Geschiedenis hfst 9 : XXste eeuw
§ 1. Crisismomenten temperen het vooruitgangsoptimisme
- In 19de E komen burgers aan de macht – betalen veel belastingen – macht zit niet meer
volledig bij adel
- BE is een constitutionele monarchie
- Advocaten worden belangrijk vanaf 1830
- BE is voor groot deel Franse rechtscultuur dat zich voortzet : de gemeenten behouden we +
organisatie staat (rechtbanken en hoven)
- Onze wetboeken inspireren we op die van de Franse (1867 : Haus : wetboek strafvordering)
- BE rechtscultuur komt op - er ontstaan tijdschriften (La Belgique judiciare) : weekblad om
juristen om de hoogte te houden over hoe staat vorm wordt gegeven
- 19de E : Brussel : justitiepaleis opent om recht te spreken – opening geeft teken van sociale en
culturele ontwikkeling van juristen die voortouw nemen ivm decoratie van paleis
- Edmont picard : grootste BE jurist – vrijzinnig mens - cultureel en politiek geëngageerd – geeft
juridische tijdschriften uit (journal des tribunaux) : bedoeld als krant voor iedereen die binnen
gerecht werkt – maakte boeken : Les pandektes belges (=verzameling van rechtsleer dat juridisch
onderwijs beïnvloed heeft - komt op voor rechten Vlamingen en van vrouw - grote
kunstliefhebber
- Recht zou maatschappelijke factor zijn – R kan maatschappij vernieuwen
Kunstwerk :
o Nieuwe fundamentele wet : de grootst maatschappelijke kracht is het recht – recht
socialiseert dus – recht werd gebruikt om zwaksten te verdedigen – basis van het recht is
het broederschap, zonder goedheid zal gerechtigheid haar functie nooit kunnen uitoefenen
DUS : hoop op ontwikkelde maatschappij dat ze met recht het goede van het leven kunnen
geven
- Einde 19de eeuw ontstaat sociale wetgeving – charismatische legitimatie van recht is beetje
verdwenen – gouden driehoek op schilderij was ok voor kerk want symboliseerde heilige
Drievuldigheid
- Start 20ste E is er hoop in het recht – juristen vertrouwen erop dat ze maatschappij kunnen
vormen met R
A. Inleiding
- Recht is niet het enige paradigma :
o Juristen beseffen dat alleen R niet volstaat - er is meer nodig ➔ Leger is ook nodig – België
is neutrale staat (werd beslist in congres van Londen)
o Zonder leger = staat niet organiseren !! Sommige Juristen en politici zeiden dat er nood
was aan leger uit schrik van oorlogen, andere zeiden dat het niet nodig was – begin 20ste E
meer en meer discussie
o Staat moet ook tussen komen in eco : als ge staat uitbouw in 19de eeuw met en door
juristen dan had men het gedacht dat recht de staat zou kunnen regelen = paradigma
- Juridisch-rationele is niet enigste legitimatie
o Ook charismatische (hierdoor heb je veel meer middelen : pamfletten konden gemaakt
worden – propaganda en censuur zijn belangrijk) en traditionele nodig (feit dat rechters
al jaren bij koninklijk besluit worden benoemd)
, - Juristen zijn niet zo zeker de bewaker van de rechtstaat ( bv balie)
o Advocaat is onafhankelijk - moeten dus bewakers van de rechtstaat staat zijn ➔ als de
staat verkeerde kant opgaat, zijn er advocaten die ingrijpen
o Joden die advocaat zijn mochten beroepen niet meer uitoefen door Duitsers – advocaten
stribbelen tegen – advocaten Brussel verweerden zich tegen feit dat Joden niet meer op
tablaux mochten staan - in Brussel hebben ze als oplossing geen nieuw tablaux gemaakt
- Juristen spelen rol in interbellum bij totalitaire regimes
= crisismomenten waarbij vrijheid en gelijkheid abrupt worden afgebroken
o USSR (1917-1991)
o na WO II communistische regimes in Oost-Europa (-1989)
o Italië (1922-1945)
o Duitsland (1933-1945)
o Spanje (1939-1975)
o Portugal (1932-1974)
In elk van die landen is er één leer, één geloof en één partij
B. Communisme
Theorie
- Communisme ontwikkelt zich door Karl Marx en Friedrich Engels. Het idee is een
gemeenschappelijke eigendom van productiemiddelen. Als we productiemiddelen
gemeenschappelijk maken dan zal er plaatsgemaakt worden voor het proletariaat.
- Binnen communistische partij ontstaat socialisme
Praktijk
- Communisme is gerealiseerd in de USSR (Rusland)
- Lenin en Stalin voelde sterke terreur o.i.v. koude oorlog dus bouwden communisme uit
- De vrijheden van het volk uit de GW waren dood
- Belang communisme voor : Rusland is winnaar van WOII – daarom krijgen ze landen toebedeeld
- Tussen 2 WO zijn communisten heel actief – Communisten kunnen na WOII niet doorbreken want
steun Rusland ontbreekt
- Communisten in BE hadden maar marginale impact – ze waren verdeeld in BE
- Communisten (Julien Lahaut) speelden in BE rol in interbellum – speelden rol in verzetsbeweging
(O.F.)
C. De vestiging van het derde rijk
- Het eerste keizerrijk onder Karel de Grote (1806)
- Het tweede keizerrijk : wij waren bezet door Nazi-Duitsland (Hohenzollern)
- Derde rijk : niet echt keizerrijk – het is begonnen als republiek (hier kon arbeiderspartij macht
grijpen)
- 1918 : Grondwet Weimar-republiek (na aftreden van de keizer) : GW met vrijheden wordt binnen
goed georganiseerde staat door coalitieregeringen uitgeschakeld
o Sociaal-democraten, liberalen, katholieken
o Duitsland is een bondstaat met parlementaire republiek – parlement 2 kamers : Reichstag
(= volksvertegenwoordiging) – Reichsrat (= vertegenwoordiging staten)
o Bevat klassieke grondrechten
§ 1. Crisismomenten temperen het vooruitgangsoptimisme
- In 19de E komen burgers aan de macht – betalen veel belastingen – macht zit niet meer
volledig bij adel
- BE is een constitutionele monarchie
- Advocaten worden belangrijk vanaf 1830
- BE is voor groot deel Franse rechtscultuur dat zich voortzet : de gemeenten behouden we +
organisatie staat (rechtbanken en hoven)
- Onze wetboeken inspireren we op die van de Franse (1867 : Haus : wetboek strafvordering)
- BE rechtscultuur komt op - er ontstaan tijdschriften (La Belgique judiciare) : weekblad om
juristen om de hoogte te houden over hoe staat vorm wordt gegeven
- 19de E : Brussel : justitiepaleis opent om recht te spreken – opening geeft teken van sociale en
culturele ontwikkeling van juristen die voortouw nemen ivm decoratie van paleis
- Edmont picard : grootste BE jurist – vrijzinnig mens - cultureel en politiek geëngageerd – geeft
juridische tijdschriften uit (journal des tribunaux) : bedoeld als krant voor iedereen die binnen
gerecht werkt – maakte boeken : Les pandektes belges (=verzameling van rechtsleer dat juridisch
onderwijs beïnvloed heeft - komt op voor rechten Vlamingen en van vrouw - grote
kunstliefhebber
- Recht zou maatschappelijke factor zijn – R kan maatschappij vernieuwen
Kunstwerk :
o Nieuwe fundamentele wet : de grootst maatschappelijke kracht is het recht – recht
socialiseert dus – recht werd gebruikt om zwaksten te verdedigen – basis van het recht is
het broederschap, zonder goedheid zal gerechtigheid haar functie nooit kunnen uitoefenen
DUS : hoop op ontwikkelde maatschappij dat ze met recht het goede van het leven kunnen
geven
- Einde 19de eeuw ontstaat sociale wetgeving – charismatische legitimatie van recht is beetje
verdwenen – gouden driehoek op schilderij was ok voor kerk want symboliseerde heilige
Drievuldigheid
- Start 20ste E is er hoop in het recht – juristen vertrouwen erop dat ze maatschappij kunnen
vormen met R
A. Inleiding
- Recht is niet het enige paradigma :
o Juristen beseffen dat alleen R niet volstaat - er is meer nodig ➔ Leger is ook nodig – België
is neutrale staat (werd beslist in congres van Londen)
o Zonder leger = staat niet organiseren !! Sommige Juristen en politici zeiden dat er nood
was aan leger uit schrik van oorlogen, andere zeiden dat het niet nodig was – begin 20ste E
meer en meer discussie
o Staat moet ook tussen komen in eco : als ge staat uitbouw in 19de eeuw met en door
juristen dan had men het gedacht dat recht de staat zou kunnen regelen = paradigma
- Juridisch-rationele is niet enigste legitimatie
o Ook charismatische (hierdoor heb je veel meer middelen : pamfletten konden gemaakt
worden – propaganda en censuur zijn belangrijk) en traditionele nodig (feit dat rechters
al jaren bij koninklijk besluit worden benoemd)
, - Juristen zijn niet zo zeker de bewaker van de rechtstaat ( bv balie)
o Advocaat is onafhankelijk - moeten dus bewakers van de rechtstaat staat zijn ➔ als de
staat verkeerde kant opgaat, zijn er advocaten die ingrijpen
o Joden die advocaat zijn mochten beroepen niet meer uitoefen door Duitsers – advocaten
stribbelen tegen – advocaten Brussel verweerden zich tegen feit dat Joden niet meer op
tablaux mochten staan - in Brussel hebben ze als oplossing geen nieuw tablaux gemaakt
- Juristen spelen rol in interbellum bij totalitaire regimes
= crisismomenten waarbij vrijheid en gelijkheid abrupt worden afgebroken
o USSR (1917-1991)
o na WO II communistische regimes in Oost-Europa (-1989)
o Italië (1922-1945)
o Duitsland (1933-1945)
o Spanje (1939-1975)
o Portugal (1932-1974)
In elk van die landen is er één leer, één geloof en één partij
B. Communisme
Theorie
- Communisme ontwikkelt zich door Karl Marx en Friedrich Engels. Het idee is een
gemeenschappelijke eigendom van productiemiddelen. Als we productiemiddelen
gemeenschappelijk maken dan zal er plaatsgemaakt worden voor het proletariaat.
- Binnen communistische partij ontstaat socialisme
Praktijk
- Communisme is gerealiseerd in de USSR (Rusland)
- Lenin en Stalin voelde sterke terreur o.i.v. koude oorlog dus bouwden communisme uit
- De vrijheden van het volk uit de GW waren dood
- Belang communisme voor : Rusland is winnaar van WOII – daarom krijgen ze landen toebedeeld
- Tussen 2 WO zijn communisten heel actief – Communisten kunnen na WOII niet doorbreken want
steun Rusland ontbreekt
- Communisten in BE hadden maar marginale impact – ze waren verdeeld in BE
- Communisten (Julien Lahaut) speelden in BE rol in interbellum – speelden rol in verzetsbeweging
(O.F.)
C. De vestiging van het derde rijk
- Het eerste keizerrijk onder Karel de Grote (1806)
- Het tweede keizerrijk : wij waren bezet door Nazi-Duitsland (Hohenzollern)
- Derde rijk : niet echt keizerrijk – het is begonnen als republiek (hier kon arbeiderspartij macht
grijpen)
- 1918 : Grondwet Weimar-republiek (na aftreden van de keizer) : GW met vrijheden wordt binnen
goed georganiseerde staat door coalitieregeringen uitgeschakeld
o Sociaal-democraten, liberalen, katholieken
o Duitsland is een bondstaat met parlementaire republiek – parlement 2 kamers : Reichstag
(= volksvertegenwoordiging) – Reichsrat (= vertegenwoordiging staten)
o Bevat klassieke grondrechten
