Samenvatting lessen en reader Structuur & Conflict in het Globale Zuiden 23-24

Structuur en Conflict in het Globale zuiden
Les 1:
Wat is het globale zuiden

 Vroeger de derde wereld, ontwikkelingslanden, niet westerse wereld
 Concept ‘het Westen’ vroeger anders gebruikt
 Kiplin – Westen tegenover het corrupte Oosten
o Islamitische rijken, chinezen, mongolen
 Derde wereld is niet meer een term die we gebruiken
o Slechte connotatie aan deze naam
 Ook interessant om naar deze term te kijken van de derde wereld
zelf
o Vroeger een term om zichzelf politiek te gaan beredeneren
 Wereldbank gebruikt eerder high middle low-income countries
 WIJ VERWIJZEN NAAR GLOBALE ZUIDEN
o Containerbegrip!
o De ander gaan beschrijven
o In de geschiedenis vakken ontwikkeld om deze te gaan
onderzoeken
 Antropologie bijvoorbeeld
 Zuiden heeft gedeelde geschiedenis
o Koloniale geschieden
 Globale -> globalisering -> zuiden wordt opgenomen in onze wereld
o Verschillende geschiedenissen met elkaar gaan vergelijken
 Deze term niet geografisch gaan opvatten
 Voor velen ook gezien als een politieke term
o Als verbeelding -> wereld die in opstand komt tegen het
Noorden

Gevaar voor Eurocentrisme

 Zuiden heeft ook een agency en komt voort uit de geschiedenis
o Wij hebben deze geschiedenis te beperkt bekeken
o Globale zuiden is eigenlijk niet onze geschiedenis
 Als wij het globale zuiden gaan bestuderen we ook onszelf
o Studies van de Ander vereist andere termen
o Zonder het globale zuiden bestaat er geen westen
 Deze twee termen staan in relatie
 De relatie tussen deze twee blijven het belangrijkst
 Moskee Hassan 2 Casablanca

,  Gebouwd door frans bouwbedrijf met Franse
architect



Samir Amin

o Onweerlegbare culturele verschillen
o We zien het westen als universeel model
o Minder aandacht voor structurele dynamieken binnen een
wereldsysteem

Universele mensenrechten

 Wij gaan er altijd van uit dat onze idealen iets typische westers zijn
o Niet waar – bv. Mandingue charter in 1222 West-Afrika

Eurocentrisme doorprikken

 Als je dit wilt gaan doorprikken is er nog omgekeerd gevaar
 Aandacht voor structuren en verhoudingen door de geschiedenis
heen
 Kijken naar breuklijnen tussen noord en zuid, OOK in noord en zuid
 Welke structuren? -> de globalisering
o Global communication, global economy
o Sloppenwijken bestonden niet voor kolonisering
 Goedkoop arbeid zonder dat er huisvesting was
 Hoezo is globalisering zo ongelijk verdeeld?!?!?

Oneven ontwikkeling

 Sloppenwijken afbreken en luxe appartementen zetten in hoop dat
iedereen rijker wordt
o Maar sloppenwijken verhuizen gewoon naar periferie
o Probleem wordt erger
 Hoe komt het dat het afhangt van waar je geboren wordt dat je meer
voordelen hebt
 We leven in een wereld die een product is van de koloniale
ontwikkelingen
 Heel veel van deze ongelijke ontwikkelingen tonen ook interessante
paradoxen
o Heel veel huizen staan leeg, maar nog steeds meer daklozen
 Ongelijke ontwikkeling ook een directe kritiek op simplistische visies
op ontwikkeling
 Ontwikkelingen en onderontwikkeling vallen samen
 Nog steeds aantal belangrijke paradoxen
o Mobiliteit van kapitaal <-> immobiliteit van mensen

, o Nog meer kijk ppt
 Als we een global village hebben -> is het nog wel nuttig om over
globale zuiden en globale noorden te spreken?
o Ja op welvaartkaart zie je nog steeds wie vroeger
gekoloniseerd was
o 52 procent van de mensheid doet het met 1 procent van de
welvaart
o Sommigen zeggen dat deze cijfers onbetrouwbaar zijn
(Wereldbank heeft monopolie)
 Steeds meer mensen afhankelijk van een monetair inkomen
o Niet per se rijker of meer welvarend

Hoe vertellen we de geschiedenis van de globalisering

 Welk perspectief gebruik je??
 Elke geschiedenis verteld uit een bepaald perspectief
 DE KRACHT VAN HET VERHAAL
o Geschiedenis
 Verwijst naar datgene wat er gebeurde
 Ook datgene wat men vertelt dat er gebeurde
 Welk soort verhaal willen we vertellen
 Waar beginnen we?

Geschiedenis van het raciaal kapitalisme

 Historisch en politiek project -> worldmaking
o Reëel bestaand kapitalistische systeem tegenover het
ideaaltype
o Moderne natiestaat gebruiken hierbij heel belangrijk
 Zeer veranderlijk proces vol contradicties, conflicten en nieuwe
wendingen
o Mercantilisme, liberalisme
 2 historische tendensen
o Geografische expansie -> kolonisering
o Intensieve expansie -> steeds meer domeinen leven
geïntegreerd in geldeconomie.
 Vandaag voor alles geld nodig
 2/3 machtssystemen
o Kapitaal -> vorm van waarde die meer waarde creëert
o Ras/gender -> ook vormen van waarde creatie (maakt leven
makkelijker)
 2 voetnoten
o Niet enkel staten, ook individuen
 Welke positie, welke rol hebben deze individuen

, o Wat bedoelen we met geweld?
 Niet alleen fysiek of psychisch
 OOK STRUCTUREEL GEWELD dat vervat zit in een
systeem




Les 2: De geboorte van een nieuw wereldsysteem
1492: Een keerpunt

 Niet abrupt keerpunt, geleidelijke transformaties die al voor 1492
begonnen
 Columbus ontdekt Amerika/ de nieuwe wereld
o Begin huidige vorm globalisering
o Ontstaan van een nieuw wereldeconomisch systeem
 Kapitalisme
o Hoe komt het dat Europa zo dominant werd
 Eurocentrisch perspectief: er was ondernemingszin
 Vanaf 16 eeuw -> ontwikkeling van een 1 wereldsysteem
e

o MAAR ook elders in de wereld proto-kapitalistische
ontwikkelingen
 Kijken naar grootte van steden
 Grootste steden in het Globale zuiden
o Bv. Malakka havenstad
o Wie Malakka in handen heeft, houdt het mes
op de keel van Venetië
 Geleidelijke overgang naar productie voor de markt, niet langer
zelfvoorzienend
 Begin van Europese deelname aan wereldhandel
 Hiervoor niet 1 wereldsysteem, maar meerdere

Aziatisch wereldsysteem

 Oud Chinese rijk
 Indische rijk
 Islamitische rijken
 Deze 3 handelscentra controleerden de wereldhandel
 Vooral China dominant in deze pre-Europese periode
o Feodaal systeem