Ingenieur en economie
Accounting
Inhoud
Introductie .................................................................................................................................................... 3
De jaarrekening ............................................................................................................................................. 4
Situering van balans en resultatenrekening ..................................................................................................... 4
De balans .................................................................................................................................................. 4
Principe van het “dubbel boekhouden” ................................................................................................... 5
Balans 1 ................................................................................................................................................ 5
Balans 2 ................................................................................................................................................ 5
Balans 3 ................................................................................................................................................ 6
Balans 4 ................................................................................................................................................ 6
Balans 5 ................................................................................................................................................ 6
Toepassing: waar komen volgende elementen voor op de balans? (actief of passief) ................................ 6
De resultatenrekening ................................................................................................................................ 7
Rekening 1 ............................................................................................................................................. 7
Rekening 2 ............................................................................................................................................. 7
Rekening 3 ............................................................................................................................................. 8
Enkele belangrijke boekhoudprincipes ........................................................................................................... 9
Enkele belangrijke boekhoudprincipes ....................................................................................................... 9
Entiteitsprincipe .................................................................................................................................... 9
Toerekeningsprincipe ........................................................................................................................... 10
Algemene structuur van de balans ............................................................................................................... 12
Actiefzijde ............................................................................................................................................... 12
Vaste activa ......................................................................................................................................... 12
Vlottende activa................................................................................................................................... 12
Passiefzijde ............................................................................................................................................. 12
Eigen vermogen ................................................................................................................................... 12
Schulden ............................................................................................................................................. 13
Algemene structuur van de resultatenrekening ............................................................................................. 13
Kosten en opbrengsten ............................................................................................................................ 13
Bedrijfsopbrengsten ............................................................................................................................. 13
Bedrijfskosten...................................................................................................................................... 13
Bedrijfswinst (Bedrijfsverlies) ............................................................................................................... 14
1
, Financiële opbrengsten ........................................................................................................................ 14
Financiële kosten ................................................................................................................................. 14
Winst (Verlies) van het boekjaar voor belasting ...................................................................................... 14
Belastingen op het resultaat ................................................................................................................. 14
Winst (Verlies) van het boekjaar ............................................................................................................ 14
Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar ...................................................................................... 14
Enkele eindejaarsverrichtingen .................................................................................................................... 14
Boeking van de voorraadwijzigingen .......................................................................................................... 15
Eerste mogelijke situatie ...................................................................................................................... 15
Tweede mogelijke situatie .................................................................................................................... 15
Derde mogelijke situatie ....................................................................................................................... 15
Boeking van de afschrijvingen................................................................................................................... 16
Mogelijke situatie ................................................................................................................................. 16
Beschikbaarheid jaarrekeninginformatie....................................................................................................... 17
Verschillen tussen de jaarrekeningmodellen ............................................................................................. 18
Analysetechnieken ...................................................................................................................................... 18
Contextuele analyse ................................................................................................................................ 18
Kasstromenanalyse ................................................................................................................................. 19
Onderscheid tussen kasstromen .......................................................................................................... 19
Twee mogelijke methodes voor de analyse van de kasstromen ............................................................ 20
Geïntegreerd voorbeeld ........................................................................................................................... 25
Horizontale analyse ................................................................................................................................. 26
Verticale analyse ..................................................................................................................................... 27
Herwerking van de jaarrekening ................................................................................................................ 29
Herwerking met oog op liquiditeit en solvabiliteit .................................................................................. 29
Herwerkingen met oog op de rendabiliteit ............................................................................................. 32
Ratio-analyse .......................................................................................................................................... 33
Liquiditeitsratios .................................................................................................................................. 33
Solvabiliteitsratios ............................................................................................................................... 35
Rendabiliteitsratios .............................................................................................................................. 36
2
, Analyse van de jaarrekening
Introductie
Examen: open theorievragen en meerkeuze met giscorrectie. Toepassingen (meer punten dan theorie).
In onderneming komt input binnen door aan te kopen, maar ook diensten zoals boekhouding en verzekering.
Onderneming zet productiefactoren in zoals inrichting van winkel. Dit om een output te genereren met doel als
meer output te hebben als input.
Er zijn vele betrokken partijen in het ondernemingsproces, de zogenaamde stakeholders:
Stakeholders→ belanghebbenden in een onderneming (6 soorten stakeholders)
Toegevoegde waarde moeten gepaste vergoeding verkrijgen. In onderneming zijn belanghebbenden zoals
stakeholders en hebben belang bij werking van het bedrijf. De eigenaars van vennootschap doen eerst een
inbreng waarmee bedrijf start en zijn aandeelhouders in onderneming en deze inbreng is het eigen vermogen.
Zei zijn de eerste stakeholders en bepalen verder proces van onderneming. Onderneming zoekt ook extra
financiering en gaan naar bv bank of financiële instelling en bank wordt verschaffer van vreemd vermogen,
maar zijn dus geen eigenaar van de onderneming. Daarnaast zijn stakeholders ook leveranciers van goederen
en diensten. De leverancier wilt dan ook dat die wordt betaald door onderneming. Ook personeel is
belanghebbende. Overheid is ook belanghebbende om nodige belastingen te kunnen hebben. Klanten zijn de
afnemers van de output en zijn ook belanghebbende en willen weten of de onderneming een betrouwbare
leverancier is en stabiel is.
Belangrijkste binnen context van dit vak:
Afhankelijk van relatie die stakeholders met onderneming hebben, zullen ze verschillende informatienoden
hebben. Afhankelijk of je aannemer, bank, leverancier,…. Bent, zijn er andere relaties met het bedrijf. Afhankelijk
van relatie wil je ook andere info hebben.
• Aandeelhouders: als je investeerd in bedrijf of aandelen koopt van onderneming. Dan ben je
geïnteresseerd in de winst van het bedrijf en dat het vermogen die je geinvesteerd hebt meer waard wordt.
Dividenden of winst die aandeelhouder terugkrijgt.
• Financiële instellingen: voor een bank maakt het nie echt uit of bedrijf winst maakt of niet want bank is
geen aandeelhouder. Is wel geinteresseerd of je het geleende geld en interesten kan betalen of
terugbetalen.
• Leveranciers: Gaat het bedrijf de goederen of diensten correct en tijdig kunnen betalen. Betalingstermijn
is dan ook korter dan bv. financiele instellingen. Heeft het bedrijf op dit moment voldoende geld om op
dat termijn terug te betalen, dus voldoende liquide middelen.
• Personeel: Op korte termijn tijdig en correct kunnen uitbetalen. De vooruitzichten op vlak van
werkzekerheid, dus op lange termijn ook.
• Overheid: Belastingen checken op basis van boekhouding en zijn ook stakeholder want kijken na of je
belastingen ook kan betalen. Checken de wettelijke verplichtingen na. Controleren de bijdrage tot de
economie.
• Klanten: In hoeverre de onderneming als betrouwbare leverancier kan worden beschouwd. Zoals bij
bestellen met voorschot en of je dan ook echt de dienst of product krijgt.
3
,Examen: geef binnen de context van een bedrijf wat de verschillende stakeholders zijn en wat hun
informatienoden zijn.
Twee types accounting:
Nu eerst financial accounting. Vooral om externe gebruikers te informeren voornamelijk stakeholders.
Voornamelijk betrekking op boekhouding en dit leid dan tot 1 document, met name de jaarrekening. Er wordt
altijd gerapporteerd over het verleden dus daarom historisch. Boekjaar valt samen met kalenderjaar.
Jaarrekening moet goedgekeurd worden en kan dan gepubliceerd worden. Er is een enorm wettelijk kader zoals
de lay-out en waar alles moet staan enzo zodat meerdere bedrijven makkelijker met elkaar kunnen worden
vergeleken.
Management accounting: Hoe kan de jaarrekening worden gebruikt voor de toekomst.
De jaarrekening
De jaarrekening is een document dat informatie geeft omtrent de volgende elementen: balans-
resultatenrekening-toelichting
De jaarrekening bestaat uit
DE BALANS (momentopname op einde boekjaar)→ Balans geeft vermogenssituatie weer op een bepaald
moment op basis van werkmiddelen (bezittingen) en financieringsmiddelen (schulden). Waar is geld vandaan
gekomen en waar is dit geld naartoe gegaan op een specifieke datum.
DE RESULTATENREKENING →Resultatenrekening geeft resultaat weer van een volledig boekjaar (1 januari 2023
tem 31 december 2023) dus niet op 1 moment.
DE TOELICHTING→ Wordt verder niet echt besproken. bijkomende informatie over de bedragen die de
belanghebbenden kunnen terugvinden in de balans of resultatenrekening. Is dus een informatief document
Situering van balans en resultatenrekening
De balans
Dit is een weergave (een “foto”) van de vermogenssituatie/de financiële positie op een bepaald moment (de
afsluitdatum van het boekjaar voor wat de extern beschikbare jaarrekening betreft). Er zijn twee invalshoeken
met waar komt het vandaan en waar is het naartoe (actief en passief zijn altijd aan elkaar gelijk).
4
, Actief: middelen ingezet voor het uitvoeren van activiteiten→ toenemende liquiditeit (onderaan makkelijkst
omzetbaar in geld: vlottende → vaste → oprichtingskosten)
Passief: bronnen aangesproken om vermogen te financieren; schulden tov eigenaars (EV) & schulden ten
opzichte van derden (VV) → toenemende opeisbaarheid (onderaan worden sneller opgeëist: schulden →
voorzieningen en uitgestelde belastingen → eigen vermogen)
Principe van het “dubbel boekhouden”
Examen: bij krijgen van foto’s van boekhouding weten wat de betekenis enzo is en interpreteren. Bij jaarrekening
weten welk proces daaraan vooraf is gegaan.
Elke transactie wordt “dubbel” (twee maal) geregistreerd in de boekhouding van de onderneming, Zodoende blijft
de balans voortdurend in evenwicht (vandaar ook haar benaming):
• Totaal actief = Totaal passief
• Δ Actief = Δ Passief
Binnen de context van de balans is de mogelijke impact van een transactie vierledig:
• Stijging van het actief en stijging van het passief
• Stijging van het actief en daling van het actief
• Stijging van het passief en daling van het passief
• Daling van het actief en daling van het passief
→Er kan ook aan 1 vd twee kanten iets veranderen MAAR per saldo blijft balans gelijk
Balans 1
Voorbeeld 1: Els start op 1/10/2023 een technisch advieskantoor, richt daartoe een besloten vennootschap op
en besluit een deel van haar spaargeld te investeren, namelijk €50.000. Dit geld plaatst zij op een bankrekening
van de onderneming (vennootschap).
→Balans vanuit oogpunt van bedrijf
Balans 2
Voorbeeld 2: op 3/11/2023 gaat Els met haar vennootschap een lening aan bij de bank van €5.000 voor een
periode van 3 maanden en ontvangt het geld op de bankrekening van de vennootschap.
→Nieuwe bron van vermogen, geen inbreng!
5
Accounting
Inhoud
Introductie .................................................................................................................................................... 3
De jaarrekening ............................................................................................................................................. 4
Situering van balans en resultatenrekening ..................................................................................................... 4
De balans .................................................................................................................................................. 4
Principe van het “dubbel boekhouden” ................................................................................................... 5
Balans 1 ................................................................................................................................................ 5
Balans 2 ................................................................................................................................................ 5
Balans 3 ................................................................................................................................................ 6
Balans 4 ................................................................................................................................................ 6
Balans 5 ................................................................................................................................................ 6
Toepassing: waar komen volgende elementen voor op de balans? (actief of passief) ................................ 6
De resultatenrekening ................................................................................................................................ 7
Rekening 1 ............................................................................................................................................. 7
Rekening 2 ............................................................................................................................................. 7
Rekening 3 ............................................................................................................................................. 8
Enkele belangrijke boekhoudprincipes ........................................................................................................... 9
Enkele belangrijke boekhoudprincipes ....................................................................................................... 9
Entiteitsprincipe .................................................................................................................................... 9
Toerekeningsprincipe ........................................................................................................................... 10
Algemene structuur van de balans ............................................................................................................... 12
Actiefzijde ............................................................................................................................................... 12
Vaste activa ......................................................................................................................................... 12
Vlottende activa................................................................................................................................... 12
Passiefzijde ............................................................................................................................................. 12
Eigen vermogen ................................................................................................................................... 12
Schulden ............................................................................................................................................. 13
Algemene structuur van de resultatenrekening ............................................................................................. 13
Kosten en opbrengsten ............................................................................................................................ 13
Bedrijfsopbrengsten ............................................................................................................................. 13
Bedrijfskosten...................................................................................................................................... 13
Bedrijfswinst (Bedrijfsverlies) ............................................................................................................... 14
1
, Financiële opbrengsten ........................................................................................................................ 14
Financiële kosten ................................................................................................................................. 14
Winst (Verlies) van het boekjaar voor belasting ...................................................................................... 14
Belastingen op het resultaat ................................................................................................................. 14
Winst (Verlies) van het boekjaar ............................................................................................................ 14
Te bestemmen winst (verlies) van het boekjaar ...................................................................................... 14
Enkele eindejaarsverrichtingen .................................................................................................................... 14
Boeking van de voorraadwijzigingen .......................................................................................................... 15
Eerste mogelijke situatie ...................................................................................................................... 15
Tweede mogelijke situatie .................................................................................................................... 15
Derde mogelijke situatie ....................................................................................................................... 15
Boeking van de afschrijvingen................................................................................................................... 16
Mogelijke situatie ................................................................................................................................. 16
Beschikbaarheid jaarrekeninginformatie....................................................................................................... 17
Verschillen tussen de jaarrekeningmodellen ............................................................................................. 18
Analysetechnieken ...................................................................................................................................... 18
Contextuele analyse ................................................................................................................................ 18
Kasstromenanalyse ................................................................................................................................. 19
Onderscheid tussen kasstromen .......................................................................................................... 19
Twee mogelijke methodes voor de analyse van de kasstromen ............................................................ 20
Geïntegreerd voorbeeld ........................................................................................................................... 25
Horizontale analyse ................................................................................................................................. 26
Verticale analyse ..................................................................................................................................... 27
Herwerking van de jaarrekening ................................................................................................................ 29
Herwerking met oog op liquiditeit en solvabiliteit .................................................................................. 29
Herwerkingen met oog op de rendabiliteit ............................................................................................. 32
Ratio-analyse .......................................................................................................................................... 33
Liquiditeitsratios .................................................................................................................................. 33
Solvabiliteitsratios ............................................................................................................................... 35
Rendabiliteitsratios .............................................................................................................................. 36
2
, Analyse van de jaarrekening
Introductie
Examen: open theorievragen en meerkeuze met giscorrectie. Toepassingen (meer punten dan theorie).
In onderneming komt input binnen door aan te kopen, maar ook diensten zoals boekhouding en verzekering.
Onderneming zet productiefactoren in zoals inrichting van winkel. Dit om een output te genereren met doel als
meer output te hebben als input.
Er zijn vele betrokken partijen in het ondernemingsproces, de zogenaamde stakeholders:
Stakeholders→ belanghebbenden in een onderneming (6 soorten stakeholders)
Toegevoegde waarde moeten gepaste vergoeding verkrijgen. In onderneming zijn belanghebbenden zoals
stakeholders en hebben belang bij werking van het bedrijf. De eigenaars van vennootschap doen eerst een
inbreng waarmee bedrijf start en zijn aandeelhouders in onderneming en deze inbreng is het eigen vermogen.
Zei zijn de eerste stakeholders en bepalen verder proces van onderneming. Onderneming zoekt ook extra
financiering en gaan naar bv bank of financiële instelling en bank wordt verschaffer van vreemd vermogen,
maar zijn dus geen eigenaar van de onderneming. Daarnaast zijn stakeholders ook leveranciers van goederen
en diensten. De leverancier wilt dan ook dat die wordt betaald door onderneming. Ook personeel is
belanghebbende. Overheid is ook belanghebbende om nodige belastingen te kunnen hebben. Klanten zijn de
afnemers van de output en zijn ook belanghebbende en willen weten of de onderneming een betrouwbare
leverancier is en stabiel is.
Belangrijkste binnen context van dit vak:
Afhankelijk van relatie die stakeholders met onderneming hebben, zullen ze verschillende informatienoden
hebben. Afhankelijk of je aannemer, bank, leverancier,…. Bent, zijn er andere relaties met het bedrijf. Afhankelijk
van relatie wil je ook andere info hebben.
• Aandeelhouders: als je investeerd in bedrijf of aandelen koopt van onderneming. Dan ben je
geïnteresseerd in de winst van het bedrijf en dat het vermogen die je geinvesteerd hebt meer waard wordt.
Dividenden of winst die aandeelhouder terugkrijgt.
• Financiële instellingen: voor een bank maakt het nie echt uit of bedrijf winst maakt of niet want bank is
geen aandeelhouder. Is wel geinteresseerd of je het geleende geld en interesten kan betalen of
terugbetalen.
• Leveranciers: Gaat het bedrijf de goederen of diensten correct en tijdig kunnen betalen. Betalingstermijn
is dan ook korter dan bv. financiele instellingen. Heeft het bedrijf op dit moment voldoende geld om op
dat termijn terug te betalen, dus voldoende liquide middelen.
• Personeel: Op korte termijn tijdig en correct kunnen uitbetalen. De vooruitzichten op vlak van
werkzekerheid, dus op lange termijn ook.
• Overheid: Belastingen checken op basis van boekhouding en zijn ook stakeholder want kijken na of je
belastingen ook kan betalen. Checken de wettelijke verplichtingen na. Controleren de bijdrage tot de
economie.
• Klanten: In hoeverre de onderneming als betrouwbare leverancier kan worden beschouwd. Zoals bij
bestellen met voorschot en of je dan ook echt de dienst of product krijgt.
3
,Examen: geef binnen de context van een bedrijf wat de verschillende stakeholders zijn en wat hun
informatienoden zijn.
Twee types accounting:
Nu eerst financial accounting. Vooral om externe gebruikers te informeren voornamelijk stakeholders.
Voornamelijk betrekking op boekhouding en dit leid dan tot 1 document, met name de jaarrekening. Er wordt
altijd gerapporteerd over het verleden dus daarom historisch. Boekjaar valt samen met kalenderjaar.
Jaarrekening moet goedgekeurd worden en kan dan gepubliceerd worden. Er is een enorm wettelijk kader zoals
de lay-out en waar alles moet staan enzo zodat meerdere bedrijven makkelijker met elkaar kunnen worden
vergeleken.
Management accounting: Hoe kan de jaarrekening worden gebruikt voor de toekomst.
De jaarrekening
De jaarrekening is een document dat informatie geeft omtrent de volgende elementen: balans-
resultatenrekening-toelichting
De jaarrekening bestaat uit
DE BALANS (momentopname op einde boekjaar)→ Balans geeft vermogenssituatie weer op een bepaald
moment op basis van werkmiddelen (bezittingen) en financieringsmiddelen (schulden). Waar is geld vandaan
gekomen en waar is dit geld naartoe gegaan op een specifieke datum.
DE RESULTATENREKENING →Resultatenrekening geeft resultaat weer van een volledig boekjaar (1 januari 2023
tem 31 december 2023) dus niet op 1 moment.
DE TOELICHTING→ Wordt verder niet echt besproken. bijkomende informatie over de bedragen die de
belanghebbenden kunnen terugvinden in de balans of resultatenrekening. Is dus een informatief document
Situering van balans en resultatenrekening
De balans
Dit is een weergave (een “foto”) van de vermogenssituatie/de financiële positie op een bepaald moment (de
afsluitdatum van het boekjaar voor wat de extern beschikbare jaarrekening betreft). Er zijn twee invalshoeken
met waar komt het vandaan en waar is het naartoe (actief en passief zijn altijd aan elkaar gelijk).
4
, Actief: middelen ingezet voor het uitvoeren van activiteiten→ toenemende liquiditeit (onderaan makkelijkst
omzetbaar in geld: vlottende → vaste → oprichtingskosten)
Passief: bronnen aangesproken om vermogen te financieren; schulden tov eigenaars (EV) & schulden ten
opzichte van derden (VV) → toenemende opeisbaarheid (onderaan worden sneller opgeëist: schulden →
voorzieningen en uitgestelde belastingen → eigen vermogen)
Principe van het “dubbel boekhouden”
Examen: bij krijgen van foto’s van boekhouding weten wat de betekenis enzo is en interpreteren. Bij jaarrekening
weten welk proces daaraan vooraf is gegaan.
Elke transactie wordt “dubbel” (twee maal) geregistreerd in de boekhouding van de onderneming, Zodoende blijft
de balans voortdurend in evenwicht (vandaar ook haar benaming):
• Totaal actief = Totaal passief
• Δ Actief = Δ Passief
Binnen de context van de balans is de mogelijke impact van een transactie vierledig:
• Stijging van het actief en stijging van het passief
• Stijging van het actief en daling van het actief
• Stijging van het passief en daling van het passief
• Daling van het actief en daling van het passief
→Er kan ook aan 1 vd twee kanten iets veranderen MAAR per saldo blijft balans gelijk
Balans 1
Voorbeeld 1: Els start op 1/10/2023 een technisch advieskantoor, richt daartoe een besloten vennootschap op
en besluit een deel van haar spaargeld te investeren, namelijk €50.000. Dit geld plaatst zij op een bankrekening
van de onderneming (vennootschap).
→Balans vanuit oogpunt van bedrijf
Balans 2
Voorbeeld 2: op 3/11/2023 gaat Els met haar vennootschap een lening aan bij de bank van €5.000 voor een
periode van 3 maanden en ontvangt het geld op de bankrekening van de vennootschap.
→Nieuwe bron van vermogen, geen inbreng!
5
