l
AJ 2023 – 2024 | Laura Van Vaerenbergh
3DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,1|O U D E R S C H A P
,INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1: INLEIDING ........................................................................................................................................ 6
1.1 INLEIDING ..................................................................................................................................................... 6
1.2 OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN ................................................................................................................ 6
1.2.1 VISIE OP OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN ........................................................................................... 6
1.2.2 Veranderend gangbaar idee rond opvoeding vanaf 1900 ............................................................................. 6
1.2.3 Krampachtig ouderschap of extreem ouderschap ....................................................................................... 7
1.2.4 Huidige tendensen.................................................................................................................................. 7
1.2.5 Alles op een rijtje.................................................................................................................................... 7
1.3 OUDERSCHAP IN ONTWIKKELING ..................................................................................................................... 8
1.4.1 Wat is ouderschap? ................................................................................................................................ 8
1.4.2 Opvoederschap en ouderschap ................................................................................................................ 8
1.4.3 Wat weten we al over ouderschap? .......................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 2: MILD OUDERSCHAP ......................................................................................................................... 10
2.1 VRAGEN BIJ DE PODCAST .............................................................................................................................. 10
HOOFDSTUK 3: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: DE SCHIJF VAN VIJF ................................................................................ 11
3.1 OUDERSCHAPSMODEL VAN DER PAS .............................................................................................................. 11
3.1.1 Inleiding .............................................................................................................................................. 11
3.2 KERN VAN OUDERSCHAP ............................................................................................................................... 11
3.2.1 Het besef van verantwoordelijk zijn ........................................................................................................ 11
3.2.2 De ouderlijke werkvloer ........................................................................................................................ 11
3.3 DE SCHIJF VAN VIJF (5 BASISVAARDIGHEDEN) .................................................................................................. 12
3.3.1 Vaardigheden ...................................................................................................................................... 12
3.3.2 Vele vormen en combinaties .................................................................................................................. 12
3.3.3 De vijf basisvaardigheden ...................................................................................................................... 12
3.4 CONCLUSIE .................................................................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 4: MOTIVATIONEEL KADER VAN OUDERSCHAP EN PARENTALE BURNOUT ................................................... 15
4.1 WAT IS OUDERSCHAP? .................................................................................................................................. 15
4.2 BELEVING VAN HET OUDERSCHAP .................................................................................................................. 15
4.2.1 Roze wolk? .......................................................................................................................................... 15
4.2.2 Wat vertelt onderzoek ons? ................................................................................................................... 15
4.2.3 Ouderwelzijn ....................................................................................................................................... 16
4.3 EEN MOTIVATIONELE ANALYSE VAN HET OUDERSCHAP .................................................................................... 16
4.3.1 De energetische basis van ouderschap: de rol van behoeftesatisfactie en -frustratie ..................................... 16
4.3.2 BelanG van ouderlijke identiteit als een intern kompas .............................................................................. 18
4.3.3 Motivatie voor het ouderschap .............................................................................................................. 19
4.4 PARENTALE BURNOUT .................................................................................................................................. 20
4.5 SAMENGEVAT .............................................................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 5: PLEEGOUDERSCHAP ........................................................................................................................ 22
5.1 INLEIDING EN DEFINITIE ................................................................................................................................ 22
5.2 PLEEGKINDEREN OF PLEEGGASTEN? ............................................................................................................... 22
5.3 PLEEGZORG OF ADOPTIE? ............................................................................................................................. 22
5.4 VERSCHILLENDE VORMEN VAN PLEEGZORG..................................................................................................... 22
2|O U D E R S C H A P
, 5.5 VRIJWILLIG OF GEDWONGEN ......................................................................................................................... 23
5.6 NAAR EEN NIEUWE ROL VOOR BIOLOGISCHE OUDERS ...................................................................................... 24
HOOFDSTUK 6: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: TIMEN, DOSEREN EN EMOTIEREGULATIE ................................................... 25
6.1 DE OUDERLIJKE WERKVLOER ......................................................................................................................... 25
6.2 TIMEN EN DOSEREN ..................................................................................................................................... 25
6.2.1 De ouderlijke werkvloer: hoe beslissen ouders? ........................................................................................ 25
6.2.2 Technieken van timen en doseren .......................................................................................................... 25
6.2.3 Tussentijdse samenvatting ..................................................................................................................... 26
6.3 KINDERONTWIKKELING EN OUDERSCHAPSGROEI ............................................................................................. 27
6.3.1 Ouderschapsgroei................................................................................................................................. 27
6.4 EMOTIEREGULATIE ....................................................................................................................................... 27
6.4.1 Bronnen van onaangename emoties ....................................................................................................... 27
6.4.2 Gedempte emoties ............................................................................................................................... 28
6.4.3 Bij elke emotie is er sprake van … ........................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 7: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: BUFFERPROCESSEN, OMSTANDIGHEDEN EN HUN INVLOED OP OUDERSCHAP . 30
7.1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 30
7.2 BUFFERPROCES 1: TAAKVERDELING ROND OUDERSCHAP .................................................................................. 30
7.2.1 Takenpakket ........................................................................................................................................ 30
7.3 BUFFERPROCES 2: TAAKVERDELING BINNEN OUDERSCHAP ............................................................................... 31
7.3.1 De ouderrelatie op de werkvloer en ouderlijke samenwerking .................................................................... 31
7.3.2 De ouderrelatie op de werkvloer ............................................................................................................ 32
7.4 BUFFERPROCES 3: EEN METAPOSITIE .............................................................................................................. 32
7.5 BUFFERPROCES 4: INTRAPSYCHISCHE GROEI VAN OUDERSCHAP ........................................................................ 32
7.6 OMSTANDIGHEDEN EN HUN INVLOED OP OUDERSCHAP: DETERMINANTEN OF KLACHTEN? .................................. 33
7.6.1 Ecologisch Model van Bronfenbrenner .................................................................................................... 33
7.6.2 Omstandigheden die de ouderlijke werkvloer beïnvloeden ........................................................................ 33
7.6.3 Omstandigheden op verschillende niveaus .............................................................................................. 34
HOOFDSTUK 8: KINDERWENS BIJ PERSONEN MET EEN BEPERKING ............................................................................... 35
8.1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 35
8.1.1 Voorbij de ethische discussie ................................................................................................................. 35
8.1.2 Waarom willen mensen kinderen? .......................................................................................................... 35
8.1.3 Sociale status van ouderschap ................................................................................................................ 35
8.1.4 Wat zeggen mensen met een beperking zelf? ........................................................................................... 35
8.1.5 Waarom een kinderwens? ..................................................................................................................... 35
8.2 BASISNODEN OM GELUKKIG TE ZIJN ............................................................................................................... 35
8.2.1 Verlangen om te geven ......................................................................................................................... 36
8.3 OUDERSCHAP BIJ PERSONEN MET EEN VERSTANDELIJKE BEPERKING .................................................................. 36
8.3.1 Balansmodel ........................................................................................................................................ 36
8.3.2 Waarom het gesprek aangaan? .............................................................................................................. 36
8.4 HANDVATEN OM DE DIALOOG OVER KINDERWENS AAN TE GAAN ...................................................................... 37
8.4.1 Praten over kinderwens ........................................................................................................................ 37
8.4.2 hoe begeleid je een gesprek over kinderwens? ......................................................................................... 37
8.4.3 Zaken die aan bod moeten komen bij gesprek over kinderwens .................................................................. 38
3|O U D E R S C H A P
AJ 2023 – 2024 | Laura Van Vaerenbergh
3DE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,1|O U D E R S C H A P
,INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1: INLEIDING ........................................................................................................................................ 6
1.1 INLEIDING ..................................................................................................................................................... 6
1.2 OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN ................................................................................................................ 6
1.2.1 VISIE OP OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN ........................................................................................... 6
1.2.2 Veranderend gangbaar idee rond opvoeding vanaf 1900 ............................................................................. 6
1.2.3 Krampachtig ouderschap of extreem ouderschap ....................................................................................... 7
1.2.4 Huidige tendensen.................................................................................................................................. 7
1.2.5 Alles op een rijtje.................................................................................................................................... 7
1.3 OUDERSCHAP IN ONTWIKKELING ..................................................................................................................... 8
1.4.1 Wat is ouderschap? ................................................................................................................................ 8
1.4.2 Opvoederschap en ouderschap ................................................................................................................ 8
1.4.3 Wat weten we al over ouderschap? .......................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 2: MILD OUDERSCHAP ......................................................................................................................... 10
2.1 VRAGEN BIJ DE PODCAST .............................................................................................................................. 10
HOOFDSTUK 3: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: DE SCHIJF VAN VIJF ................................................................................ 11
3.1 OUDERSCHAPSMODEL VAN DER PAS .............................................................................................................. 11
3.1.1 Inleiding .............................................................................................................................................. 11
3.2 KERN VAN OUDERSCHAP ............................................................................................................................... 11
3.2.1 Het besef van verantwoordelijk zijn ........................................................................................................ 11
3.2.2 De ouderlijke werkvloer ........................................................................................................................ 11
3.3 DE SCHIJF VAN VIJF (5 BASISVAARDIGHEDEN) .................................................................................................. 12
3.3.1 Vaardigheden ...................................................................................................................................... 12
3.3.2 Vele vormen en combinaties .................................................................................................................. 12
3.3.3 De vijf basisvaardigheden ...................................................................................................................... 12
3.4 CONCLUSIE .................................................................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 4: MOTIVATIONEEL KADER VAN OUDERSCHAP EN PARENTALE BURNOUT ................................................... 15
4.1 WAT IS OUDERSCHAP? .................................................................................................................................. 15
4.2 BELEVING VAN HET OUDERSCHAP .................................................................................................................. 15
4.2.1 Roze wolk? .......................................................................................................................................... 15
4.2.2 Wat vertelt onderzoek ons? ................................................................................................................... 15
4.2.3 Ouderwelzijn ....................................................................................................................................... 16
4.3 EEN MOTIVATIONELE ANALYSE VAN HET OUDERSCHAP .................................................................................... 16
4.3.1 De energetische basis van ouderschap: de rol van behoeftesatisfactie en -frustratie ..................................... 16
4.3.2 BelanG van ouderlijke identiteit als een intern kompas .............................................................................. 18
4.3.3 Motivatie voor het ouderschap .............................................................................................................. 19
4.4 PARENTALE BURNOUT .................................................................................................................................. 20
4.5 SAMENGEVAT .............................................................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 5: PLEEGOUDERSCHAP ........................................................................................................................ 22
5.1 INLEIDING EN DEFINITIE ................................................................................................................................ 22
5.2 PLEEGKINDEREN OF PLEEGGASTEN? ............................................................................................................... 22
5.3 PLEEGZORG OF ADOPTIE? ............................................................................................................................. 22
5.4 VERSCHILLENDE VORMEN VAN PLEEGZORG..................................................................................................... 22
2|O U D E R S C H A P
, 5.5 VRIJWILLIG OF GEDWONGEN ......................................................................................................................... 23
5.6 NAAR EEN NIEUWE ROL VOOR BIOLOGISCHE OUDERS ...................................................................................... 24
HOOFDSTUK 6: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: TIMEN, DOSEREN EN EMOTIEREGULATIE ................................................... 25
6.1 DE OUDERLIJKE WERKVLOER ......................................................................................................................... 25
6.2 TIMEN EN DOSEREN ..................................................................................................................................... 25
6.2.1 De ouderlijke werkvloer: hoe beslissen ouders? ........................................................................................ 25
6.2.2 Technieken van timen en doseren .......................................................................................................... 25
6.2.3 Tussentijdse samenvatting ..................................................................................................................... 26
6.3 KINDERONTWIKKELING EN OUDERSCHAPSGROEI ............................................................................................. 27
6.3.1 Ouderschapsgroei................................................................................................................................. 27
6.4 EMOTIEREGULATIE ....................................................................................................................................... 27
6.4.1 Bronnen van onaangename emoties ....................................................................................................... 27
6.4.2 Gedempte emoties ............................................................................................................................... 28
6.4.3 Bij elke emotie is er sprake van … ........................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 7: DE OUDERLIJKE WERKVLOER: BUFFERPROCESSEN, OMSTANDIGHEDEN EN HUN INVLOED OP OUDERSCHAP . 30
7.1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 30
7.2 BUFFERPROCES 1: TAAKVERDELING ROND OUDERSCHAP .................................................................................. 30
7.2.1 Takenpakket ........................................................................................................................................ 30
7.3 BUFFERPROCES 2: TAAKVERDELING BINNEN OUDERSCHAP ............................................................................... 31
7.3.1 De ouderrelatie op de werkvloer en ouderlijke samenwerking .................................................................... 31
7.3.2 De ouderrelatie op de werkvloer ............................................................................................................ 32
7.4 BUFFERPROCES 3: EEN METAPOSITIE .............................................................................................................. 32
7.5 BUFFERPROCES 4: INTRAPSYCHISCHE GROEI VAN OUDERSCHAP ........................................................................ 32
7.6 OMSTANDIGHEDEN EN HUN INVLOED OP OUDERSCHAP: DETERMINANTEN OF KLACHTEN? .................................. 33
7.6.1 Ecologisch Model van Bronfenbrenner .................................................................................................... 33
7.6.2 Omstandigheden die de ouderlijke werkvloer beïnvloeden ........................................................................ 33
7.6.3 Omstandigheden op verschillende niveaus .............................................................................................. 34
HOOFDSTUK 8: KINDERWENS BIJ PERSONEN MET EEN BEPERKING ............................................................................... 35
8.1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 35
8.1.1 Voorbij de ethische discussie ................................................................................................................. 35
8.1.2 Waarom willen mensen kinderen? .......................................................................................................... 35
8.1.3 Sociale status van ouderschap ................................................................................................................ 35
8.1.4 Wat zeggen mensen met een beperking zelf? ........................................................................................... 35
8.1.5 Waarom een kinderwens? ..................................................................................................................... 35
8.2 BASISNODEN OM GELUKKIG TE ZIJN ............................................................................................................... 35
8.2.1 Verlangen om te geven ......................................................................................................................... 36
8.3 OUDERSCHAP BIJ PERSONEN MET EEN VERSTANDELIJKE BEPERKING .................................................................. 36
8.3.1 Balansmodel ........................................................................................................................................ 36
8.3.2 Waarom het gesprek aangaan? .............................................................................................................. 36
8.4 HANDVATEN OM DE DIALOOG OVER KINDERWENS AAN TE GAAN ...................................................................... 37
8.4.1 Praten over kinderwens ........................................................................................................................ 37
8.4.2 hoe begeleid je een gesprek over kinderwens? ......................................................................................... 37
8.4.3 Zaken die aan bod moeten komen bij gesprek over kinderwens .................................................................. 38
3|O U D E R S C H A P
