Lore De Tollenaere
1
,INHOUDSOPGAVE
0. Introductie ............................................................................................................................................................................ 5
0.1 Waarom organisatieontwikkeling ............................................................................................................................................. 5
0.2 Evolutie in de sociale sector ...................................................................................................................................................... 5
Duaal denken .............................................................................................................................................................................. 5
Nieuwe tendensen in sociale sector ........................................................................................................................................... 5
Niet duaal denken zoals bedrijven… ........................................................................................................................................... 5
0.3 Inzicht verwerven in thema’s zoals… ......................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1: De identiteit van de organisatie – fundament ...................................................................................................... 6
1.1 Wat zijn organisaties? ............................................................................................................................................................... 6
1.1.1 Kenmerken van een organisatie ......................................................................................................................................... 6
1.1.2 Social profit versus profit organisaties ............................................................................................................................... 7
1.1.3 Organisatieontwikkeling, wat? ........................................................................................................................................... 8
1.2 Het grote waarom ..................................................................................................................................................................... 9
1.2.1 Missie ............................................................................................................................................................................... 10
1.2.2 Visie .................................................................................................................................................................................. 12
1.2.3 Kernwaarden .................................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 2: Omgevingsanalyse van de organisatie ................................................................................................................ 14
2.1 De organisatie in een veranderende omgeving ....................................................................................................................... 14
2.1.1 Veranderingen in de samenleving .................................................................................................................................... 15
2.1.2 De organisatie binnen de samenleving ............................................................................................................................ 16
2.1.3 De organisatie in het werkveld......................................................................................................................................... 19
2.1.4 De organisatie zelf ............................................................................................................................................................ 20
Hoofdstuk 3: De strategie voor de organisatie ........................................................................................................................ 21
3.1 Inleiding ................................................................................................................................................................................... 21
3.2 Belang van een strategische aanpak ....................................................................................................................................... 22
3.3 SWOT en confrontatiematrix................................................................................................................................................... 24
Stap 1: Selectie van inzichten uit omgevingsanalyse – SWOT................................................................................................... 25
Stap 2: ‘Confronteren’ of combineren van inzichten – confrontatiematrix .............................................................................. 27
Stap 3: Voorkeursstrategie ........................................................................................................................................................ 29
Hoofdstuk 4: Doelstellingen .................................................................................................................................................... 30
4.1 Inleiding ................................................................................................................................................................................... 30
4.2 Niveaus van doelstellingen of soorten doelstellingen ............................................................................................................. 31
4.3 Wat is een goede doelstelling ................................................................................................................................................. 32
2
,Hoofdstuk 5: Organisatiestructuur .......................................................................................................................................... 33
5.1 Inleiding ................................................................................................................................................................................... 33
5.2 Coördinatiemechanismen van Mintzberg ............................................................................................................................... 34
5.3 Types organisatiestructuren .................................................................................................................................................... 35
5.3.1 Horizontaal ....................................................................................................................................................................... 35
5.3.2 Verticaal ........................................................................................................................................................................... 36
5.3.3 Horizontale en verticale dwarsverbanden ....................................................................................................................... 38
5.4 Organisatiestructuur volgens Mintzberg................................................................................................................................. 40
5.4.1 Overzicht .......................................................................................................................................................................... 40
5.4.2 De professionele bureaucratie ......................................................................................................................................... 40
Hoofdstuk 6: De organisatiecultuur......................................................................................................................................... 41
6.1 Inleiding ................................................................................................................................................................................... 41
6.2 Algemene typering .................................................................................................................................................................. 42
6.2.1 Mens- of organisatiegericht ............................................................................................................................................. 42
6.2.2 Sterke en zwakke organisaties ......................................................................................................................................... 42
6.2.3 Gezonde of zieke organisaties .......................................................................................................................................... 43
6.3 Enkele cultuurmodellen ........................................................................................................................................................... 44
6.3.1 Cultuurtypologieën van Charles Handy ............................................................................................................................ 44
6.3.2 Cultuurniveaus van Schein ............................................................................................................................................... 44
6.3.3 Ui-model van Sanders en Neuijen (later Hofstede).......................................................................................................... 45
6.3.4 Dension cultuurmodel ...................................................................................................................................................... 46
6.4 De maakbaarheid van een organisatiecultuur ........................................................................................................................ 47
Hoofdstuk 7: Kwaliteitsbeleid ................................................................................................................................................. 48
7.1 Inleiding ................................................................................................................................................................................... 48
7.2 Wat betekent kwaliteit ............................................................................................................................................................ 48
7.2.1 Algemeen ......................................................................................................................................................................... 48
7.2.2 Bedrijfsleven versus hulp- en dienstverlening.................................................................................................................. 48
7.2.3 Specifiek voor non-profit organisaties ............................................................................................................................. 49
7.3 Kwaliteitsmodellen .................................................................................................................................................................. 51
7.3.1 Integrale kwaliteitszorg (IKZ) ............................................................................................................................................ 51
7.3.2 Deming PDCA-cyclus: plan-do-check-act ......................................................................................................................... 52
7.3.3 Lerende organisaties ........................................................................................................................................................ 52
7.4 Kwaliteitsbewijzen ................................................................................................................................................................... 53
7.5 Regelgeving ............................................................................................................................................................................. 53
7.5.1 Kwaliteitswet .................................................................................................................................................................... 53
7.5.2 Kwaliteitsdecreet ............................................................................................................................................................. 53
Hoofdstuk 8: Leiderschap ........................................................................................................................................................ 55
8.1 Leiderschapsmodellen ............................................................................................................................................................. 55
8.1.1 Leiderschap in het verleden ............................................................................................................................................. 55
8.1.2 Hedendaagse visie op leiderschap ................................................................................................................................... 57
8.1.3 Besluit: Wat is goed leiderschap anno 2024? .................................................................................................................. 58
8.2 Wat is goed leiderschap? ........................................................................................................................................................ 59
3
, Hoofdstuk 9: HRM .................................................................................................................................................................. 60
9.1 Belang van inzicht in HRM voor studenten orthopedagogie ................................................................................................... 60
9.2 Definitie HRM .......................................................................................................................................................................... 60
9.2.1 Human resources ............................................................................................................................................................. 60
9.2.2 Human resources management ....................................................................................................................................... 61
9.2.3 Hard en soft HRM ............................................................................................................................................................. 61
9.2.4 Harvard en Michigan HRM model .................................................................................................................................... 62
9.3 HRM en motivatie ................................................................................................................................................................... 63
9.3.1 Acerta ............................................................................................................................................................................... 63
9.4 Actuele modellen ..................................................................................................................................................................... 63
9.4.1 De term ‘duurzaam HRM’ ................................................................................................................................................ 64
9.4.2 Inclusief HRM ................................................................................................................................................................... 64
9.5 De shift van strategisch management naar duurzaam management..................................................................................... 64
9.6 Praktijkvoorbeeld: HR-cyclus ................................................................................................................................................... 64
9.7 HR-cyclus in beeld.................................................................................................................................................................... 65
9.7.1 Werving of rekrutering en selectie ................................................................................................................................... 65
9.7.2 Onboarding ...................................................................................................................................................................... 67
9.7.3 Beoordelen en evalueren ................................................................................................................................................. 68
9.7.4 Belonen van medewerkers ............................................................................................................................................... 68
9.7.5 Ontwikkelen ..................................................................................................................................................................... 69
9.7.6 Uitstroom van medewerkers............................................................................................................................................ 70
4