Preventieve audiologie
Screening van het gehoor
Definitie
Screening
Onderzoek ter systematische vroege opsporing (of uitsluiting) van een ziekte, van de aanleg
daarvoor, of van dragerschap van een aanleg die bij het nageslacht tot ziekte kan leiden, ongeacht
het type onderzoek waarmee dit wordt vastgesteld.’ (Rapport Gezondheidsraad, 2001)
o Vlot, snel, weinig tijdsinvasief
o Beperkter doel / screenen tot op een grens met pass en refer (niet in detail onderzoek)
in een schijnbaar gezonde populatie het opsporen van subjecten die een verhoogde kans bezitten
op een afwijking of stoornis en deze individuen vervolgens doorverwijzen in functie van uitgebreid
diagnostisch onderzoek (en behandeling)
o Systematisch / georganiseerd gaan opsporen
o Uitsluiten van een ziekte of aandoening
Aanleg, dragerschap
o Schijnbaar gezond
o Bedoeld om te gaan doorverwijzen
werkvorm binnen secundaire preventie → vroegtijdige detectie en interventie
o Primaire preventie = voorkomen, zorgen dat een bepaalde ziekte/aandoening/stoornis niet
gaat ontstaan
→ goed geïnformeerd om lawaai niet te beschadigen
o Secundaire preventie = vroegtijdige detectie met daaraan gekoppeld vroegtijdige
interventie
o Tertiaire preventie = gevolgen van de ziekte/aandoening/stoornis beperken
1
,Terminologie
Voorwaarde: validiteit
Testspecificiteit = percentage individuen van de als 'normaal' gedefinieerde populatie die slagen in
de screeningstest.
o Hoe hoger de specificiteit van een test, hoe groter de kans dat iemand die de ziekte niet
heeft, een negatief testresultaat krijgt (weinig vals positieven)
Testsensitiviteit = percentage individuen van de geviseerde populatie die daadwerkelijk door de
test worden gedetecteerd.
o Hoe hoger de sensitiviteit van een test, hoe groter de kans dat iemand die daadwerkelijk de
ziekte heeft, een positieve testuitslag krijgt (weinig vals negatieven)
Belangrijk bij screening is dat je de juiste test gaat gaan gebruiken
Vals negatieven kan van invloed zijn op de hechting van het kind en de ouders, daarom zo weinig
mogelijk vals negatieven
Mate van voorkomen van gehoorverlies
Incidentie
o = Het aantal nieuwe gevallen van GHV in een populatie gedurende een bepaalde periode
Bv. 1 à 2 /1000 pasgeborenen wordt geboren met een ernstig bilateraal
congenitaal GHV
Prevalentie
o = Het aantal personen met een bepaald GHV op een bepaald tijdstip in een specifieke
cohorte.
Bv. prevalentie van GHV bij kinderen op afdeling neonatologie: 10 tot 32/1000 voor
bilateraal congenitaal GHV
Voorbeeld: incidentiecijfers doofheid en slechthorendheid
in Vlaanderen
De onderstaande tabellen geven weer wat de incidentie is van het aantal kinderen met gehoorverlies per
1000 geteste kinderen en geeft voor de kinderen met gehoorverlies aan wat het type (tweezijdig of
eenzijdig) en de graad van slechthorendheid is.
2
,Universele neonatale gehoorscreening
Evidentie
Neonatale gehoorscreening is bedoeld om kinderen met matige tot (zeer) ernstige gehoorverliezen
zo snel mogelijk na de geboorte op te sporen.
o → Er wordt zo ingezet op de screening omdat er gevolgen zijn bij een congenitaal
gehoorverlies op de algemene ontwikkeling.
o → In de praktijk gaat het om uni- of bilaterale gehoorverliezen van permanente aard van
minimaal 40 dB HL
o → Vlaanderen: 1,9/1000 kinderen
(Kind & Gezin, 2021)
± 70% bilateraal en ± 30% unilateraal gehoorverlies
→ Oorzaken van congenitaal gehoorverlies: (voor duiding zie OPO Bijzondere Pathologie)
o
→ Gevolgen van congenitaal gehoorverlies:
o Algemeen nefaste ontwikkeling op de algemene ontwikkeling van het kind, specifiek binnen
volgende ontwikkelingsaspecten:
Gehoor- en evenwichtsontwikkeling (lateralisatie, richtinghoren, oriëntatie in het
auditieve en visuele domein)
Taalontwikkeling (opbouw van een woordenschat, pragmatisch taalgebruik)
Spraakontwikkeling (fonetische en fonologische ontwikkeling)
Sociaal-emotionele ontwikkeling (hechtingsgedrag, sociaal aangepast gedrag)
Schoolse vaardigheden
Onderzoek heeft aangetoond dat intensieve revalidatie met auditieve prikkeling van de
hersenschors, die start vóór de leeftijd van zes maanden, kinderen op een significant hoger
spraakvermogen brengt dan wanneer kinderen pas op een leeftijd van zeven tot achttien maanden
starten met het gebruik van een hoortoestel of CI.
o Revalidatie moet ze vroeg mogelijk worden opgestart voor de leeftijd van 6 maanden.
Kinderen zullen beter scoren op auditieve waarneming, woordenschat en hoe meer ze het
niveau van communiceren van goedhorenden kunnen evenaren.
3
, Belang van vroegtijdige detectie én interventie:
o Betere auditieve waarneming
o Grotere expressieve en receptieve woordenschat
o Vroeggescreenden significant hoger niveau van communicatie in vergelijking met
laatgescreenden
Goede prognose voor alle vermelde ontwikkelingsaspecten indien vroege detectie.
Onderzoek (1981!) toonde aan dat in de EU ernstig GHV in 50% van de gevallen niet gedetecteerd
werd voor de leeftijd van 3 jaar!
Focus werd verlegd van screening bij risicofactoren naar audiologische screening van ALLE
pasgeborenen
Evidentie voldoende gedocumenteerd! (2008, US Preventive Task Force) → UNHS (Universal
Neonatal Hearing Screening)
o Minder vlot ontwikkelen en gedragsstoornissen bij kinderen die een ghv hebben en niet
gedetecteerd worden.
o Op basis van al het onderzoek heeft het JCIH een richtlijn gepubliceerd. Wereldwijd werd
het screeningsprogramma daarop aangepast. Het heeft dan wel nog een tijdje geduurd
vooraleer dit zichtbaar was in de resultaten.
Joint Committee for Infant Hearing: richtlijnen
o ✓ Screening pasgeborenen vóór leeftijd 1 maand
o ✓ Vaststelling/diagnostiek gehoorverlies vóór leeftijd van 3 maanden + achterhalen
etiologie indien mogelijk
o ✓ Opstart interventie vóór leeftijd 6 maanden
Internationale richtlijnen vragen het gehoor van kinderen te testen voor 1 maand → in Vlaanderen
(K&G): 21 dagen als ideale deadline
o
o De cijfers van het screenen van kinderen op 3 weken worden beter.
Enkele weetjes
Gehoorscreening werd gedurende tientallen jaren uitgevoerd op de leeftijd van 9 maand (Ewing-
test)
België was het eerste Europese land waar universele neonatale gehoorscreening werd uitgevoerd
voor de leeftijd van 6 weken (ALGO-1, 1998)
In 2022 kreeg 98% van de pasgeborenen in West-Vlaanderen een gehoortest via K&G
Er is een algemene onderschatting van de mogelijke negatieve invloeden van aangeboren en vroeg
verworven lichte en matige gehoorverliezen op de algemene ontwikkeling
Er is eveneens een onderschatting van de gevolgen van unilaterale neurosensoriële
gehoorverliezen
Organisatie van de neonatale gehoorscreening in België
4
Screening van het gehoor
Definitie
Screening
Onderzoek ter systematische vroege opsporing (of uitsluiting) van een ziekte, van de aanleg
daarvoor, of van dragerschap van een aanleg die bij het nageslacht tot ziekte kan leiden, ongeacht
het type onderzoek waarmee dit wordt vastgesteld.’ (Rapport Gezondheidsraad, 2001)
o Vlot, snel, weinig tijdsinvasief
o Beperkter doel / screenen tot op een grens met pass en refer (niet in detail onderzoek)
in een schijnbaar gezonde populatie het opsporen van subjecten die een verhoogde kans bezitten
op een afwijking of stoornis en deze individuen vervolgens doorverwijzen in functie van uitgebreid
diagnostisch onderzoek (en behandeling)
o Systematisch / georganiseerd gaan opsporen
o Uitsluiten van een ziekte of aandoening
Aanleg, dragerschap
o Schijnbaar gezond
o Bedoeld om te gaan doorverwijzen
werkvorm binnen secundaire preventie → vroegtijdige detectie en interventie
o Primaire preventie = voorkomen, zorgen dat een bepaalde ziekte/aandoening/stoornis niet
gaat ontstaan
→ goed geïnformeerd om lawaai niet te beschadigen
o Secundaire preventie = vroegtijdige detectie met daaraan gekoppeld vroegtijdige
interventie
o Tertiaire preventie = gevolgen van de ziekte/aandoening/stoornis beperken
1
,Terminologie
Voorwaarde: validiteit
Testspecificiteit = percentage individuen van de als 'normaal' gedefinieerde populatie die slagen in
de screeningstest.
o Hoe hoger de specificiteit van een test, hoe groter de kans dat iemand die de ziekte niet
heeft, een negatief testresultaat krijgt (weinig vals positieven)
Testsensitiviteit = percentage individuen van de geviseerde populatie die daadwerkelijk door de
test worden gedetecteerd.
o Hoe hoger de sensitiviteit van een test, hoe groter de kans dat iemand die daadwerkelijk de
ziekte heeft, een positieve testuitslag krijgt (weinig vals negatieven)
Belangrijk bij screening is dat je de juiste test gaat gaan gebruiken
Vals negatieven kan van invloed zijn op de hechting van het kind en de ouders, daarom zo weinig
mogelijk vals negatieven
Mate van voorkomen van gehoorverlies
Incidentie
o = Het aantal nieuwe gevallen van GHV in een populatie gedurende een bepaalde periode
Bv. 1 à 2 /1000 pasgeborenen wordt geboren met een ernstig bilateraal
congenitaal GHV
Prevalentie
o = Het aantal personen met een bepaald GHV op een bepaald tijdstip in een specifieke
cohorte.
Bv. prevalentie van GHV bij kinderen op afdeling neonatologie: 10 tot 32/1000 voor
bilateraal congenitaal GHV
Voorbeeld: incidentiecijfers doofheid en slechthorendheid
in Vlaanderen
De onderstaande tabellen geven weer wat de incidentie is van het aantal kinderen met gehoorverlies per
1000 geteste kinderen en geeft voor de kinderen met gehoorverlies aan wat het type (tweezijdig of
eenzijdig) en de graad van slechthorendheid is.
2
,Universele neonatale gehoorscreening
Evidentie
Neonatale gehoorscreening is bedoeld om kinderen met matige tot (zeer) ernstige gehoorverliezen
zo snel mogelijk na de geboorte op te sporen.
o → Er wordt zo ingezet op de screening omdat er gevolgen zijn bij een congenitaal
gehoorverlies op de algemene ontwikkeling.
o → In de praktijk gaat het om uni- of bilaterale gehoorverliezen van permanente aard van
minimaal 40 dB HL
o → Vlaanderen: 1,9/1000 kinderen
(Kind & Gezin, 2021)
± 70% bilateraal en ± 30% unilateraal gehoorverlies
→ Oorzaken van congenitaal gehoorverlies: (voor duiding zie OPO Bijzondere Pathologie)
o
→ Gevolgen van congenitaal gehoorverlies:
o Algemeen nefaste ontwikkeling op de algemene ontwikkeling van het kind, specifiek binnen
volgende ontwikkelingsaspecten:
Gehoor- en evenwichtsontwikkeling (lateralisatie, richtinghoren, oriëntatie in het
auditieve en visuele domein)
Taalontwikkeling (opbouw van een woordenschat, pragmatisch taalgebruik)
Spraakontwikkeling (fonetische en fonologische ontwikkeling)
Sociaal-emotionele ontwikkeling (hechtingsgedrag, sociaal aangepast gedrag)
Schoolse vaardigheden
Onderzoek heeft aangetoond dat intensieve revalidatie met auditieve prikkeling van de
hersenschors, die start vóór de leeftijd van zes maanden, kinderen op een significant hoger
spraakvermogen brengt dan wanneer kinderen pas op een leeftijd van zeven tot achttien maanden
starten met het gebruik van een hoortoestel of CI.
o Revalidatie moet ze vroeg mogelijk worden opgestart voor de leeftijd van 6 maanden.
Kinderen zullen beter scoren op auditieve waarneming, woordenschat en hoe meer ze het
niveau van communiceren van goedhorenden kunnen evenaren.
3
, Belang van vroegtijdige detectie én interventie:
o Betere auditieve waarneming
o Grotere expressieve en receptieve woordenschat
o Vroeggescreenden significant hoger niveau van communicatie in vergelijking met
laatgescreenden
Goede prognose voor alle vermelde ontwikkelingsaspecten indien vroege detectie.
Onderzoek (1981!) toonde aan dat in de EU ernstig GHV in 50% van de gevallen niet gedetecteerd
werd voor de leeftijd van 3 jaar!
Focus werd verlegd van screening bij risicofactoren naar audiologische screening van ALLE
pasgeborenen
Evidentie voldoende gedocumenteerd! (2008, US Preventive Task Force) → UNHS (Universal
Neonatal Hearing Screening)
o Minder vlot ontwikkelen en gedragsstoornissen bij kinderen die een ghv hebben en niet
gedetecteerd worden.
o Op basis van al het onderzoek heeft het JCIH een richtlijn gepubliceerd. Wereldwijd werd
het screeningsprogramma daarop aangepast. Het heeft dan wel nog een tijdje geduurd
vooraleer dit zichtbaar was in de resultaten.
Joint Committee for Infant Hearing: richtlijnen
o ✓ Screening pasgeborenen vóór leeftijd 1 maand
o ✓ Vaststelling/diagnostiek gehoorverlies vóór leeftijd van 3 maanden + achterhalen
etiologie indien mogelijk
o ✓ Opstart interventie vóór leeftijd 6 maanden
Internationale richtlijnen vragen het gehoor van kinderen te testen voor 1 maand → in Vlaanderen
(K&G): 21 dagen als ideale deadline
o
o De cijfers van het screenen van kinderen op 3 weken worden beter.
Enkele weetjes
Gehoorscreening werd gedurende tientallen jaren uitgevoerd op de leeftijd van 9 maand (Ewing-
test)
België was het eerste Europese land waar universele neonatale gehoorscreening werd uitgevoerd
voor de leeftijd van 6 weken (ALGO-1, 1998)
In 2022 kreeg 98% van de pasgeborenen in West-Vlaanderen een gehoortest via K&G
Er is een algemene onderschatting van de mogelijke negatieve invloeden van aangeboren en vroeg
verworven lichte en matige gehoorverliezen op de algemene ontwikkeling
Er is eveneens een onderschatting van de gevolgen van unilaterale neurosensoriële
gehoorverliezen
Organisatie van de neonatale gehoorscreening in België
4
