LES 1: FYSIEKE BEPERKING
Leerpad diagnosestelling en symptomatologie fysieke beperking
CASUS: Julie (11) vertelt over haar spierziekte
➢ Andere kinderen staren haar aan, stellen vragen, ontwijken haar
➢ ‘Ik ben ook een gewoon kind’, ‘Ik kan lerares worden’
➢ Ze heeft spierziekte SMA type 2
➢ Alle spieren zijn zwak, behalve die van het hart
➢ Om te lopen en te kruipen zijn spieren niet sterk genoeg
➢ Door zwakke spieren in haar rug, groeit haar rug krom (Ze heeft ook rugpijn)
➢ Ze heeft een persoonlijke assistente in de klas (een PAP)
o Geeft haar spullen aan, maar de rest doet ze allemaal zelf
o Helpen om naar toilet te gaan, boekentas maken, …
➢ Ze heeft een elektrische rolstoel
➢ Elke middag komt er een kinesist voor haar longen (Immuniteit versterken)
➢ Elke maandagavond gaat ze naar een andere kinesist voor haar spieren
➢ Ze wilt meer vrijheid, wil zoals de andere kinderen zijn
OPDRACHT: Vul op basis van de casus het integrerend orthopedagogisch model in (Frank De Fever)
Wat zijn personen met een fysieke beperking?
= Personen die door een lichamelijke beperking moeilijkheden ondervinden om deel te nemen in de
maatschappij of verhinderd worden in hun groei, ontwikkeling en/of zelfontplooiing
➢ Heterogene groep (Moeilijk af te bakenen)
➢ Soms bijkomende ondersteuningsnoden
,SOORTEN FYSIEKE BEPERKING
NEUROLOGISCHE AANDOENINGEN
Cerebrale parese
= Permanente stoornis in de motorische controle en houding, veroorzaakt door beschadiging aan de
hersenen
➢ Cerebraal → Refereert naar de hersenen (= Aan de hersenen)
➢ Parese → Refereert naar bewegingsstoornissen
!! OPM: Cerebrale parese = De meest voorkomende oorzaak van een ernstige fysieke beperking
Kinderen met CP hebben een blijvende, maar niet geheel onveranderlijke stoornis in houding en
beweging
➢ Hoewel de stoornis niet evolueert, kunnen de uitingen ervan doorheen de tijd veranderen
Subgroepen cerebrale parese
1) Spastische CP
o Gespannen spieren blijven gespannen
o Aangetast lidmaat raakt vervormd, stijf, overprikkelt en hypertonisch
(= Verhoogde spierspanning)
o Hemiplegie: Ofwel linker- ofwel rechterlichaamshelft is aangetast
o Diplegie: Motorisch defect van de 4 ledematen
o Kan aanleiding geven tot secundaire problemen:
(Bv. Belemmerende ademhaling, eetprobleem, spraakmoeilijkheden)
2) Dyskenetische CP
o Voortdurende ongecoördineerde bewegingen
o Ondoelmatige krampachtige kronkelbewegingen
o Gebeurd niet tijdens slaap- of rusttoestand
3) Ataxische CP
o Ongecoördineerde bewegingen
o Evenwichtsproblemen
o Hypotonie (= Verlaagde spierspanning)
Hoe ontstaat een cerebrale parese?
➢ Er is blijvende hersenschade ontstaan op zeer jonge leeftijd
o De hersenschade vindt plaats terwijl de hersenen nog in ontwikkeling zijn en komt tot
uiting in de eerste levensjaren
o De beschadiging ontstaat voor of tijdens de geboorte of in het eerste levensjaar
➢ Bij mensen met CP functioneert een deel van de hersenen niet of functioneren ze anders
, ➢ Oorzaken:
o Zuurstoftekort tijdens de geboorte
o Geboortetrauma
o Hersenbloeding
o Infectieziekte in het eerste levensjaar
o Erfelijkheid kan ook een rol spelen
o Extreme prematuriteit
Wat zijn de symptomen?
Enorme diversiteit aan symptomen (het uit zich bij iedereen anders) (Uiting kan veranderen)
→ CP kan zich op verschillende wijzen presenteren
❖ Sneller moe worden, sneller vermoeid zijn (meer rust nodig)
❖ Niet meer kunnen stappen (in een rolstoel belanden) (1 op de 3 kinderen)
❖ Duizeligheid (omdat alles heel veel energie kost)
❖ Trage reacties
❖ Prikkelbaarheid
❖ Trillingen/ bevingen in armen en benen
❖ Vrijwillige bewegingen worden gehinderd door aantasting spieren
De stoornis grijpt in op de spiertonus (= De spanningsgraad in de spieren)
➢ GEVOLGEN:
o De vrijwillige bewegingen worden gehinderd en controle over spieren gaat verloren
Wat is de prognose?
De prognose van ontwikkelingsbelemmeringen wordt sterk bepaald door de specifieke uitingsvorm
en de aard van de motorische stoornis
➢ CP is een aandoening die niet progressief verslechterd
o MAAR: Ze is ook niet te genezen
o Er ontstaan geleidelijk aan vaak nieuwe of meer klachten
→Enorme impact op volwassenleeftijd
➢ Zolang de kinderen nog jong zijn en het centraal zenuwstelsel nog in ontwikkeling is, is het
mogelijk om compensaties voor de beperking te ontwikkelen
➢ Bij de behandeling zijn er 2 dingen belangrijk:
o Kijken wat er aan de hand is en of dat nog behandeld kan worden
o De hoeveelheid aan klachten (klachtenclusters) tegelijk aanpakken
▪ Kijken naar het totaalbeeld, maar ook naar specifieke klachten
➢ De levensverwachtingen van mensen met een milde CP = Normaal
➢ Als er sprake is van ernstige CP is de levensverwachting korter
, Hydrocefalus (= waterhoofd)
Hoe ontstaat de fysieke beperking?
Onze hersenen en het ruggenmerg worden beschermd door hersenvocht. Er is een voortdurende
productie, stroming en afvoer van dat hersenvocht.
➢ Als de circulatie ergens belemmerd geraakt, hoopt het vocht zich op
➢ GEVOLG: Ontwikkeling van een waterhoofd
DUS: Er is teveel hersenvocht in de hersenen, doordat het hersenvocht niet goed weg kan
➢ Het hersenvocht kan niet worden afgevoerd (ophoping hersenvocht)
➢ Het blijft achter in de holtes in je hoofd, waar de druk steeds verder oploopt
o GEVOLG: Hersenholtes worden groter
➢ Bij jonge kinderen veroorzaakt de vochtophoping een sterke toename van de schedelomtrek
o WANT: De schedelnaden zijn nog niet verbeend en gesloten
Soms is het aangeboren en soms ontstaat het op latere leeftijd
➢ Een waterhoofd komt voor als een aangeboren afwijking
➢ OF: Als gevolg van een tumor, een bloeding of een infectie
OPM: Door toenemende technische ontwikkelingen:
Waterhoofd kan in sommige gevallen al voor de geboorte gedetecteerd worden
➢ Er kan al een behandeling opgestart worden in de baarmoeder
Wat zijn de symptomen
➢ Hoe langer de druk in de hersenen duurt, hoe groter de kans dat de hersencellen beschadigd
worden → Heeft verschillende gevolgen:
➢ Bij kinderen:
❖ Versnelde groei van het hoofd
❖ Uitgezette aderen
❖ Prikkelbaar zijn
❖ Uitpuilende ogen
➢ Bij oudere kinderen en volwassenen: Het hoofd groeit meestal niet meer, maar wel:
❖ Hoofdpijn
❖ Misselijkheid
❖ Slecht zien
❖ Lusteloosheid
➢ DUS: Mogelijke gevolgen:
❖ Verlammingen
❖ Cognitieve dysfuncties (Concentratiemoeilijkheden, leerproblemen, …)
❖ Visuele stoornissen
❖ Beperkte oog – hand coördinatie
❖ Taalstoornissen
❖ …
Leerpad diagnosestelling en symptomatologie fysieke beperking
CASUS: Julie (11) vertelt over haar spierziekte
➢ Andere kinderen staren haar aan, stellen vragen, ontwijken haar
➢ ‘Ik ben ook een gewoon kind’, ‘Ik kan lerares worden’
➢ Ze heeft spierziekte SMA type 2
➢ Alle spieren zijn zwak, behalve die van het hart
➢ Om te lopen en te kruipen zijn spieren niet sterk genoeg
➢ Door zwakke spieren in haar rug, groeit haar rug krom (Ze heeft ook rugpijn)
➢ Ze heeft een persoonlijke assistente in de klas (een PAP)
o Geeft haar spullen aan, maar de rest doet ze allemaal zelf
o Helpen om naar toilet te gaan, boekentas maken, …
➢ Ze heeft een elektrische rolstoel
➢ Elke middag komt er een kinesist voor haar longen (Immuniteit versterken)
➢ Elke maandagavond gaat ze naar een andere kinesist voor haar spieren
➢ Ze wilt meer vrijheid, wil zoals de andere kinderen zijn
OPDRACHT: Vul op basis van de casus het integrerend orthopedagogisch model in (Frank De Fever)
Wat zijn personen met een fysieke beperking?
= Personen die door een lichamelijke beperking moeilijkheden ondervinden om deel te nemen in de
maatschappij of verhinderd worden in hun groei, ontwikkeling en/of zelfontplooiing
➢ Heterogene groep (Moeilijk af te bakenen)
➢ Soms bijkomende ondersteuningsnoden
,SOORTEN FYSIEKE BEPERKING
NEUROLOGISCHE AANDOENINGEN
Cerebrale parese
= Permanente stoornis in de motorische controle en houding, veroorzaakt door beschadiging aan de
hersenen
➢ Cerebraal → Refereert naar de hersenen (= Aan de hersenen)
➢ Parese → Refereert naar bewegingsstoornissen
!! OPM: Cerebrale parese = De meest voorkomende oorzaak van een ernstige fysieke beperking
Kinderen met CP hebben een blijvende, maar niet geheel onveranderlijke stoornis in houding en
beweging
➢ Hoewel de stoornis niet evolueert, kunnen de uitingen ervan doorheen de tijd veranderen
Subgroepen cerebrale parese
1) Spastische CP
o Gespannen spieren blijven gespannen
o Aangetast lidmaat raakt vervormd, stijf, overprikkelt en hypertonisch
(= Verhoogde spierspanning)
o Hemiplegie: Ofwel linker- ofwel rechterlichaamshelft is aangetast
o Diplegie: Motorisch defect van de 4 ledematen
o Kan aanleiding geven tot secundaire problemen:
(Bv. Belemmerende ademhaling, eetprobleem, spraakmoeilijkheden)
2) Dyskenetische CP
o Voortdurende ongecoördineerde bewegingen
o Ondoelmatige krampachtige kronkelbewegingen
o Gebeurd niet tijdens slaap- of rusttoestand
3) Ataxische CP
o Ongecoördineerde bewegingen
o Evenwichtsproblemen
o Hypotonie (= Verlaagde spierspanning)
Hoe ontstaat een cerebrale parese?
➢ Er is blijvende hersenschade ontstaan op zeer jonge leeftijd
o De hersenschade vindt plaats terwijl de hersenen nog in ontwikkeling zijn en komt tot
uiting in de eerste levensjaren
o De beschadiging ontstaat voor of tijdens de geboorte of in het eerste levensjaar
➢ Bij mensen met CP functioneert een deel van de hersenen niet of functioneren ze anders
, ➢ Oorzaken:
o Zuurstoftekort tijdens de geboorte
o Geboortetrauma
o Hersenbloeding
o Infectieziekte in het eerste levensjaar
o Erfelijkheid kan ook een rol spelen
o Extreme prematuriteit
Wat zijn de symptomen?
Enorme diversiteit aan symptomen (het uit zich bij iedereen anders) (Uiting kan veranderen)
→ CP kan zich op verschillende wijzen presenteren
❖ Sneller moe worden, sneller vermoeid zijn (meer rust nodig)
❖ Niet meer kunnen stappen (in een rolstoel belanden) (1 op de 3 kinderen)
❖ Duizeligheid (omdat alles heel veel energie kost)
❖ Trage reacties
❖ Prikkelbaarheid
❖ Trillingen/ bevingen in armen en benen
❖ Vrijwillige bewegingen worden gehinderd door aantasting spieren
De stoornis grijpt in op de spiertonus (= De spanningsgraad in de spieren)
➢ GEVOLGEN:
o De vrijwillige bewegingen worden gehinderd en controle over spieren gaat verloren
Wat is de prognose?
De prognose van ontwikkelingsbelemmeringen wordt sterk bepaald door de specifieke uitingsvorm
en de aard van de motorische stoornis
➢ CP is een aandoening die niet progressief verslechterd
o MAAR: Ze is ook niet te genezen
o Er ontstaan geleidelijk aan vaak nieuwe of meer klachten
→Enorme impact op volwassenleeftijd
➢ Zolang de kinderen nog jong zijn en het centraal zenuwstelsel nog in ontwikkeling is, is het
mogelijk om compensaties voor de beperking te ontwikkelen
➢ Bij de behandeling zijn er 2 dingen belangrijk:
o Kijken wat er aan de hand is en of dat nog behandeld kan worden
o De hoeveelheid aan klachten (klachtenclusters) tegelijk aanpakken
▪ Kijken naar het totaalbeeld, maar ook naar specifieke klachten
➢ De levensverwachtingen van mensen met een milde CP = Normaal
➢ Als er sprake is van ernstige CP is de levensverwachting korter
, Hydrocefalus (= waterhoofd)
Hoe ontstaat de fysieke beperking?
Onze hersenen en het ruggenmerg worden beschermd door hersenvocht. Er is een voortdurende
productie, stroming en afvoer van dat hersenvocht.
➢ Als de circulatie ergens belemmerd geraakt, hoopt het vocht zich op
➢ GEVOLG: Ontwikkeling van een waterhoofd
DUS: Er is teveel hersenvocht in de hersenen, doordat het hersenvocht niet goed weg kan
➢ Het hersenvocht kan niet worden afgevoerd (ophoping hersenvocht)
➢ Het blijft achter in de holtes in je hoofd, waar de druk steeds verder oploopt
o GEVOLG: Hersenholtes worden groter
➢ Bij jonge kinderen veroorzaakt de vochtophoping een sterke toename van de schedelomtrek
o WANT: De schedelnaden zijn nog niet verbeend en gesloten
Soms is het aangeboren en soms ontstaat het op latere leeftijd
➢ Een waterhoofd komt voor als een aangeboren afwijking
➢ OF: Als gevolg van een tumor, een bloeding of een infectie
OPM: Door toenemende technische ontwikkelingen:
Waterhoofd kan in sommige gevallen al voor de geboorte gedetecteerd worden
➢ Er kan al een behandeling opgestart worden in de baarmoeder
Wat zijn de symptomen
➢ Hoe langer de druk in de hersenen duurt, hoe groter de kans dat de hersencellen beschadigd
worden → Heeft verschillende gevolgen:
➢ Bij kinderen:
❖ Versnelde groei van het hoofd
❖ Uitgezette aderen
❖ Prikkelbaar zijn
❖ Uitpuilende ogen
➢ Bij oudere kinderen en volwassenen: Het hoofd groeit meestal niet meer, maar wel:
❖ Hoofdpijn
❖ Misselijkheid
❖ Slecht zien
❖ Lusteloosheid
➢ DUS: Mogelijke gevolgen:
❖ Verlammingen
❖ Cognitieve dysfuncties (Concentratiemoeilijkheden, leerproblemen, …)
❖ Visuele stoornissen
❖ Beperkte oog – hand coördinatie
❖ Taalstoornissen
❖ …
