Innovatie
Inhoud
Examenvragen Francoise Chombar ................................................................................................................ 4
VRAAG 1 .................................................................................................................................................... 4
VRAAG 2 .................................................................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2: Start-ups................................................................................................................................... 4
Openingscollege F. Chombar ..................................................................................................................... 4
Wat is nodig voor een succesvol bedrijf? ..................................................................................................... 4
Wat is er nodig om een bedrijf te starten?.................................................................................................... 4
Zakenmodel (business model) ................................................................................................................... 5
Voorbeeld .............................................................................................................................................. 5
Sterktes en zwakheden, opportuniteiten en bedreigingen ............................................................................ 5
SWOT-analyse ....................................................................................................................................... 6
SWOT analyse fabless semiconductor .................................................................................................... 6
Opschalen van productie ........................................................................................................................... 6
Een businessplan maken: wat heb je nodig? ........................................................................................... 7
Tijdsplanning ............................................................................................................................................. 7
Bij ontwikkeling ...................................................................................................................................... 7
Bij productie .......................................................................................................................................... 7
Verkoopprijs, productiekost en winstmarge ................................................................................................ 7
Marktanalyse ............................................................................................................................................. 8
Marktstudie ............................................................................................................................................... 8
Budgetopmaak .......................................................................................................................................... 8
Inkomsten ............................................................................................................................................. 8
Directe kosten en bruto winstmarge ....................................................................................................... 9
Loonkosten, SG&A, EBITDA .................................................................................................................... 9
Defifnities.................................................................................................................................................. 9
Omzet en EBITDA ................................................................................................................................. 10
Financieringsbehoefte ............................................................................................................................. 10
VC & PE investeerders .............................................................................................................................. 10
Extraatje 1- aandelenopties ...................................................................................................................... 11
Extraatje 2- eenmanszaak vs vennootschap .............................................................................................. 11
Hoofdstuk 4: Intellectuele eigendommen ..................................................................................................... 11
Intellectuele eigendomsrechten motivatie ................................................................................................ 11
Beperkingen aan intellectuele eigendomsrechten ..................................................................................... 12
1
, Monkey selfie....................................................................................................................................... 12
Octrooi .................................................................................................................................................... 12
Octrooiaanvraag .................................................................................................................................. 12
Criteria voor toekenning octrooi............................................................................................................ 13
Nieuwheidsonderzoek ......................................................................................................................... 13
Octrooibescherming per rechtsgebied .................................................................................................. 13
Waarom een octrooi? ........................................................................................................................... 14
Wie is een uitvinder? ............................................................................................................................ 14
Eigenaar van het octrooi ....................................................................................................................... 15
Waarde van een octrooi voor een bedrijf ............................................................................................... 15
Patent databases, doorzoeken en raadplegen van het register ................................................................... 15
Wat bij (vermeende) calim voor inbreuk .................................................................................................... 15
3D printer ............................................................................................................................................ 15
Google pagerank .................................................................................................................................. 16
Andere methodes om uitvinding te beschermen ....................................................................................... 16
Auteursrecht........................................................................................................................................ 16
Geheimhoudingsovereenkomsten of Non-disclosure agreements ............................................................. 17
H5: Productieflow, productontwikkeling en kwaliteitsborging ........................................................................ 17
Productieflow .......................................................................................................................................... 17
Voorbeeld micro-elektronica ................................................................................................................ 17
Kostprijs chip = oppervlakte ................................................................................................................. 18
Foundry: needs to run near max. capacity ................................................................................................. 18
Productontwikkeling ................................................................................................................................ 18
Ontwikkelflow chips ............................................................................................................................. 19
Voorkomen van iteraties en problemen tijdens productie .......................................................................... 19
Ramp-up: opstart productie ..................................................................................................................... 19
Technology readiness levels ..................................................................................................................... 20
Kwaliteitswaarborging- ISO 6000 .............................................................................................................. 20
Six sigma ................................................................................................................................................. 20
Tot slot .................................................................................................................................................... 21
Inleiding ...................................................................................................................................................... 22
Pitch deck ............................................................................................................................................... 22
Programma dit jaar .................................................................................................................................. 22
Is een pitchdeck een ondernemingsplan? ................................................................................................. 23
Doel van een ondernemingsplan .......................................................................................................... 23
Denkkader ondernemingsplan ............................................................................................................. 24
Thema 1: strategisch management ............................................................................................................... 24
2
, Definitie en typologie ............................................................................................................................... 24
Bedrijfs- of ondernemingsstrategie ........................................................................................................... 24
Gevalstudie: telenet ............................................................................................................................. 26
5 P’s van strategie ................................................................................................................................ 26
Argumenten voor desinvesteringen ....................................................................................................... 26
Groeistrategieën van Ansoff ..................................................................................................................... 26
Marktpenetratie ................................................................................................................................... 26
Productexpansie .................................................................................................................................. 27
Marktexpansie ..................................................................................................................................... 27
Diversificatie ....................................................................................................................................... 27
Concurrentiestratevgieën......................................................................................................................... 27
Twee situaties waarin een SCA kan verdwijnen ...................................................................................... 28
Strategieën volgens Porter .................................................................................................................... 28
Differentiatiebasissen .......................................................................................................................... 28
Blue ocean strategy ............................................................................................................................. 28
Concurrentieverminderende strategieën .................................................................................................. 29
Internationaliseringsstrategie ............................................................................................................... 29
Gevalstudie Danone ................................................................................................................................ 30
Thema 2: Marketingmanagement ................................................................................................................. 30
Marketing: definitie en typologie ............................................................................................................... 30
Koopgedrag van consumenten en bedrijven .............................................................................................. 30
a. ............................................................................................................................................................ 30
Voorbeeld: inspelen op zelfbeeld .......................................................................................................... 31
Indeling van levensstijlen volgens ESS .................................................................................................. 31
B. Het besluitvormingsproces van de koper............................................................................................... 31
Het besluitvormingsproces van de CONSUMENT .................................................................................. 31
Marketingmix ........................................................................................................................................... 33
Productbeleid ...................................................................................................................................... 33
Plaatsbeleid ........................................................................................................................................ 33
Prijsbeleid ........................................................................................................................................... 34
Promotiebeleid .................................................................................................................................... 35
Thema 3: personeelsmanagement ............................................................................................................... 35
Inleiding .................................................................................................................................................. 35
Personeelsmanagement .......................................................................................................................... 36
werving en selectie .............................................................................................................................. 36
Examenvragen ............................................................................................................................................. 37
3
,Examenvragen Francoise Chombar
VRAAG 1
Volgens Françoise Chombar zijn er 4 ‘key capabilities’ om te kunnen komen tot innovatie in een bedrijf. Som deze
vier ‘key capabilities’ op en bespreek er één kort (je mag hierbij zelf een keuze maken welke van deze vier je wenst
toe te lichten).
• Conflict: Door met elkaar in conflict te gaan over verschillende ideeën wordt creatief denken in gang
gezet. Op deze manier kan met inbreng van verschillende personen een nieuwe oplossing gevonden
worden die niet individueel gevonden zou worden.
• Error: Door elke fout die er gemaakt wordt komt men steeds dichter bij het succes. Fouten maken moet
als iets positief bekeken worden.
• Attitude: Passie spoort de mens aan om doelen te bereiken. Speelsheid en nieuwsgierigheid zijn hier ook
belangrijk in. De mogelijkheid tot het overschakelen tussen emotionele versnellingen tussen cynisme en
geloof of tussen twijfel en zelfzekerheid.
• Inclusie: strategische keuzes maken zijn noodzakelijk.
VRAAG 2
Geef twee verschillende voordelen die zijn verbonden aan DEI (diversiteit en inclusie) in een organisatie.
1. Het maken van diverse teams zal resulteren in meer diverse en innovatieve ideëen. Dit resulteert in betere
producten en diensten die geschikt zullen zijn voor klanten over de hele wereld.
2. DEI creëert een betere wereld: Diverse teams maakt het team efficiënter, slimmer en sneller. Bedrijven
met meer vrouwen in hun team in leiderschap posities scoren financieel beter.
3. Er is dan ook een sterke correlatie tussen het gender imbalans, competitie, GDP (gross domestic
product) en menselijke ontwikkeling.
Hoofdstuk 2: Start-ups
Openingscollege F. Chombar
1. Invention ≠ Innovation
2. Technical and commercial readiness level
3. Innovation
4. Het belang van inclusie in ontwikkeling
Je kan iets uitvinden, maar als niemand er op zit te wachten... Er moet vraag naar zijn, levensvatbaar zijn. Falen
toestaan. Ideeen chalengen. Serendipity→ toevallige uitvindingen
Wat is nodig voor een succesvol bedrijf?
1. Producten:
• Differentieer: waarom komen klanten naar jou?
• Unieke producten?, kwaliteit?, goedkoper?, service?, leverbaarheid?
2. Klanten: Trouwe klant?, welke marktsegmenten?
• Waar zitten klanten en wie zijn dat? Hangt van de markt af.
3. Leveranciers: Betrouwbaarheid?, capaciteit?, Kwaliteit?
4. Processen: productie, distributie en verkoop, aankoop, intern (bv. HR)
5. Inkomsten zijn groter dan uitgaven
Wat is er nodig om een bedrijf te starten?
1. Geld om op te starten en te groeien
4
, • Van jezelf of investeerders?
2. Hoeveel?
• De essentiële vraag in het business plan (BP). BP = hoeveel geld is er nodig en hoeveel winst ga je
maken. Wat wil je bekomen?
3. Met het BP kan je investeerders overtuigen
Zakenmodel (business model)
• Vat samen wat de onderneming doet:
• Hoe inkomsten genereren
• Wat doet het bedrijf? Welke processen zijn er?
• Waarom komen klanten naar het bedrijf? Op welke markten ga je je richten? Welke technologie
kan je bieden?
Voorbeeld
Fabless→ zelf geen fabriek.
Voor industriele en professionele applicaties en niet voor consumenten.
Sterktes en zwakheden, opportuniteiten en bedreigingen
SWOT-analyse (voorbeelden)
Zwaktes en sterktes zijn duidelijk vanaf begin en snel op inspelen. Bedreigingen worden ingeschat.
Opportuniteiten zijn bedreigingen voor anderen.
Sleutelpersonen→ mensen die belangrijk zijn voor het bedrijf als bedreiging als die zouden vertrekken.
5
, SWOT-analyse
• Sterktes en zwakheden: feiten, onmiddellijk aanpakken
• Opportuniteiten en bedreigingen:
• Hypothetisch
• Plan voor als het zich voordoet, neem maatregelen om risico’s te beperken
• Kritische analyse is belangrijk! Nuchtere kijk op je plannen!
• Ontbrekende kennis, wat is er nog onduidelijk?
• Marktrisico: crazy scientist ↔ geëngageerde klant
Logisch dat er vragen zijn bij de start→ plan ernaar.
Innovation ≠ Invention
• Haalbaarheid (feasibility) – het idee is technisch haalbaar
• Wenselijkheid (desireability) - voldoet aan een marktvraag
• Levensvatbaar (viability) - produceren aan een schappelijke kost en in gewenst volume
SWOT analyse fabless semiconductor
• Fabless semiconductor supplier
• Ontwerpt en verkoopt ICs (chips)
• Chipproductie zelf is uitbesteed
• Sterktes?
• Zwakheden?
• Opportuniteiten?
• Bedreigingen en risico’s?
Moesten geen grote investeringen meer doen in fabriek, maar kan ook vanalles mis mee gaan. Bij veel vraag
enkel geleverd wat er geproduceerd wordt→ bedreiging.
Opschalen van productie
Productiebedrijf:
• Grote inspanning voor de eerste prototypes en kleine series
• Ophalen: omzet kan exponentieel groeien dankzij automatisatie
Dienstensector:
• Ingenieursbureau, boekhoudkantoor, kapper,…
• Omzet vaak gelinkt aan aantal mensen dat er werkt
• Schaaleffecten bestaan maar zijn zelden exponentieel
Wat verkiest een investeerder?
6
Inhoud
Examenvragen Francoise Chombar ................................................................................................................ 4
VRAAG 1 .................................................................................................................................................... 4
VRAAG 2 .................................................................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2: Start-ups................................................................................................................................... 4
Openingscollege F. Chombar ..................................................................................................................... 4
Wat is nodig voor een succesvol bedrijf? ..................................................................................................... 4
Wat is er nodig om een bedrijf te starten?.................................................................................................... 4
Zakenmodel (business model) ................................................................................................................... 5
Voorbeeld .............................................................................................................................................. 5
Sterktes en zwakheden, opportuniteiten en bedreigingen ............................................................................ 5
SWOT-analyse ....................................................................................................................................... 6
SWOT analyse fabless semiconductor .................................................................................................... 6
Opschalen van productie ........................................................................................................................... 6
Een businessplan maken: wat heb je nodig? ........................................................................................... 7
Tijdsplanning ............................................................................................................................................. 7
Bij ontwikkeling ...................................................................................................................................... 7
Bij productie .......................................................................................................................................... 7
Verkoopprijs, productiekost en winstmarge ................................................................................................ 7
Marktanalyse ............................................................................................................................................. 8
Marktstudie ............................................................................................................................................... 8
Budgetopmaak .......................................................................................................................................... 8
Inkomsten ............................................................................................................................................. 8
Directe kosten en bruto winstmarge ....................................................................................................... 9
Loonkosten, SG&A, EBITDA .................................................................................................................... 9
Defifnities.................................................................................................................................................. 9
Omzet en EBITDA ................................................................................................................................. 10
Financieringsbehoefte ............................................................................................................................. 10
VC & PE investeerders .............................................................................................................................. 10
Extraatje 1- aandelenopties ...................................................................................................................... 11
Extraatje 2- eenmanszaak vs vennootschap .............................................................................................. 11
Hoofdstuk 4: Intellectuele eigendommen ..................................................................................................... 11
Intellectuele eigendomsrechten motivatie ................................................................................................ 11
Beperkingen aan intellectuele eigendomsrechten ..................................................................................... 12
1
, Monkey selfie....................................................................................................................................... 12
Octrooi .................................................................................................................................................... 12
Octrooiaanvraag .................................................................................................................................. 12
Criteria voor toekenning octrooi............................................................................................................ 13
Nieuwheidsonderzoek ......................................................................................................................... 13
Octrooibescherming per rechtsgebied .................................................................................................. 13
Waarom een octrooi? ........................................................................................................................... 14
Wie is een uitvinder? ............................................................................................................................ 14
Eigenaar van het octrooi ....................................................................................................................... 15
Waarde van een octrooi voor een bedrijf ............................................................................................... 15
Patent databases, doorzoeken en raadplegen van het register ................................................................... 15
Wat bij (vermeende) calim voor inbreuk .................................................................................................... 15
3D printer ............................................................................................................................................ 15
Google pagerank .................................................................................................................................. 16
Andere methodes om uitvinding te beschermen ....................................................................................... 16
Auteursrecht........................................................................................................................................ 16
Geheimhoudingsovereenkomsten of Non-disclosure agreements ............................................................. 17
H5: Productieflow, productontwikkeling en kwaliteitsborging ........................................................................ 17
Productieflow .......................................................................................................................................... 17
Voorbeeld micro-elektronica ................................................................................................................ 17
Kostprijs chip = oppervlakte ................................................................................................................. 18
Foundry: needs to run near max. capacity ................................................................................................. 18
Productontwikkeling ................................................................................................................................ 18
Ontwikkelflow chips ............................................................................................................................. 19
Voorkomen van iteraties en problemen tijdens productie .......................................................................... 19
Ramp-up: opstart productie ..................................................................................................................... 19
Technology readiness levels ..................................................................................................................... 20
Kwaliteitswaarborging- ISO 6000 .............................................................................................................. 20
Six sigma ................................................................................................................................................. 20
Tot slot .................................................................................................................................................... 21
Inleiding ...................................................................................................................................................... 22
Pitch deck ............................................................................................................................................... 22
Programma dit jaar .................................................................................................................................. 22
Is een pitchdeck een ondernemingsplan? ................................................................................................. 23
Doel van een ondernemingsplan .......................................................................................................... 23
Denkkader ondernemingsplan ............................................................................................................. 24
Thema 1: strategisch management ............................................................................................................... 24
2
, Definitie en typologie ............................................................................................................................... 24
Bedrijfs- of ondernemingsstrategie ........................................................................................................... 24
Gevalstudie: telenet ............................................................................................................................. 26
5 P’s van strategie ................................................................................................................................ 26
Argumenten voor desinvesteringen ....................................................................................................... 26
Groeistrategieën van Ansoff ..................................................................................................................... 26
Marktpenetratie ................................................................................................................................... 26
Productexpansie .................................................................................................................................. 27
Marktexpansie ..................................................................................................................................... 27
Diversificatie ....................................................................................................................................... 27
Concurrentiestratevgieën......................................................................................................................... 27
Twee situaties waarin een SCA kan verdwijnen ...................................................................................... 28
Strategieën volgens Porter .................................................................................................................... 28
Differentiatiebasissen .......................................................................................................................... 28
Blue ocean strategy ............................................................................................................................. 28
Concurrentieverminderende strategieën .................................................................................................. 29
Internationaliseringsstrategie ............................................................................................................... 29
Gevalstudie Danone ................................................................................................................................ 30
Thema 2: Marketingmanagement ................................................................................................................. 30
Marketing: definitie en typologie ............................................................................................................... 30
Koopgedrag van consumenten en bedrijven .............................................................................................. 30
a. ............................................................................................................................................................ 30
Voorbeeld: inspelen op zelfbeeld .......................................................................................................... 31
Indeling van levensstijlen volgens ESS .................................................................................................. 31
B. Het besluitvormingsproces van de koper............................................................................................... 31
Het besluitvormingsproces van de CONSUMENT .................................................................................. 31
Marketingmix ........................................................................................................................................... 33
Productbeleid ...................................................................................................................................... 33
Plaatsbeleid ........................................................................................................................................ 33
Prijsbeleid ........................................................................................................................................... 34
Promotiebeleid .................................................................................................................................... 35
Thema 3: personeelsmanagement ............................................................................................................... 35
Inleiding .................................................................................................................................................. 35
Personeelsmanagement .......................................................................................................................... 36
werving en selectie .............................................................................................................................. 36
Examenvragen ............................................................................................................................................. 37
3
,Examenvragen Francoise Chombar
VRAAG 1
Volgens Françoise Chombar zijn er 4 ‘key capabilities’ om te kunnen komen tot innovatie in een bedrijf. Som deze
vier ‘key capabilities’ op en bespreek er één kort (je mag hierbij zelf een keuze maken welke van deze vier je wenst
toe te lichten).
• Conflict: Door met elkaar in conflict te gaan over verschillende ideeën wordt creatief denken in gang
gezet. Op deze manier kan met inbreng van verschillende personen een nieuwe oplossing gevonden
worden die niet individueel gevonden zou worden.
• Error: Door elke fout die er gemaakt wordt komt men steeds dichter bij het succes. Fouten maken moet
als iets positief bekeken worden.
• Attitude: Passie spoort de mens aan om doelen te bereiken. Speelsheid en nieuwsgierigheid zijn hier ook
belangrijk in. De mogelijkheid tot het overschakelen tussen emotionele versnellingen tussen cynisme en
geloof of tussen twijfel en zelfzekerheid.
• Inclusie: strategische keuzes maken zijn noodzakelijk.
VRAAG 2
Geef twee verschillende voordelen die zijn verbonden aan DEI (diversiteit en inclusie) in een organisatie.
1. Het maken van diverse teams zal resulteren in meer diverse en innovatieve ideëen. Dit resulteert in betere
producten en diensten die geschikt zullen zijn voor klanten over de hele wereld.
2. DEI creëert een betere wereld: Diverse teams maakt het team efficiënter, slimmer en sneller. Bedrijven
met meer vrouwen in hun team in leiderschap posities scoren financieel beter.
3. Er is dan ook een sterke correlatie tussen het gender imbalans, competitie, GDP (gross domestic
product) en menselijke ontwikkeling.
Hoofdstuk 2: Start-ups
Openingscollege F. Chombar
1. Invention ≠ Innovation
2. Technical and commercial readiness level
3. Innovation
4. Het belang van inclusie in ontwikkeling
Je kan iets uitvinden, maar als niemand er op zit te wachten... Er moet vraag naar zijn, levensvatbaar zijn. Falen
toestaan. Ideeen chalengen. Serendipity→ toevallige uitvindingen
Wat is nodig voor een succesvol bedrijf?
1. Producten:
• Differentieer: waarom komen klanten naar jou?
• Unieke producten?, kwaliteit?, goedkoper?, service?, leverbaarheid?
2. Klanten: Trouwe klant?, welke marktsegmenten?
• Waar zitten klanten en wie zijn dat? Hangt van de markt af.
3. Leveranciers: Betrouwbaarheid?, capaciteit?, Kwaliteit?
4. Processen: productie, distributie en verkoop, aankoop, intern (bv. HR)
5. Inkomsten zijn groter dan uitgaven
Wat is er nodig om een bedrijf te starten?
1. Geld om op te starten en te groeien
4
, • Van jezelf of investeerders?
2. Hoeveel?
• De essentiële vraag in het business plan (BP). BP = hoeveel geld is er nodig en hoeveel winst ga je
maken. Wat wil je bekomen?
3. Met het BP kan je investeerders overtuigen
Zakenmodel (business model)
• Vat samen wat de onderneming doet:
• Hoe inkomsten genereren
• Wat doet het bedrijf? Welke processen zijn er?
• Waarom komen klanten naar het bedrijf? Op welke markten ga je je richten? Welke technologie
kan je bieden?
Voorbeeld
Fabless→ zelf geen fabriek.
Voor industriele en professionele applicaties en niet voor consumenten.
Sterktes en zwakheden, opportuniteiten en bedreigingen
SWOT-analyse (voorbeelden)
Zwaktes en sterktes zijn duidelijk vanaf begin en snel op inspelen. Bedreigingen worden ingeschat.
Opportuniteiten zijn bedreigingen voor anderen.
Sleutelpersonen→ mensen die belangrijk zijn voor het bedrijf als bedreiging als die zouden vertrekken.
5
, SWOT-analyse
• Sterktes en zwakheden: feiten, onmiddellijk aanpakken
• Opportuniteiten en bedreigingen:
• Hypothetisch
• Plan voor als het zich voordoet, neem maatregelen om risico’s te beperken
• Kritische analyse is belangrijk! Nuchtere kijk op je plannen!
• Ontbrekende kennis, wat is er nog onduidelijk?
• Marktrisico: crazy scientist ↔ geëngageerde klant
Logisch dat er vragen zijn bij de start→ plan ernaar.
Innovation ≠ Invention
• Haalbaarheid (feasibility) – het idee is technisch haalbaar
• Wenselijkheid (desireability) - voldoet aan een marktvraag
• Levensvatbaar (viability) - produceren aan een schappelijke kost en in gewenst volume
SWOT analyse fabless semiconductor
• Fabless semiconductor supplier
• Ontwerpt en verkoopt ICs (chips)
• Chipproductie zelf is uitbesteed
• Sterktes?
• Zwakheden?
• Opportuniteiten?
• Bedreigingen en risico’s?
Moesten geen grote investeringen meer doen in fabriek, maar kan ook vanalles mis mee gaan. Bij veel vraag
enkel geleverd wat er geproduceerd wordt→ bedreiging.
Opschalen van productie
Productiebedrijf:
• Grote inspanning voor de eerste prototypes en kleine series
• Ophalen: omzet kan exponentieel groeien dankzij automatisatie
Dienstensector:
• Ingenieursbureau, boekhoudkantoor, kapper,…
• Omzet vaak gelinkt aan aantal mensen dat er werkt
• Schaaleffecten bestaan maar zijn zelden exponentieel
Wat verkiest een investeerder?
6
