BT2: afbouw 2023-2024 Semester 2
10. Elektriciteit – verlichting
10.1. Elektriciteit
OPENBARE NET
Begrippen:
Potentiaalverschil - Doet elektronen stromen
- Stroomsterkte waarin elektronen zich verplaatsen = afhankelijk van
potentiaalverschil (spanning) en de weerstand van de geleider:
I = U/R of U = R.I (I = A (ampère), U = V(volt), R = Ω (Ohm) )
- Weerstand = groter, als helling minder stijl wordt
- Hoe kleiner de draad, hoe groter de weerstand!
Opwekking potentiaalverschil:
- Batterij: galvanische methode = gelijkstroom
- Wisselstroom: 50Hz: 50X/sec. isselt de spanning van positief naar negatief.
Opgewekt door dynamo, generator, windtribune,…
Vermogen Werkelijk vermogen:
- P = U.I in W (watt) = R.I²
Schijnbaar vermogen:
- S = U.I (niet kennen), want er zijn verliezen in de leidingen
Energie Elektrische energie:
- W = P.t in W.s = J
Gelijkstroom (DC) Elektronen stromen onder constante spanning met constante snelheid of stroomsterkte
Wisselstroom Elektronen stromen wisselend in verschillende richting en spanning varieert volgens
(AC) sinus.
Voordelen:
- Beter rendement
- Elektrische motoren meestal op wisselstroom
- Opwekking van wisselspanning is eenvoudiger
➔ Door een gelijkrichter kan men overgaan van wisselstroom naar gelijkstroom
Spanningsadapter Zet netstroom van 230V of 400V om naar lagere spanning voor bv: computer, gsm,…
Enkelfasige Generator met 2 spoelen
stroom - 2 stroomdraden waarvan blauwe niet onder spanning gaat (woonhuizen 230V)
Driefasige stroom Generator met 3 spoelen
- 4 stroomdraden (1 0-geleider en 3 stroomdraden) (vb: 400V)
Productie elektriciteit:
= Door generator
- Draaiende beweging van een magneet (stoomturbine/stuwdam/ windmolen/…) in een spoel
- Indien de nevenfunctie het opwekken van warmte is voor gebouwen, landbouw of
industrie, spreekt men van WKK (warmtekrachtkoppeling): restwarmte (80°C à 500°C)
van de elektriciteitsproductie wordt benut.
Pagina 83 van 99
, BT2: afbouw 2023-2024 Semester 2
Distributie:
= Hoe hoger de spanning, hoe minder verliezen in de geleiders en hoe dunner ze kunnen zijn
- Via transformators
o Spanning reduceren: ook in woning om 230V te reduceren naar 12V voor
halogeenlamp
→Elke aansluiting heeft een EAN code (European Article Number) bestaande uit 18 cijfers
Begrippen:
Transmissiebeheerders - Verantwoordelijk voor de transmissienetten op hoge spanning
(110000V)
In België vb: ELIA
Distributiebeheerders (DNB) - Moeten optreden als sociale leverancier indien de energieleverancier
contract opzegt.
- Plicht om het rationeel verbruik te bevorderen
- Actief op bepaald grondgebied
In België: 12 in vlaanderen, vb: FLUVIUS
Energieleveranciers Vb: Engie Electrabel, Eneco, Luminus, TotalEnergies
AANSLUITING OP HET NET
REGLEMENTEN
AREI = Algemeen Reglement voor Elektrische Installatie
- Alles in een woning moet hieraan voldoen!
CEBEC-keur - Materialen en toestellen moeten gekeurd zijn en voorzien zijn van een erkend
waardemerk
CE-markering - Product in overeenstemming met Europese regelgeving
→Elektricien vraagt op einde van de werken een →keuring van huishoudelijke elektrische installatie =
keuring aan = keuringsPV wordt opgemaakt door VERPLICHT:
erkende keuringsorganisatie: - Indienststelling van nieuwe installatie
- Veiligheid van personen - Beduidende uitbreiding van installatie
- Behoud van goederen - Belangrijke wijziging van de installatie
- Vermijden lichamelijk letsel - Tijdelijke installatie (werfkast)
- Vermijden van brand - Verzwaring van de aansluiting
DNB (fluvius) komt de teller openzetten als verslag - Om de 25j (kantoorgebouwen en zakelijke
positief is! ruimten = om de 5j)
- Verkoop/ verhuur van gebouw met installatie van
deels of geheel ouder dan 1981
- Verkoop/ verhuur van gebouw met installatie na
1981 zonder geldig keuringstest
Pagina 84 van 99
, BT2: afbouw 2023-2024 Semester 2
Energiebocht:
- Aansluiting tot in de woning met EXVB kabel, doorsnede
meestal 4x16mm² in diam. 75mm
De meetgroep:
Meterkast: 25D60 sinds 2018 met aansluitscheider, aansluitingsautomaat en teller
- Aansluitleider:
o Aanvoerkabel komt onderaan binnen en schakelaar kan enkel door DNB in- of
uitgeschakeld worden
- Aansluitautomaat:
o Vermogen S wordt beperkt tot aansluitingsvermogen (Meestal 9.2kVa)
o Boven dit vermogen = stroom onderbroken (beveiliging)
▪ Omhoog drukken = rood = stroom
▪ Omlaag drukken = groen = geen stroom
Ferrarismeters - Enkelvoudig: één tarief
- Dag/ nacht: goedkoper ’s nachts en in het weekend
- Nachtmeter: enkel voor accumulatieverwarming en warmwaterboilers
- Budgetmeter: opladen van bedrag, geleverd door DNB, enkel indien
schulden
Slimme meters - Digitale meters: DNB kan alles van op afstand
- Klant krijgt info over actueel energieverbruik
BINNENINSTALLATIE
De aarding:
= Zorgt ervoor dat je geen elektrische schok krijgt (je kan er zelfs hartproblemen van krijgen)
- Als de behuizing verbonden is door een geleidingsdraad met de aarde, dan zal de stroom
via deze draad naar de aarde stromen i.p.v. door je lichaam en krijg je dus geen schok.
Aardingslus = nieuwbouw
= onder fundering
- Op minstens 60cm diep
- Geleider in koper met sectie van min. 35mm²
- Geplaatst in gleuf van 5cm onder zool of plaat, of in aparte sleuf bij lokale
funderingen
- Koppelingen tussen verschillende stukken moet bereikbaar zijn
- Niet in contact met mortel/ beton
Aardelektroden = bestaand gebouw
- Koperen staven van 2.1m lang, voorzien van schroefdraad aan beide
uiteinden (verlengingen)
- Schuin of verticaal in grond gebracht
- Staaf verlengen totdat de weerstand kleiner is dan 30 Ω
Pagina 85 van 99
10. Elektriciteit – verlichting
10.1. Elektriciteit
OPENBARE NET
Begrippen:
Potentiaalverschil - Doet elektronen stromen
- Stroomsterkte waarin elektronen zich verplaatsen = afhankelijk van
potentiaalverschil (spanning) en de weerstand van de geleider:
I = U/R of U = R.I (I = A (ampère), U = V(volt), R = Ω (Ohm) )
- Weerstand = groter, als helling minder stijl wordt
- Hoe kleiner de draad, hoe groter de weerstand!
Opwekking potentiaalverschil:
- Batterij: galvanische methode = gelijkstroom
- Wisselstroom: 50Hz: 50X/sec. isselt de spanning van positief naar negatief.
Opgewekt door dynamo, generator, windtribune,…
Vermogen Werkelijk vermogen:
- P = U.I in W (watt) = R.I²
Schijnbaar vermogen:
- S = U.I (niet kennen), want er zijn verliezen in de leidingen
Energie Elektrische energie:
- W = P.t in W.s = J
Gelijkstroom (DC) Elektronen stromen onder constante spanning met constante snelheid of stroomsterkte
Wisselstroom Elektronen stromen wisselend in verschillende richting en spanning varieert volgens
(AC) sinus.
Voordelen:
- Beter rendement
- Elektrische motoren meestal op wisselstroom
- Opwekking van wisselspanning is eenvoudiger
➔ Door een gelijkrichter kan men overgaan van wisselstroom naar gelijkstroom
Spanningsadapter Zet netstroom van 230V of 400V om naar lagere spanning voor bv: computer, gsm,…
Enkelfasige Generator met 2 spoelen
stroom - 2 stroomdraden waarvan blauwe niet onder spanning gaat (woonhuizen 230V)
Driefasige stroom Generator met 3 spoelen
- 4 stroomdraden (1 0-geleider en 3 stroomdraden) (vb: 400V)
Productie elektriciteit:
= Door generator
- Draaiende beweging van een magneet (stoomturbine/stuwdam/ windmolen/…) in een spoel
- Indien de nevenfunctie het opwekken van warmte is voor gebouwen, landbouw of
industrie, spreekt men van WKK (warmtekrachtkoppeling): restwarmte (80°C à 500°C)
van de elektriciteitsproductie wordt benut.
Pagina 83 van 99
, BT2: afbouw 2023-2024 Semester 2
Distributie:
= Hoe hoger de spanning, hoe minder verliezen in de geleiders en hoe dunner ze kunnen zijn
- Via transformators
o Spanning reduceren: ook in woning om 230V te reduceren naar 12V voor
halogeenlamp
→Elke aansluiting heeft een EAN code (European Article Number) bestaande uit 18 cijfers
Begrippen:
Transmissiebeheerders - Verantwoordelijk voor de transmissienetten op hoge spanning
(110000V)
In België vb: ELIA
Distributiebeheerders (DNB) - Moeten optreden als sociale leverancier indien de energieleverancier
contract opzegt.
- Plicht om het rationeel verbruik te bevorderen
- Actief op bepaald grondgebied
In België: 12 in vlaanderen, vb: FLUVIUS
Energieleveranciers Vb: Engie Electrabel, Eneco, Luminus, TotalEnergies
AANSLUITING OP HET NET
REGLEMENTEN
AREI = Algemeen Reglement voor Elektrische Installatie
- Alles in een woning moet hieraan voldoen!
CEBEC-keur - Materialen en toestellen moeten gekeurd zijn en voorzien zijn van een erkend
waardemerk
CE-markering - Product in overeenstemming met Europese regelgeving
→Elektricien vraagt op einde van de werken een →keuring van huishoudelijke elektrische installatie =
keuring aan = keuringsPV wordt opgemaakt door VERPLICHT:
erkende keuringsorganisatie: - Indienststelling van nieuwe installatie
- Veiligheid van personen - Beduidende uitbreiding van installatie
- Behoud van goederen - Belangrijke wijziging van de installatie
- Vermijden lichamelijk letsel - Tijdelijke installatie (werfkast)
- Vermijden van brand - Verzwaring van de aansluiting
DNB (fluvius) komt de teller openzetten als verslag - Om de 25j (kantoorgebouwen en zakelijke
positief is! ruimten = om de 5j)
- Verkoop/ verhuur van gebouw met installatie van
deels of geheel ouder dan 1981
- Verkoop/ verhuur van gebouw met installatie na
1981 zonder geldig keuringstest
Pagina 84 van 99
, BT2: afbouw 2023-2024 Semester 2
Energiebocht:
- Aansluiting tot in de woning met EXVB kabel, doorsnede
meestal 4x16mm² in diam. 75mm
De meetgroep:
Meterkast: 25D60 sinds 2018 met aansluitscheider, aansluitingsautomaat en teller
- Aansluitleider:
o Aanvoerkabel komt onderaan binnen en schakelaar kan enkel door DNB in- of
uitgeschakeld worden
- Aansluitautomaat:
o Vermogen S wordt beperkt tot aansluitingsvermogen (Meestal 9.2kVa)
o Boven dit vermogen = stroom onderbroken (beveiliging)
▪ Omhoog drukken = rood = stroom
▪ Omlaag drukken = groen = geen stroom
Ferrarismeters - Enkelvoudig: één tarief
- Dag/ nacht: goedkoper ’s nachts en in het weekend
- Nachtmeter: enkel voor accumulatieverwarming en warmwaterboilers
- Budgetmeter: opladen van bedrag, geleverd door DNB, enkel indien
schulden
Slimme meters - Digitale meters: DNB kan alles van op afstand
- Klant krijgt info over actueel energieverbruik
BINNENINSTALLATIE
De aarding:
= Zorgt ervoor dat je geen elektrische schok krijgt (je kan er zelfs hartproblemen van krijgen)
- Als de behuizing verbonden is door een geleidingsdraad met de aarde, dan zal de stroom
via deze draad naar de aarde stromen i.p.v. door je lichaam en krijg je dus geen schok.
Aardingslus = nieuwbouw
= onder fundering
- Op minstens 60cm diep
- Geleider in koper met sectie van min. 35mm²
- Geplaatst in gleuf van 5cm onder zool of plaat, of in aparte sleuf bij lokale
funderingen
- Koppelingen tussen verschillende stukken moet bereikbaar zijn
- Niet in contact met mortel/ beton
Aardelektroden = bestaand gebouw
- Koperen staven van 2.1m lang, voorzien van schroefdraad aan beide
uiteinden (verlengingen)
- Schuin of verticaal in grond gebracht
- Staaf verlengen totdat de weerstand kleiner is dan 30 Ω
Pagina 85 van 99
