Ecologie
,Inhoudstabel
Thema 1: inleiding ................................................................................................................................. 1
H1: The nature of ecology ...................................................................................................................... 1
Thema 2: De abiotische omgeving ........................................................................................................ 6
H2: Klimaat ............................................................................................................................................. 6
H3: De aquatische omgeving ................................................................................................................ 13
H24: Aquatische ecosystemen (vervolg H3) ......................................................................................... 20
H4: Het terrestriche milieu ................................................................................................................... 25
Thema 3: Organismen in hun omgeving.............................................................................................. 35
H5: Adaptatie en natuurlijke selectie ................................................................................................... 35
H6: Planten adaptaties ......................................................................................................................... 39
H7: Dierlijke adaptaties ........................................................................................................................ 47
Thema 4: Populaties ............................................................................................................................ 56
H8: Eigenschappen van populaties ....................................................................................................... 56
H9: Populatiegroei ................................................................................................................................ 61
H10: Levensgeschiedenis ...................................................................................................................... 69
H11: Intraspecifieke populatie regulatie............................................................................................... 79
Thema 5: Soorten interacties .............................................................................................................. 86
H12: Species interactie, populatiedynamiek en natuurlijke selectie .................................................... 86
H13: Interspecifieke competitie............................................................................................................ 91
H14: Predatie...................................................................................................................................... 101
H15: Parasitisme en mutualisme ........................................................................................................ 113
Thema 6: Community ecologie .......................................................................................................... 122
H16: Community structuur ................................................................................................................. 122
H17: Invloedsfactoren van communitystructuur ................................................................................ 128
H18: Community dynamiek ................................................................................................................ 134
Thema 7: Ecosysteem ecologie .......................................................................................................... 140
H19: Ecosysteemenergetica................................................................................................................ 140
H20: Decompositie en nutriëntencycli ............................................................................................... 148
H21: Biogeochemische cyclus............................................................................................................. 160
Bijlagen:
Terrestrische biomen ............................................................................................................................... I
Aquatische biomen................................................................................................................................ V
Biogeochemische cycli ........................................................................................................................... IX
Formularium....................................................................................................................................... XIV
, Thema : Inleiding
H1: The nature of Ecology
1.1 Wat is ecologie?
Ecologie = de studie van de relaties en interacties die bestaan tussen organismen onderling en met hun abiotische
omgeving.
= een wetenschap die interacties tussen biotiek en abiotiek bestudeerd
1.2 Organismen interageren met het milieu in de context van het ecosysteem
Organismen interageren op verschillende niveaus met hun omgeving:
- Moeten essentiële middelen uit omgeving halen
- Moet zichzelf beschermen tegen vijanden
- Moeten onderscheid kunnen maken tussen vriend – vijand – partners – roofdieren
- Moeten kunnen omgaan met de fysische en chemische condities van hun omgeving (temperatuur, licht,..)
Dit allemaal heeft een invloed op processen die cruciaal zijn voor overleving en groei
Ieder organisme leeft in een bepaalde omgeving die groot, klein, stabiel, tijdelijk,… kan zijn.
➔ Dit geheel noemen we een ecosysteem en functioneert als een unit; het ecosysteem bestaat uit op elkaar
inwerkende componenten die als een eenheid functioneren.
In grote lijnen bestaat een ecosysteem uit twee inwerkende basiscomponenten:
• Abiotische componenten (= niet levend): fysische en chemische samenstelling water, bodem en
atmosfeer, weer, licht, temperatuur, vochtigheid, nutriënten, concentraties van gassen (CO 2 en O2),…
• Biotische componenten (levend): andere organismen en hun onderlinge interacties (symbiose, predator-
prooi,…)
De manier waarop organismen interageren met hun omgeving hangt af van hun ecosysteem.
Elk component reageert op elkaar en wijzigt zo een deel van het geheel → complexe relaties!
In elk ecosysteem zullen componenten verschillen en meer/minder invloed uitoefenen → andere relaties!
Bv: terrestrisch → vnl temperatuur en regen die sterk
doorwegen
aquatisch → vnl licht, nutriënten en aanwezige zuurstof
die sterk doorwegen
Kort samengevat: een ecosysteem…:
- is een omgeving waarin een organisme leeft
- is een fysieke locatie in de tijd en ruimte
- kan aquatisch of terrestrisch zijn
- kan stabiel (bv regenwoud) of tijdelijk (bv poel) zijn
- omvat abiotische en biotische componenten
1
,Inhoudstabel
Thema 1: inleiding ................................................................................................................................. 1
H1: The nature of ecology ...................................................................................................................... 1
Thema 2: De abiotische omgeving ........................................................................................................ 6
H2: Klimaat ............................................................................................................................................. 6
H3: De aquatische omgeving ................................................................................................................ 13
H24: Aquatische ecosystemen (vervolg H3) ......................................................................................... 20
H4: Het terrestriche milieu ................................................................................................................... 25
Thema 3: Organismen in hun omgeving.............................................................................................. 35
H5: Adaptatie en natuurlijke selectie ................................................................................................... 35
H6: Planten adaptaties ......................................................................................................................... 39
H7: Dierlijke adaptaties ........................................................................................................................ 47
Thema 4: Populaties ............................................................................................................................ 56
H8: Eigenschappen van populaties ....................................................................................................... 56
H9: Populatiegroei ................................................................................................................................ 61
H10: Levensgeschiedenis ...................................................................................................................... 69
H11: Intraspecifieke populatie regulatie............................................................................................... 79
Thema 5: Soorten interacties .............................................................................................................. 86
H12: Species interactie, populatiedynamiek en natuurlijke selectie .................................................... 86
H13: Interspecifieke competitie............................................................................................................ 91
H14: Predatie...................................................................................................................................... 101
H15: Parasitisme en mutualisme ........................................................................................................ 113
Thema 6: Community ecologie .......................................................................................................... 122
H16: Community structuur ................................................................................................................. 122
H17: Invloedsfactoren van communitystructuur ................................................................................ 128
H18: Community dynamiek ................................................................................................................ 134
Thema 7: Ecosysteem ecologie .......................................................................................................... 140
H19: Ecosysteemenergetica................................................................................................................ 140
H20: Decompositie en nutriëntencycli ............................................................................................... 148
H21: Biogeochemische cyclus............................................................................................................. 160
Bijlagen:
Terrestrische biomen ............................................................................................................................... I
Aquatische biomen................................................................................................................................ V
Biogeochemische cycli ........................................................................................................................... IX
Formularium....................................................................................................................................... XIV
, Thema : Inleiding
H1: The nature of Ecology
1.1 Wat is ecologie?
Ecologie = de studie van de relaties en interacties die bestaan tussen organismen onderling en met hun abiotische
omgeving.
= een wetenschap die interacties tussen biotiek en abiotiek bestudeerd
1.2 Organismen interageren met het milieu in de context van het ecosysteem
Organismen interageren op verschillende niveaus met hun omgeving:
- Moeten essentiële middelen uit omgeving halen
- Moet zichzelf beschermen tegen vijanden
- Moeten onderscheid kunnen maken tussen vriend – vijand – partners – roofdieren
- Moeten kunnen omgaan met de fysische en chemische condities van hun omgeving (temperatuur, licht,..)
Dit allemaal heeft een invloed op processen die cruciaal zijn voor overleving en groei
Ieder organisme leeft in een bepaalde omgeving die groot, klein, stabiel, tijdelijk,… kan zijn.
➔ Dit geheel noemen we een ecosysteem en functioneert als een unit; het ecosysteem bestaat uit op elkaar
inwerkende componenten die als een eenheid functioneren.
In grote lijnen bestaat een ecosysteem uit twee inwerkende basiscomponenten:
• Abiotische componenten (= niet levend): fysische en chemische samenstelling water, bodem en
atmosfeer, weer, licht, temperatuur, vochtigheid, nutriënten, concentraties van gassen (CO 2 en O2),…
• Biotische componenten (levend): andere organismen en hun onderlinge interacties (symbiose, predator-
prooi,…)
De manier waarop organismen interageren met hun omgeving hangt af van hun ecosysteem.
Elk component reageert op elkaar en wijzigt zo een deel van het geheel → complexe relaties!
In elk ecosysteem zullen componenten verschillen en meer/minder invloed uitoefenen → andere relaties!
Bv: terrestrisch → vnl temperatuur en regen die sterk
doorwegen
aquatisch → vnl licht, nutriënten en aanwezige zuurstof
die sterk doorwegen
Kort samengevat: een ecosysteem…:
- is een omgeving waarin een organisme leeft
- is een fysieke locatie in de tijd en ruimte
- kan aquatisch of terrestrisch zijn
- kan stabiel (bv regenwoud) of tijdelijk (bv poel) zijn
- omvat abiotische en biotische componenten
1
