1 Beroepsrollen van het sociaal werk
Inhoud
1. Proloog...............................................................................................................................................3
2. Fundamenten van het sociaal werk....................................................................................................3
2.1 De globale definitie van het sociaal werk......................................................................................3
2.2 Sociaal werk vanuit een mensenrechtenbenadering....................................................................4
2.2.1 All human beins are born free and equal in dignity and rights..................................................4
2.2.2 Sociaal werkers en mensenrechten...........................................................................................4
A.1 De waarborgfunctie..................................................................................................................5
A.2 De sociaal-politieke functie.......................................................................................................5
B. Sociale grondrechten onder druk...............................................................................................5
2.3 sociaal werker handelt op een bijzondere manier........................................................................5
2.4 sociaal werk en duurzaamheid.....................................................................................................6
2.4.1 duurzaamheid en duurzame ontwikkeling.................................................................................6
2.4.2 duurzaam sociaal werk..............................................................................................................6
2.5.1 Wat is SAAMO Gent?.................................................................................................................7
2.5.2 Rabot op je bord........................................................................................................................7
3. Beroepsrollen in het sociaal werk.......................................................................................................7
3.1 het sociaal werk als beroep..........................................................................................................7
3.1.1 sociaal werk als sociaal beroep..................................................................................................7
3.1.2 sociaal werker als beroepskracht...............................................................................................8
3.2 Beroepsrollen................................................................................................................................8
3.2.1 communicator............................................................................................................................8
A. Dialoog als fundament................................................................................................................8
B. De sociaal werker als interpersoonlijke communicator..............................................................9
C. De sociaal werker als maatschappelijke communicator..............................................................9
D. Communicatie tussen verschillende disciplines..........................................................................9
3.2.2 Medevormgever aan sociaal beleid...........................................................................................9
A. De politieke opdracht van het sociaal werk................................................................................9
B. Signaleren.................................................................................................................................10
C. Politiseren.................................................................................................................................10
D. Participatieve beleidsvoering....................................................................................................10
3.2.3 Sociale innovator.....................................................................................................................11
A. Werken aan een rechtvaardige toekomst met kennis van het verleden...................................11
B. Complexe problemen vergen innovatieve oplossingen.............................................................11
C. Sociaal innovatief handelen......................................................................................................11
,2 Beroepsrollen van het sociaal werk
3.2.4 Organisatieontwikkelaar (Andere bril).....................................................................................12
A. Organisatieontwikkeling...........................................................................................................12
B. Kwaliteitszorg op organisatieniveau..........................................................................................12
C. Welzijn en welbevinden van elke individuele medewerker......................................................13
3.2.5 Tolk..........................................................................................................................................13
A. Dialoog als verbinding..............................................................................................................13
3.2.6 Frontliniewerker......................................................................................................................14
3.2.7 Netwerkbouwer.......................................................................................................................14
A. Persoonlijke netwerk................................................................................................................14
4.Gastles: wijkgezondheidscentrum De Sleep......................................................................................15
5. Gastles : VZW Fiola...........................................................................................................................17
6. Uitspraken en citaten die gevraagd kunnen worden op het examen................................................18
7.Gastles: Inteview Liesbeth Lemands..................................................................................................18
8. spanningen en complementariteit tussen beroepsrollen.................................................................20
, 3 Beroepsrollen van het sociaal werk
1. Proloog
DOEL BEROEPSROLLEN: ze zijn een weergave van de complexiteit van de beroepsuitoefening en
bieden een mogelijkheid tot analyse van de verschillende posities die een sociaal werker kan
innemen in het werkveld.
Spanningsveld ontstaan tussen de verschillende beroepsrollen
- Spanningen van gevoel, wil en doen
- Spanningen met waarden en normen in combinatie met;
o Specifieke werksituaties
o Maatschappelijke verwachtingen
2. Fundamenten van het sociaal werk
2.1 De globale definitie van het sociaal werk
DEFINITIE: “Sociaal werk is een praktijk-gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van de mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect
voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal
werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.”
Praktijkgericht beroep en een academische discipline
Streeft het algemeen doel na
- Sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling
- Sociale cohesie
- Empowerment
- Bevrijding van mensen
Centrale waarden
- Sociale rechtvaardigheid
- Mensenrechten
- Collectieve verantwoordelijkheid
- Respect voor diversiteit
Einddoel; het faciliteren en aanspreken/ betrekken van mensen en structuren
Sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling: Er moet ruimte zijn voor kleine utopieën, maar toch
stelselmatig gericht op een groter ruimer ideaal van een meer rechtvaardige en op menselijke
waardigheid gestoelde samenleving.
Sociale cohesie: een kenmerk van de samenleving: het gaat over de relaties tussen leden van de
samenleving en het bindende effect van die relaties : gedeelde loyaliteiten en solidariteit zijn
sleutelelementen van sociale cohesie
Empowerment: een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen
greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het
aanscherpen van kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie
Inhoud
1. Proloog...............................................................................................................................................3
2. Fundamenten van het sociaal werk....................................................................................................3
2.1 De globale definitie van het sociaal werk......................................................................................3
2.2 Sociaal werk vanuit een mensenrechtenbenadering....................................................................4
2.2.1 All human beins are born free and equal in dignity and rights..................................................4
2.2.2 Sociaal werkers en mensenrechten...........................................................................................4
A.1 De waarborgfunctie..................................................................................................................5
A.2 De sociaal-politieke functie.......................................................................................................5
B. Sociale grondrechten onder druk...............................................................................................5
2.3 sociaal werker handelt op een bijzondere manier........................................................................5
2.4 sociaal werk en duurzaamheid.....................................................................................................6
2.4.1 duurzaamheid en duurzame ontwikkeling.................................................................................6
2.4.2 duurzaam sociaal werk..............................................................................................................6
2.5.1 Wat is SAAMO Gent?.................................................................................................................7
2.5.2 Rabot op je bord........................................................................................................................7
3. Beroepsrollen in het sociaal werk.......................................................................................................7
3.1 het sociaal werk als beroep..........................................................................................................7
3.1.1 sociaal werk als sociaal beroep..................................................................................................7
3.1.2 sociaal werker als beroepskracht...............................................................................................8
3.2 Beroepsrollen................................................................................................................................8
3.2.1 communicator............................................................................................................................8
A. Dialoog als fundament................................................................................................................8
B. De sociaal werker als interpersoonlijke communicator..............................................................9
C. De sociaal werker als maatschappelijke communicator..............................................................9
D. Communicatie tussen verschillende disciplines..........................................................................9
3.2.2 Medevormgever aan sociaal beleid...........................................................................................9
A. De politieke opdracht van het sociaal werk................................................................................9
B. Signaleren.................................................................................................................................10
C. Politiseren.................................................................................................................................10
D. Participatieve beleidsvoering....................................................................................................10
3.2.3 Sociale innovator.....................................................................................................................11
A. Werken aan een rechtvaardige toekomst met kennis van het verleden...................................11
B. Complexe problemen vergen innovatieve oplossingen.............................................................11
C. Sociaal innovatief handelen......................................................................................................11
,2 Beroepsrollen van het sociaal werk
3.2.4 Organisatieontwikkelaar (Andere bril).....................................................................................12
A. Organisatieontwikkeling...........................................................................................................12
B. Kwaliteitszorg op organisatieniveau..........................................................................................12
C. Welzijn en welbevinden van elke individuele medewerker......................................................13
3.2.5 Tolk..........................................................................................................................................13
A. Dialoog als verbinding..............................................................................................................13
3.2.6 Frontliniewerker......................................................................................................................14
3.2.7 Netwerkbouwer.......................................................................................................................14
A. Persoonlijke netwerk................................................................................................................14
4.Gastles: wijkgezondheidscentrum De Sleep......................................................................................15
5. Gastles : VZW Fiola...........................................................................................................................17
6. Uitspraken en citaten die gevraagd kunnen worden op het examen................................................18
7.Gastles: Inteview Liesbeth Lemands..................................................................................................18
8. spanningen en complementariteit tussen beroepsrollen.................................................................20
, 3 Beroepsrollen van het sociaal werk
1. Proloog
DOEL BEROEPSROLLEN: ze zijn een weergave van de complexiteit van de beroepsuitoefening en
bieden een mogelijkheid tot analyse van de verschillende posities die een sociaal werker kan
innemen in het werkveld.
Spanningsveld ontstaan tussen de verschillende beroepsrollen
- Spanningen van gevoel, wil en doen
- Spanningen met waarden en normen in combinatie met;
o Specifieke werksituaties
o Maatschappelijke verwachtingen
2. Fundamenten van het sociaal werk
2.1 De globale definitie van het sociaal werk
DEFINITIE: “Sociaal werk is een praktijk-gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van de mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect
voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal
werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.”
Praktijkgericht beroep en een academische discipline
Streeft het algemeen doel na
- Sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling
- Sociale cohesie
- Empowerment
- Bevrijding van mensen
Centrale waarden
- Sociale rechtvaardigheid
- Mensenrechten
- Collectieve verantwoordelijkheid
- Respect voor diversiteit
Einddoel; het faciliteren en aanspreken/ betrekken van mensen en structuren
Sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling: Er moet ruimte zijn voor kleine utopieën, maar toch
stelselmatig gericht op een groter ruimer ideaal van een meer rechtvaardige en op menselijke
waardigheid gestoelde samenleving.
Sociale cohesie: een kenmerk van de samenleving: het gaat over de relaties tussen leden van de
samenleving en het bindende effect van die relaties : gedeelde loyaliteiten en solidariteit zijn
sleutelelementen van sociale cohesie
Empowerment: een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen
greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het
aanscherpen van kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie
