veroorzaakt door een • Salpingitis
salpingitis of PID • Perihepatitis (met vergroeiingen als gevolg)
• Bartholinitis
• Conjunctivitis
• Infertiliteit (door salpingitis of PID)
ë
, Herpes simplex Virus (HSV)
2. Herpes simplex virus - 80 % door HSV type 2 (genitale wratjes) en 20% door HSV type 1
Herpes genitalis wordt in 80 % van de gevallen veroorzaakt door HSV type 2 en in 20% - Type 2 zeldzamer en heel pijnlijk
door HSV type 1. Na een besmetting met HSV blijft het virus latent aanwezig in de sacrale - Na besmetting virus latent aanwezig in sacrale ganglia, van daaruit recidiveren
ganglia en kan van daaruit recidiveren. Primaire herpes genitalis heeft een incubatietijd - Primaire herpes genitalis: incubatietijd 2-7D
van 2 tot 7 dagen
- Vaak door orofaryngeale contact
Epidemiologie en demografie
Epidemiologie en demografie
Herpes genitalis wordt meestal vastgesteld bij mensen van 20 tot 40 jaar. Orale
besmetting met HSV type I is wijdverbreid : omstreeks 70% van de volwassenen heeft een
- 20-40 jaar
dergelijke infectie doorgemaakt - Orale besmetting met HSV type I wijdverbreid : 70% volwassenen infectie doorgemaakt
Anamnese en onderzoek Anamnese en onderzoek
Regionaal ontstaan van blaasjes, ulcera en lymfeklierzwellingen. Recidieven kunnen • Regionaal blaasjes, ulcera en lymfeklierzwellingen
symptoomloos verlopen of gepaard gaan met symptomen zoals bij een primaire infectie. • Recidieven: symptoomloos of symptomen bij primaire infectie (minder ernstig, minder uitgebreid en duren korter (hoogstens een
De verschijnselen zijn dan echter minder ernstig, minder uitgebreid en duren korter week))
(hoogstens een week)
Diagnose
Herpes simplex virus o Klinisch beeld
Diagnose Kijken naar labia minora, majora en vestibulum: ulceraties (blaasje dat open gaat; zeer besmettelijk), heel pijnlijk
In de praktijk: diagnose gesteld op het klinisch beeld. Niet meer kunnen plassen omdat zeer pijnlijk
De diagnose kan worden bevestigd door direct !! Blaassonde om geen blaasretentie te ontwikkelen
microscopisch onderzoek van materiaal uit de bodem van o bevestigd door wisser virusisolatie of PCR
een ulcus met een directe immunofluorescentietest, of o Serologie: HSV type 1 minder vaak recidiveert dan type 2
virusisolatie door weefselkweek. Serologie is van beperkte
betekenis (bij primo-infectie twee serummonsters met drie
weken tussenpauze). Bepaling van het type HSV is van Behandeling
belang omdat genitale infectie met HSV type 1 minder • Antivirale middelen: Aciclovir en Valaciclovir
vaak recidiveert dan een infectie met type 2. • Bij zeer frequente recidieven (>6/jaar): onderhoudsbehandeling met antivirale middelen
Behandeling
Antivirale middelen zoals Aciclovir, Famciclovir, Valaciclovir.
Complicaties
Bij zeer frequente recidieven, bijvoorbeeld meer dan
zesmaal per jaar kan een onderhoudsbehandeling met
antivirale middelen worden overwogen.
Hoofdstuk 8
Gynaecologische infecties en SOA
Dirk Timmerman
Seksueel overdraagbare aandoening (SOA) = infectie of gevolg van infectie door seksueel verkeer overgedragen
SOA
• Verwekkers: - lokalisatie: vulvitis, vaginitis of salpingitis
1. Chlamydia trachomatis - Verwekker: Neisseria gonorrhoeae of Chlamydia trachomatie
2. Herpes simplex virus (HSV) - moment van optreden: in het kraambed of postoperatief)
3. Humaan papillomavirus (HPV)
4. Hepatitis B Virus (HBV) Complicaties door infecties:
5. Trichomonas • Invloed op verloop zwangerschap en/of pasgeborene
6. Neisseria gonorrhoeae (gonoroe) • (pre)carcinomen vulva, vagina en cervix (HPV)
7. Treponema pallidum (syfilis) • tubaire infertiliteit en extra-uteriene zwangerschap (C. trachomatis of N. gonorrhoeae)
8. Humaan immunodeficiëntievirus (HIV)
9. Pediculosis pubis
• Lokalisatie:
vulvitis/bartholinitis/vaginitis/cervicitis/endometritis/salpingitis/PID
, Chlamydia trachomatis
1. Chlamydia trachomatis 2-3x > Gonorroe
obligaat intracellulaire parasieten
zowel DNA als RNA Risicofactoren:
• <25 jaar
Epidemiologie en demografie • Ongehuwd
C. Trachomatis-infecties komen twee- tot tienmaal vaker voor dan gonorroe. • Verschillende seksuele partners
Waarschijnlijk is 2 tot 5 % van de seksueel actieve bevolking besmet. De man/vrouw ratio
is circa 1,5. Risicofactoren zijn: leeftijd jonger dan 25 jaar, ongehuwd en contacten met Anamnese
verschillende seksuele partners o Man: urethritis en epididymitis
o Vrouw: urethritis en cervicitis
Anamnese !! PID (Pelvic Inflammatory Disease): belangrijkste complicatie
Chlamydia veroorzaakt bij de man urethritis en epididymitis en bij de vrouw urethritis en ! 30 % symptomatisch
cervicitis. Een belangrijke complicatie is een PID (Pelvic Inflammtory Disease). Vrouwen
Klachten:
met een urogenitale infectie zijn slechts in 30 % van de gevallen symptomatisch. Klachten
van de vrouw kunnen zijn: dysurie, fluor vaginalis, abnormaal uterien bloedverlies en • Dysurie
buikpijn. • Fluor vaginalis
• Abnormaal uterien bloedverlies: Post-coitaal bloedverlies denk aan Chlamydia
• Buikpijn
Onderzoek en diagnose
Chlamydia trachomatis o Weefselkweek of PCR/LCR-test materiaal uit de cervix en/of de urethra
Onderzoek en diagnose PCR test voor chlamydia !!
Materiaal uit de cervix en/of de urethra wordt in het laboratorium onderzocht met een Speciale wiser nodig: in cervix en urethra
weefselkweek of de PCR/LCR-test. Serologie kan nuttig zijn als aanvulling van de Chronische pijn of acute pijn: wisser doen
diagnostiek en voor epidemiologisch onderzoek, maar is niet geschikt voor diagnostiek
van de individuele patiënt
o Serologie ! niet geschikt voor diagnostiek individuele pati nt.
Behandeling
Behandeling
Azitromycine (Macrolide) 4 x 250 mg eenmalig per os of doxycycline (tetracycline) 100 mg
• Azitromycine (Macrolide)1 gram enkelvoudige dosis (1ste lijn)
per os 2dd gedurende zeven dagen. Bij vrouwen verdient doxycycline de voorkeur in
verband met de kans op een asymptomatische salpingitis • Doxycycline (tetracycline) !! Nood tetracyclines bij zws: afwijkingen, oa tandafwijkingen aan baby
Complicaties Complicaties (Vrouw)
Complicaties bij de vrouw zijn endometritis, salpingitis, perihepatitis (met vergroeiingen • Endometritis
als gevolg), bartholinitis en conjunctivitis. Infertiliteit wordt vaak veroorzaakt door een • Salpingitis
salpingitis of PID • Perihepatitis (met vergroeiingen als gevolg)
• Bartholinitis
• Conjunctivitis
• Infertiliteit (door salpingitis of PID)
ë
, Herpes simplex Virus (HSV)
2. Herpes simplex virus - 80 % door HSV type 2 (genitale wratjes) en 20% door HSV type 1
Herpes genitalis wordt in 80 % van de gevallen veroorzaakt door HSV type 2 en in 20% - Type 2 zeldzamer en heel pijnlijk
door HSV type 1. Na een besmetting met HSV blijft het virus latent aanwezig in de sacrale - Na besmetting virus latent aanwezig in sacrale ganglia, van daaruit recidiveren
ganglia en kan van daaruit recidiveren. Primaire herpes genitalis heeft een incubatietijd - Primaire herpes genitalis: incubatietijd 2-7D
van 2 tot 7 dagen
- Vaak door orofaryngeale contact
Epidemiologie en demografie
Epidemiologie en demografie
Herpes genitalis wordt meestal vastgesteld bij mensen van 20 tot 40 jaar. Orale
besmetting met HSV type I is wijdverbreid : omstreeks 70% van de volwassenen heeft een
- 20-40 jaar
dergelijke infectie doorgemaakt - Orale besmetting met HSV type I wijdverbreid : 70% volwassenen infectie doorgemaakt
Anamnese en onderzoek Anamnese en onderzoek
Regionaal ontstaan van blaasjes, ulcera en lymfeklierzwellingen. Recidieven kunnen • Regionaal blaasjes, ulcera en lymfeklierzwellingen
symptoomloos verlopen of gepaard gaan met symptomen zoals bij een primaire infectie. • Recidieven: symptoomloos of symptomen bij primaire infectie (minder ernstig, minder uitgebreid en duren korter (hoogstens een
De verschijnselen zijn dan echter minder ernstig, minder uitgebreid en duren korter week))
(hoogstens een week)
Diagnose
Herpes simplex virus o Klinisch beeld
Diagnose Kijken naar labia minora, majora en vestibulum: ulceraties (blaasje dat open gaat; zeer besmettelijk), heel pijnlijk
In de praktijk: diagnose gesteld op het klinisch beeld. Niet meer kunnen plassen omdat zeer pijnlijk
De diagnose kan worden bevestigd door direct !! Blaassonde om geen blaasretentie te ontwikkelen
microscopisch onderzoek van materiaal uit de bodem van o bevestigd door wisser virusisolatie of PCR
een ulcus met een directe immunofluorescentietest, of o Serologie: HSV type 1 minder vaak recidiveert dan type 2
virusisolatie door weefselkweek. Serologie is van beperkte
betekenis (bij primo-infectie twee serummonsters met drie
weken tussenpauze). Bepaling van het type HSV is van Behandeling
belang omdat genitale infectie met HSV type 1 minder • Antivirale middelen: Aciclovir en Valaciclovir
vaak recidiveert dan een infectie met type 2. • Bij zeer frequente recidieven (>6/jaar): onderhoudsbehandeling met antivirale middelen
Behandeling
Antivirale middelen zoals Aciclovir, Famciclovir, Valaciclovir.
Complicaties
Bij zeer frequente recidieven, bijvoorbeeld meer dan
zesmaal per jaar kan een onderhoudsbehandeling met
antivirale middelen worden overwogen.
