Ethiek
Hoorcollege 1:
Ethiek (moraalwetenschap): de filosofie van het juiste handelen. Het gaat hierbij vaak om het
handelen t.o.v. medemensen, dieren en natuur in het algemeen.
- Aristoteles: kunt mensen overtuigen via pathos (gevoel), ethos (je gelooft die persoon die het
vertelt) of logos (feiten, data etc.)
Waarden: zaken die waardevol gevonden worden door iemand of groep (samenleving) >
punctualiteit / eerlijkheid
Normen: richtlijnen hoe je sociaal gewenst met elkaar omgaat. Gedragingen die bij de waarden
horen. > kom op tijd op afspraken / niet voordringen bij de kassa.
Niveaus van verantwoordelijkheid:
- Persoonlijke normen: de mensen die daar werken, wat zij ervan vinden.
- Organisatienormen: alle organisaties die onder de beroepsgroep vallen (saxion bijvoorbeeld)
- Beroepsnormen: wat vindt een beroepsgroep, is landelijk. (alle scholen bijvoorbeeld)
- Maatschappelijke normen: wat vindt de maatschappij? Of als de overheid het zegt.
Bepalen wat ethisch verantwoord is:
1. Doel & middelen: welk doel wil je bereiken en welk middel wordt daarvoor ingezet.
a. genetische manipulatie: mensen, om te voorkomen dat iemand erfelijke aandoening
krijgt. doel: gezond kind, middel: genetische manipulatie. Is toegestaan in NL. (niet bij
oogkleur)
b. Media, acne creme > nodeloos kwetsend. Doel: meer verkopen, middel: slecht gevoel
aanpraten. Media, obesitas > mag wel, want is voor goed doel ondanks dat kwetsend is.
c. Werther effect: wanneer je artikel publiceert over suïcide, zorgt ervoor dat suïcide
aantal toeneemt. > with great power comes great responsibility
2. Keuzevrijheid: geeft aan een artikel niet te willen schrijven, maar baas verplicht je> geen
keuzevrijheid. Alleen keuzevrijheid als er geen druk op ligt voor je.
a. Vrouwen hebben keuzevrijheid over abortus (tot 24 weken). Vaccinatie.
b. Moet wel in staat zijn om de keuze te maken (verstandelijk cognitief), je moet een keuze
‘kunnen’ maken (kind kan dat niet! Dingen bestellen via telefoon ouders). Niet kunnen
sluit behoren uit.
c. Doordat aandacht aan onderwerp besteed, kan dat juist versterkend werken. (meer
familiedrama’s als je familiedrama highlight) > effect van nadoen (van gedrag), niet
besteden van aandacht kan dus ook positief effect hebben.
3. Verantwoordelijkheid: wie is er dan verantwoordelijk voor? (school shooting colombine)
dingen die effect hebben op de samenleving als media:
a. Gatekeeping: komt het überhaupt in de media? Publiceer je het?
, Ethiek
b. Agenda setting: als je het behandelt, op welke manier en waar? Hoe prominent geef jij
daar aandacht aan?
c. Framing: in welk kader zet jij dat dan> heel positief of juist heel negatief.
d. Priming: hoe vaker je iets ziet, hoe positiever je houding erover wordt.
Effecten:
a. Cultivation Theory: wereldbeeld wordt bepaald door wat je ziet > ziet veel ellende in de
media? Kan ervoor zorgen dat mensen een negatiever beeld krijgen van de wereld.
(‘vroeger was alles beter’)
b. Bystander effect: mensen zijn groepsdieren, doen wat een ander doet. Als iedereen niks
doet, doe jij waarschijnlijk ook niets. Stond erbij en keek ernaar.
a. Diffusion of responsibility: verwacht dat iemand anders bijv. al gecheckt heeft
of de deur open was of wat geregeld had voor verdrinkende jongetje.
c. Milgram experiment: gaat over de rol van macht/gehoorzaamheid. Als een
wetenschapper of onderzoeker iets aan mensen vraagt dan doen zij dat
> experiment; wat is het effect van straffen op leren? Mbv stroomschokken. Bij elke fout
moet een zwaardere schok gegeven worden. Wanneer zegt die persoon dat hij/zij dat
niet meer wou doen (de schokken geven)? 450 Volt is dodelijk (stapjes van 30 volt)
-> 68% ging door tot dodelijke schok > want:
- machtigingsrelatie: als iemand zegt dat je iets moet doen, dan doe je dat. De ander zal
er dan wel verantwoordelijk voor zijn.
- deïndividuatie: ziet die gene niet die je schokken geeft, wordt het makkelijker van.
Hebben van tevoren kennis gemaakt, maar zien ze niet tijdens straffen. Horen ze wel.
Kent ze niet echt persoonlijk.
- impliciet contract: hebt ingestemd dat je mee zou doen aan het experiment. Lastig om
dan halverwege te zeggen dat je niet meer mee doet. Alleen als druk te hoog wordt ga je
er soms tegenin. ( heb gezegd dat ik militair wil worden, kan niet tijdens oorlog zeggen
van niet)
4. Aanvaardbaarheid: Wat wordt sociaal gezien geaccepteerd? (roken in de auto; vroeger wel,
nu niet meer). Qatar: bouwvakkers daar niet goed beschermd, heel veel doden gevangen >
reclame in Nederland niet aanvaardbaar: disrespectvol. Afhankelijk van tijdsgeest.
5. Universaliteit: rekening mee houden dat wat normaal is voor de ene cultuur, niet normaal
hoeft te zijn voor de andere cultuur.
a. Billboard suitsupply: 2 mannen die zoenen, ondanks veel klachten mag wel in NL.
Hoorcollege 1:
Ethiek (moraalwetenschap): de filosofie van het juiste handelen. Het gaat hierbij vaak om het
handelen t.o.v. medemensen, dieren en natuur in het algemeen.
- Aristoteles: kunt mensen overtuigen via pathos (gevoel), ethos (je gelooft die persoon die het
vertelt) of logos (feiten, data etc.)
Waarden: zaken die waardevol gevonden worden door iemand of groep (samenleving) >
punctualiteit / eerlijkheid
Normen: richtlijnen hoe je sociaal gewenst met elkaar omgaat. Gedragingen die bij de waarden
horen. > kom op tijd op afspraken / niet voordringen bij de kassa.
Niveaus van verantwoordelijkheid:
- Persoonlijke normen: de mensen die daar werken, wat zij ervan vinden.
- Organisatienormen: alle organisaties die onder de beroepsgroep vallen (saxion bijvoorbeeld)
- Beroepsnormen: wat vindt een beroepsgroep, is landelijk. (alle scholen bijvoorbeeld)
- Maatschappelijke normen: wat vindt de maatschappij? Of als de overheid het zegt.
Bepalen wat ethisch verantwoord is:
1. Doel & middelen: welk doel wil je bereiken en welk middel wordt daarvoor ingezet.
a. genetische manipulatie: mensen, om te voorkomen dat iemand erfelijke aandoening
krijgt. doel: gezond kind, middel: genetische manipulatie. Is toegestaan in NL. (niet bij
oogkleur)
b. Media, acne creme > nodeloos kwetsend. Doel: meer verkopen, middel: slecht gevoel
aanpraten. Media, obesitas > mag wel, want is voor goed doel ondanks dat kwetsend is.
c. Werther effect: wanneer je artikel publiceert over suïcide, zorgt ervoor dat suïcide
aantal toeneemt. > with great power comes great responsibility
2. Keuzevrijheid: geeft aan een artikel niet te willen schrijven, maar baas verplicht je> geen
keuzevrijheid. Alleen keuzevrijheid als er geen druk op ligt voor je.
a. Vrouwen hebben keuzevrijheid over abortus (tot 24 weken). Vaccinatie.
b. Moet wel in staat zijn om de keuze te maken (verstandelijk cognitief), je moet een keuze
‘kunnen’ maken (kind kan dat niet! Dingen bestellen via telefoon ouders). Niet kunnen
sluit behoren uit.
c. Doordat aandacht aan onderwerp besteed, kan dat juist versterkend werken. (meer
familiedrama’s als je familiedrama highlight) > effect van nadoen (van gedrag), niet
besteden van aandacht kan dus ook positief effect hebben.
3. Verantwoordelijkheid: wie is er dan verantwoordelijk voor? (school shooting colombine)
dingen die effect hebben op de samenleving als media:
a. Gatekeeping: komt het überhaupt in de media? Publiceer je het?
, Ethiek
b. Agenda setting: als je het behandelt, op welke manier en waar? Hoe prominent geef jij
daar aandacht aan?
c. Framing: in welk kader zet jij dat dan> heel positief of juist heel negatief.
d. Priming: hoe vaker je iets ziet, hoe positiever je houding erover wordt.
Effecten:
a. Cultivation Theory: wereldbeeld wordt bepaald door wat je ziet > ziet veel ellende in de
media? Kan ervoor zorgen dat mensen een negatiever beeld krijgen van de wereld.
(‘vroeger was alles beter’)
b. Bystander effect: mensen zijn groepsdieren, doen wat een ander doet. Als iedereen niks
doet, doe jij waarschijnlijk ook niets. Stond erbij en keek ernaar.
a. Diffusion of responsibility: verwacht dat iemand anders bijv. al gecheckt heeft
of de deur open was of wat geregeld had voor verdrinkende jongetje.
c. Milgram experiment: gaat over de rol van macht/gehoorzaamheid. Als een
wetenschapper of onderzoeker iets aan mensen vraagt dan doen zij dat
> experiment; wat is het effect van straffen op leren? Mbv stroomschokken. Bij elke fout
moet een zwaardere schok gegeven worden. Wanneer zegt die persoon dat hij/zij dat
niet meer wou doen (de schokken geven)? 450 Volt is dodelijk (stapjes van 30 volt)
-> 68% ging door tot dodelijke schok > want:
- machtigingsrelatie: als iemand zegt dat je iets moet doen, dan doe je dat. De ander zal
er dan wel verantwoordelijk voor zijn.
- deïndividuatie: ziet die gene niet die je schokken geeft, wordt het makkelijker van.
Hebben van tevoren kennis gemaakt, maar zien ze niet tijdens straffen. Horen ze wel.
Kent ze niet echt persoonlijk.
- impliciet contract: hebt ingestemd dat je mee zou doen aan het experiment. Lastig om
dan halverwege te zeggen dat je niet meer mee doet. Alleen als druk te hoog wordt ga je
er soms tegenin. ( heb gezegd dat ik militair wil worden, kan niet tijdens oorlog zeggen
van niet)
4. Aanvaardbaarheid: Wat wordt sociaal gezien geaccepteerd? (roken in de auto; vroeger wel,
nu niet meer). Qatar: bouwvakkers daar niet goed beschermd, heel veel doden gevangen >
reclame in Nederland niet aanvaardbaar: disrespectvol. Afhankelijk van tijdsgeest.
5. Universaliteit: rekening mee houden dat wat normaal is voor de ene cultuur, niet normaal
hoeft te zijn voor de andere cultuur.
a. Billboard suitsupply: 2 mannen die zoenen, ondanks veel klachten mag wel in NL.
