Duitsland in Europa 1918-1991
1.1 Opkomst van het Derde Rijk (1918-1945)
De Republiek van Weimar
Duitsland had de eerste wereldoorlog verloren, de keizer vluchtte en de
republiek werd uitgeroepen: de Republiek van Weimar. De
sociaaldemocraten waren de grootste partij, zij vormde dan ook de nieuwe
regering en ondertekende het wapenstilstand-contract met de
geallieerden. Er kwam ook een nieuwe grondwet hierdoor werd Duitsland
een parlementaire democratie. Deze democratie liep daarentegen niet
op rolletjes;
- Duitsers wilde geen democratie, de adellijke elite vond dat de massa
niet in staat was te regeren en nationalistische bewegingen en
radicale socialisten wilden een sterke leider.
- Veel Duitsers hadden geen vertrouwen in de leiders van de
Republiek. Volgens de dolkstootlegende waren zij ook
verantwoordelijk voor het verlies van de eerste wereldoorlog. De
machthebbers kregen daarnaast de schuld van het Verdrag van
Versailles (deze vredesovereenkomst dwong Duitsland tot
ontwapening, het afstaan van gebieden en het betalen van forse
herstelbetalingen), hier was veel haat op.
- De regeringen van de Republiek slaagde er niet in om grote
economische problemen op te lossen, dit kwam onder andere door
de hoge herstelbetalingen. Ook verloor Duitsland toegang tot
grondstofrijke gebieden. Verschillende maatregelen zorgde voor een
kort economisch herstel.
Het Amerikaanse Dawesplan (1924) maakte grote Amerikaanse leningen
mogelijk. Doordat Duitsland zich goedmakend opstelde kreeg het
langzamerhand toegang tot belangrijke industriegebieden. Het
economisch herstel eindigde in 1929, door de beurskrach (instorten
Amerikaanse beurs). Hierdoor wilde de VS zijn leningen terug en raakte
Duitsland verzeilt in een nog diepere crisis.
De opkomst van het nationaalsocialisme
Van de chaos in de Weimarrepubliek profiteerde de uiterst rechtse en
antisemitische nationaalsocialistische partij, de NSDAP. De partijleider:
Adolf Hitler, deed beloftes die Duitsers heel graag wilde horen.
- Een einde komen aan de politieke strijd binnen Duitsland.
- De afgenomen gebieden zouden weer bij Duitsland komen.
- Hij zou de nationale eenheid herstellen.
- Hij zou afspraken uit het Verdrag van Versailles terugdraaien.
- Hij beloofde een eind te maken aan de werkloosheid.
Hij verspreide deze beloftes met propaganda en paramilitaire
machtsvertoon, tegenstanders van de NSDAP werden geïntimideerd en
aangepakt. Hierdoor won de NSDAP de verkiezingen.
, Hitler werd in 1933 benoemd tot rijkskanselier. Kort na zijn aantreden
brandde het parlementsgebouw in Berlijn af (Rijksdagbrand, 1933),
Hitler gaf de communisten hier de schuld van, omdat zij ‘zogenaamd’ zo
de macht wilde pakken. Hierdoor ontstond een crisissfeer en kreeg Hitler
het parlement zover de machtigingswet (de regering kon besluiten
nemen zonder democratische toestemming) in te voeren. Dit betekende
het einde van de Republiek van Weimar en het begin van Hitlers machtige
rijk.
Gevolgen voor Duitsland
Duitsland werd een totalitair regime, het leven van Duitsers moest
volledig in teken staan van het nationaalsocialisme. Deze nazificatie van
de bevolking ging gepaard met veel propaganda en harde opstand tegen
politieke tegenstanders (sociaaldemocraten en socialisten).
De machthebbers rekenden snel af met mensen die niet binnen de
Volksgemeinschaft passen, alleen raszuivere waren goed. Mensen die in
de ogen van de nazi minder waren, waren: Joden, Roma en Sinti,
gehandicapten en homo’s. Ondanks de hardhandige manier van werken
van de nazi’s kreeg zij veel steun van de bevolking en kwam Duitsland
economisch weer op de rit.
Gevolgen voor Europa
Landen om Duitsland heen maakte zich zorgen over Hitlers agressieve
buitenlandpolitiek. Groot-Brittannië en Frankrijk hoopten een nieuwe
oorlog te voorkomen door toe te geven aan Hitlers eisen. Hitler kreeg door
de appeasementpolitiek in 1938 toestemming om Tsjecho-Slowakije in
te nemen. Maar toen Hitler in 1939 Polen binnenviel bleek dat hij op meer
uit was dan alleen het verenigen van Duitstalige landen. De UK en
Frankrijk verklaarde de Tweede Wereldoorlog.
Duitsland veroverde in de beginjaren van de oorlog bijna het hele
Europese continent. Overal stelde de Duitse bezetter de rechtsstaat
buiten werking en voerde ze een arbeidsdienst in, hierdoor moesten
Europese burgers werken in de Duitse oorlogsindustrie. Joden hadden het
zwaar, ze werden buitengesloten en later getransporteerd naar
vernietigingskampen in Oost-Europa. Miljoenen Joden zijn vermoord.
1.2 Duitsland na de oorlog (1945-1961)
Aan het begin van de oorlog veroverde Duitsland bijna
heel Europa. Het veroveren van de Sovjet-Unie ging
daarentegen niet vanzelf. Toen de VS, GB en Canada zich
in het westen van Frankrijk offensief tegen Hitler
begonnen, kon Hitler de tweefrontenoorlog niet meer
aan. Duitsland gaf zich in mei 1945 over.
Duitsland na de oorlog
1.1 Opkomst van het Derde Rijk (1918-1945)
De Republiek van Weimar
Duitsland had de eerste wereldoorlog verloren, de keizer vluchtte en de
republiek werd uitgeroepen: de Republiek van Weimar. De
sociaaldemocraten waren de grootste partij, zij vormde dan ook de nieuwe
regering en ondertekende het wapenstilstand-contract met de
geallieerden. Er kwam ook een nieuwe grondwet hierdoor werd Duitsland
een parlementaire democratie. Deze democratie liep daarentegen niet
op rolletjes;
- Duitsers wilde geen democratie, de adellijke elite vond dat de massa
niet in staat was te regeren en nationalistische bewegingen en
radicale socialisten wilden een sterke leider.
- Veel Duitsers hadden geen vertrouwen in de leiders van de
Republiek. Volgens de dolkstootlegende waren zij ook
verantwoordelijk voor het verlies van de eerste wereldoorlog. De
machthebbers kregen daarnaast de schuld van het Verdrag van
Versailles (deze vredesovereenkomst dwong Duitsland tot
ontwapening, het afstaan van gebieden en het betalen van forse
herstelbetalingen), hier was veel haat op.
- De regeringen van de Republiek slaagde er niet in om grote
economische problemen op te lossen, dit kwam onder andere door
de hoge herstelbetalingen. Ook verloor Duitsland toegang tot
grondstofrijke gebieden. Verschillende maatregelen zorgde voor een
kort economisch herstel.
Het Amerikaanse Dawesplan (1924) maakte grote Amerikaanse leningen
mogelijk. Doordat Duitsland zich goedmakend opstelde kreeg het
langzamerhand toegang tot belangrijke industriegebieden. Het
economisch herstel eindigde in 1929, door de beurskrach (instorten
Amerikaanse beurs). Hierdoor wilde de VS zijn leningen terug en raakte
Duitsland verzeilt in een nog diepere crisis.
De opkomst van het nationaalsocialisme
Van de chaos in de Weimarrepubliek profiteerde de uiterst rechtse en
antisemitische nationaalsocialistische partij, de NSDAP. De partijleider:
Adolf Hitler, deed beloftes die Duitsers heel graag wilde horen.
- Een einde komen aan de politieke strijd binnen Duitsland.
- De afgenomen gebieden zouden weer bij Duitsland komen.
- Hij zou de nationale eenheid herstellen.
- Hij zou afspraken uit het Verdrag van Versailles terugdraaien.
- Hij beloofde een eind te maken aan de werkloosheid.
Hij verspreide deze beloftes met propaganda en paramilitaire
machtsvertoon, tegenstanders van de NSDAP werden geïntimideerd en
aangepakt. Hierdoor won de NSDAP de verkiezingen.
, Hitler werd in 1933 benoemd tot rijkskanselier. Kort na zijn aantreden
brandde het parlementsgebouw in Berlijn af (Rijksdagbrand, 1933),
Hitler gaf de communisten hier de schuld van, omdat zij ‘zogenaamd’ zo
de macht wilde pakken. Hierdoor ontstond een crisissfeer en kreeg Hitler
het parlement zover de machtigingswet (de regering kon besluiten
nemen zonder democratische toestemming) in te voeren. Dit betekende
het einde van de Republiek van Weimar en het begin van Hitlers machtige
rijk.
Gevolgen voor Duitsland
Duitsland werd een totalitair regime, het leven van Duitsers moest
volledig in teken staan van het nationaalsocialisme. Deze nazificatie van
de bevolking ging gepaard met veel propaganda en harde opstand tegen
politieke tegenstanders (sociaaldemocraten en socialisten).
De machthebbers rekenden snel af met mensen die niet binnen de
Volksgemeinschaft passen, alleen raszuivere waren goed. Mensen die in
de ogen van de nazi minder waren, waren: Joden, Roma en Sinti,
gehandicapten en homo’s. Ondanks de hardhandige manier van werken
van de nazi’s kreeg zij veel steun van de bevolking en kwam Duitsland
economisch weer op de rit.
Gevolgen voor Europa
Landen om Duitsland heen maakte zich zorgen over Hitlers agressieve
buitenlandpolitiek. Groot-Brittannië en Frankrijk hoopten een nieuwe
oorlog te voorkomen door toe te geven aan Hitlers eisen. Hitler kreeg door
de appeasementpolitiek in 1938 toestemming om Tsjecho-Slowakije in
te nemen. Maar toen Hitler in 1939 Polen binnenviel bleek dat hij op meer
uit was dan alleen het verenigen van Duitstalige landen. De UK en
Frankrijk verklaarde de Tweede Wereldoorlog.
Duitsland veroverde in de beginjaren van de oorlog bijna het hele
Europese continent. Overal stelde de Duitse bezetter de rechtsstaat
buiten werking en voerde ze een arbeidsdienst in, hierdoor moesten
Europese burgers werken in de Duitse oorlogsindustrie. Joden hadden het
zwaar, ze werden buitengesloten en later getransporteerd naar
vernietigingskampen in Oost-Europa. Miljoenen Joden zijn vermoord.
1.2 Duitsland na de oorlog (1945-1961)
Aan het begin van de oorlog veroverde Duitsland bijna
heel Europa. Het veroveren van de Sovjet-Unie ging
daarentegen niet vanzelf. Toen de VS, GB en Canada zich
in het westen van Frankrijk offensief tegen Hitler
begonnen, kon Hitler de tweefrontenoorlog niet meer
aan. Duitsland gaf zich in mei 1945 over.
Duitsland na de oorlog
