Samenvatting fysiologie 1

Samenvatting fysiologie
Hoofdstuk 1: histologie of weefselleer

1. Inleiding

 Anatomische structuren met het blote oog: anatomie
 Microscopische anatomie: cytologie en histologie

Weefsel: groepering van cellen die gelijkaardige kenmerken en functies hebben.
Combinatie weefsel vormt orgaan en organen zijn gegroepeerd tot orgaanstelsel die het lichaam
vormen.

4 soorten weefsels:

1. Epitheel/dekweefsel: bedekken en aflijnen
2. Bindweefsel: steun geven en inwendige ruimten opvullen
3. Spierweefsel: actieve beweging
4. Zenuwweefsel: info geleiden
→ om orgaan goed te laten werken moeten deze samenwerken. (meeste organen alle 4 types
weefsel)

Toepassing in de praktijk:
histopathologie: microscopische studie van ziekte in de weefsels
Er wordt een biopt van een weefsel genomen en gefixeerd, een dunne weefselcoupe van gesneden
en dat wordt gekleurd en zo kan je naar weefsels onder de microscoop kijken. Veranderingen in
aantal, vorm grootte… van de cellen kan helpen om diagnose van een bepaalde ziekte te stellen.

2. Epitheel

2.1. Algemene eigenschappen van epitheel

 epitheel = dekweefsel
 bedekt in- en uitwendige oppervlakten & bekleedt inwendige transportbuizen.
 kenmerken:
o dicht opeen geplakte cellen die in lagen gerangschikt zijn (kan 1 of meer lagen zijn)
o polaire cellen met apicaal oppervlak richting lumen orgaan/lichaamsholte en basaal
oppervlak richting onderliggend bindweefsel.
o Avasculair: geen bloedvaten (ontvangt zuurstof & voedingsstoffen vanuit
onderliggend bindweefsel). MAAR ze zijn geïnnerveerd = bevatten zenuwen en
geven belangrijke sensorische info door.
o Beschadigde epitheelcellen worden continu vervangen of hersteld (door vb.
schade/ziektekiemen)

2.2. Functies van epitheel

 Fysieke bescherming aan onderliggende weefsels. (bescherming tegen schaven, uitdroging…)
 Regelt doorlaatbaarheid van biochemische stoffen. (sommige epithelia ondoorlaatbaar
andere meer doorlaatbaar)
 Sensorische informatie ontvangen.

1

,  Klierweefsel (excretie=geproduceerde stoffen verlaten lichaam/secretie= stoffen blijven in
lichaam)

2.3. Verbindingen tussen epitheelcellen

 Moeten stevig verbonden zijn om andere weefsels te beschermen.
 Zijvlakken zijn gegolfd, daardoor passen ze in elkaar als een puzzel.
 Tussen naburige epitheelcellen zijn er kanaaltjes met matrix die voedings- en
transportstoffen transporteren vanuit en naar onderliggende weefsels.
 zijkanten epitheelcellen zijn verbonden aan naburige cellen door:
o Tight junctions: samensmelting van buitenste lagen plasmamembranen van 2
naburige cellen. Er wordt een ondoordringbare barrière gevormd. (vb. urineblaas,
spijsverteringstelsel)
o Gap junctions: verbinding via connexons (:kanaaleiwitten die van cytoplasma ene cel
naar cytoplasma andere cel lopen). Door connexons is transport van ionen,
voedingstoffen en elektrische signalen van ene naar andere cel mogelijk (vb.
hartspierweefsels & glad spierweefsel, rol in coördinatie van spiercontracties)
o Desmosoom: verdikking gevormd door intercellulaire filamenten die in elkaar passen
als klittenband. Is goed bestand tegen spanning en uitrekking (vb. huid, hart)
o Hemidesmosoom: ziet eruit als een half desmosoom. Verbindt epitheelcel met
basaal membraan eronder.

2.4. Het basale membraan

 Fundering epitheelcel
 Netwerk van vezels dat epitheelcel vasthecht aan onderliggend bindweefsel.
 Gedeeltelijke barrière: laat o2, co2, voedingstoffen… door
 Sterk en elastisch

2.5. Het epitheeloppervlak / oppervlaktespecialisatie

 Epitheel in bloedvaten: glad oppervlak zodat bloed zonder wrijving kan stromen.
 Microvilli: oppervlaktevergroting voor absorptie/secretie
 Cilia/trilharen: gecoördineerde bewegingen waardoor stoffen langs het oppervlak van het
epitheel kan verplaatst worden. (vb. slijm, vreemde stoffen)
 Keratine/verhoorning: beschermend en waterdicht (vb. huid)




2.6. Classificatie van epitheel

Ingedeeld volgens 3 criteria:

 Aantal cellagen (eenlagig of meerlagig)
 Vorm van de cellen (plaveiselepitheel, kubisch epitheel, cilindrisch epitheel)
 Aanwezigheid oppervlaktespecialisatie (trilharen, microvilli, verhoornde cellen…)

2.7. Types van epitheel


2

, 2.7.1. Eenlagig plaveiselepitheel

 Afgeplatte cellen met schijfvormige kern
 Dun en fragiel (passage water, o2, co2 en kleine moleculen in longen en nieren)
 Vlak en glad = geen wrijving
 Endotheel: aflijning bloed- en lymfevaten
 Mesotheel: aflijning borst- en buikholte
 Komt voor in lymfevaten & bloedvaten

2.7.2. Eenlagig kubisch epitheel

 1 laag kubische cellen met ronde, centrale kern
 Op plaatsen waar secretie en absorptie gebeurt
 Komt voor op oppervlakte eierstokken, in schildklier, lever

2.7.3. Eenlagig cilindrisch epitheel

 Lange dunne cellen met ovale kernen
 Epitheel is dikker dus meer bescherming
 Betrokken bij secretie en absorptie (afvoergangen exocriene klieren, wand maagdarmstelsel)
 Eenlagig cilindrisch epitheel met trilharen komt voor in luchtwegen, baarmoeder en eileiders
 Komt voor in luchtwegen, baarmoeder en eileiders

2.7.4. Meerlagig plaveiselepitheel

 Bestaat uit meerdere cellagen
 Bescherming tegen wrijving en blootstelling aan chemische stoffen
 Mond, slokdarm, vagina…= onverhoornd meerlagig plaveiselepitheel
 Huid= verhoornd meerlagig plaveiselepitheel

2.7.5. Meerlagig kubisch epitheel

 Meestal uit 2 lagen kubische cellen
 Bescherming weefsels in grote afvoergangen exocriene klieren
 Komt voor in zweet, melk en speekselklieren

2.7.6. Meerlagig cilindrisch epitheel

 Beschermt onderliggende weefsels
 Komt voor in grote afvoergangen van melkklieren en een deel van de urethra bij sommige
mannelijke dieren.



2.7.7. pseudomeerlagig cilindrisch epitheel
 Ziet er meerlagig uit maar is het niet
 Alle cellen zijn verbonden met basaal membraan, niet alle reiken tot luminale oppervlak
 Kernen op verschillende hoogten
 Vaak trilharen en slijmbekercellen
 Komt voor in ademhalingsstelsel & delen mannelijk voortplanting stelsel

2.7.8. overgangsepitheel

3

,  Kan uitrekken
 Is waterdicht
 Komt voor in de urinewegen

2.8. Klieren

Klieren zijn cellen die secreties of excreties produceren. Er is een onderscheid tussen endocriene
klieren en exocriene klieren

Endocriene klieren: hebben geen afvoergang, hormonen worden via de bloedbaan getransporteerd
naar de plaats in het lichaam waar ze hun functie uitvoeren

Exocriene klieren: voeren hun secreties/excreties via afvoergangen naar lichaamsholte of
celoppervlakken.

3. Bindweefsel

3.1. Algemene eigenschappen van bindweefsel

 Bestaan vooral uit niet-levende extracellulaire matrix (extracellulaire vezels +
grondsubstantie)
 De matrix omgeeft cellen en zorgt voor voeding en steun
 Daardoor kunnen bindweefselcellen overleven terwijl ze verder uit elkaar liggen dan
epitheelcellen
 Gevasculariseerd: bevat bloedvaten die zuurstof en voedingstoffen aanvoeren & co2 afvoeren
 Graad van vascularisatie varieert
 Bindweefsel bevat vaak sensorische receptoren die pijn, druk… registreren.

3.2. Functies van bindweefsel

 Andere weefsels verbinden
 Steun voor het lichaam
 Beschermende laag rond organen
 Isolatie lichaam
 Energiereserve
 Transport stoffen door lichaam
 Herstel beschadigde weefsels
 Afweer tegen micro organismen

3.3. Bestanddelen van bindweefsel

3.3.1. Grondsubstantie

 Amorf, homogeen materiaal
 Kan vloeibaar, vast of gel zijn
 Bestaat uit glycosaminoglycanen ( ketens glyocoproteïnen die hyaluronzuur… bevatten)
 Functies:
o Uitwisseling voedingsstoffen en afvalstoffen tussen cellen en bloed
o Schokbrekend kussen
o Beschermt de bindweefselcellen
o Barrière voor binnendringen van micro-organismen

4