Verdiepend personen- en familierecht
Inhoudsopgave
Transgender personen .................................................................................................................................... 4
Terminologie ...................................................................................................................................................... 4
Medische behandeling trans minderjarigen ................................................................................................... 10
Case law EHRM ................................................................................................................................................ 12
Aanpassing van de geslachtsregistra<e.......................................................................................................... 15
• We#elijk kader ................................................................................................................................... 15
• Informa4ef kader ............................................................................................................................... 15
• Krachtlijnen van de huidige wet van 25 juni 2017 .............................................................................. 16
• Aanpassing geslachtsregistra4e - overzicht ........................................................................................ 16
Voornaamsverandering ................................................................................................................................... 22
Afstamming...................................................................................................................................................... 23
• 1. Kinderen geboren vóór de aanpassing van de geslachtsregistra4e ............................................... 23
• 2. Kinderen geboren na de aanpassing van de geslachtsregistra4e ................................................... 23
• Overgangsbepalingen ......................................................................................................................... 24
Akten van de burgerlijke stand – PRIVACY ...................................................................................................... 24
Evalua<e........................................................................................................................................................... 25
Federaal regeerakkoord .................................................................................................................................. 26
Registra<e geslacht en gender – De lege ferenda .......................................................................................... 27
Meerderjarige beschermde personen ........................................................................................................... 30
Buitengerechtelijke bescherming (“zorgvolmacht”): minst verregaand ......................................................... 32
Rechterlijke bescherming ................................................................................................................................. 38
Bewindvoering ................................................................................................................................................. 44
• De vertrouwenspersoon (art. 501 oud BW) ....................................................................................... 46
• Bijstand (art. 498 oud BW) ................................................................................................................. 47
• Vertegenwoordiging en beheer.......................................................................................................... 47
- Uitoefening door de ouders (art. 500 oud BW) .................................................................................. 49
Oefeningen ....................................................................................................................................................... 54
Broers en zussen ........................................................................................................................................... 55
Inleiding ........................................................................................................................................................... 55
Siblingrela<es bij scheiding: inzichten uit sociaalwetenschappelijk onderzoek ............................................ 55
Wie zijn broers en zussen? ............................................................................................................................... 57
Het recht van broers en zussen om niet van elkaar te worden gescheiden ................................................... 58
De verblijfsregeling van broers en zussen na scheiding van de ouders.......................................................... 59
Recht op persoonlijk contact tussen broers en zussen .................................................................................... 61
Broers en zussen in het jeugdrecht .................................................................................................................. 62
Het recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden naar Frans recht ........................ 65
Ontwikkelingen in de rechtspraak................................................................................................................... 66
1
, Nood aan onderzoek ........................................................................................................................................ 69
Afstamming .................................................................................................................................................. 71
Inleiding ........................................................................................................................................................... 71
Vaststelling vaderschap ................................................................................................................................... 74
Vaststelling moederschap ................................................................................................................................ 75
Betwis<ng moederschap ................................................................................................................................. 76
Meemoederschap ............................................................................................................................................ 77
• Betwis4ng van meemoederschap ...................................................................................................... 80
• Betwis4ng meemoederschap echtgenote.......................................................................................... 80
• Betwis4ng erkenning meemoeder ..................................................................................................... 80
• Betwis4ng gerechtelijk vastgesteld meemoederschap ...................................................................... 82
Vaderlijke erkenning ........................................................................................................................................ 82
Onderzoek naar het vaderschap ..................................................................................................................... 84
Nota afstammingsrecht ................................................................................................................................... 91
Recht op afstammingsinforma<e .................................................................................................................... 95
Schadevergoeding wegens fou<eve insemina<e............................................................................................ 96
Betwis<ng huwelijks vaderschap .................................................................................................................... 97
Betwis<ng vaderlijke erkenning .................................................................................................................... 111
Betwis<ng incestueuze vaderlijke erkenning ................................................................................................ 117
Bestrijding frauduleuze erkenningen ............................................................................................................ 118
Nota afstammingsrecht ................................................................................................................................. 124
WeAelijke samenwoning............................................................................................................................. 125
Overzicht met rechtspraak ............................................................................................................................ 125
• Situering ........................................................................................................................................... 125
• Aangaan en beëindiging ................................................................................................................... 127
• Primaire gevolgen............................................................................................................................. 130
• Secundaire gevolgen ........................................................................................................................ 132
• Dringende voorlopige maatregelen ................................................................................................. 137
• Discrimina4evraagstuk ..................................................................................................................... 141
Schijn- en gedwongen wePelijke samenwoning ........................................................................................... 141
• Ontstaan ........................................................................................................................................... 141
• Defini4es .......................................................................................................................................... 142
• Beoordeling ...................................................................................................................................... 143
• Preven4e .......................................................................................................................................... 145
• Repressie .......................................................................................................................................... 147
Evalua<e en toekomstperspec<even............................................................................................................. 149
• Afschaffing vs. behoud van de we#elijke samenwoning .................................................................. 149
• Wijziging van de we#elijke samenwoning ....................................................................................... 150
Familiale onderhoudsverplichHngen ........................................................................................................... 152
Gemeenrechtelijke familiale onderhoudsverplich<ng .................................................................................. 152
Verhaalrecht van het OCMW ......................................................................................................................... 157
Op weg naar famSol 2.0 ................................................................................................................................ 162
2
,AdopHe ....................................................................................................................................................... 162
Instellingsvoorwaarden – weUge redenen .................................................................................................. 162
Instellingsvoorwaarden – weUge belangen................................................................................................. 166
Grondvoorwaarden – Burgerlijke staat......................................................................................................... 166
Grondvoorwaarden – leeVijdsvereisten ........................................................................................................ 168
Herziening van adop<e .................................................................................................................................. 169
Nieuwe adop<e .............................................................................................................................................. 170
Namen en voornamen ................................................................................................................................ 171
Toekenning van de familienaam als gevolg van afstamming ...................................................................... 172
• We#elijk kader ................................................................................................................................. 172
• Basisregels art. 335 oud bw ............................................................................................................. 173
• Basisregel art. 335bis oud BW .......................................................................................................... 180
• Basisregels art. 335ter oud BW ........................................................................................................ 181
Overgangsrecht nav de invoering van de dubbele naam ............................................................................. 181
• Familienaam – overgangsregeling .................................................................................................... 181
Verandering van naam en voornamen.......................................................................................................... 184
• Voornaamsverandering .................................................................................................................... 191
KinderalimentaHe ....................................................................................................................................... 192
Bijzondere onderhoudsplicht van de ouders ................................................................................................. 192
EOT-overeenkomsten .................................................................................................................................. 205
Inleiding ......................................................................................................................................................... 205
EOT-overeenkomst ......................................................................................................................................... 207
Reli<ga<e na EOT........................................................................................................................................... 213
Procedures m.b.t. goederenregelingen ......................................................................................................... 217
Procedures m.b.t. persoonlijk onderhoudsgeld ............................................................................................ 219
InnovaHes ................................................................................................................................................... 222
Levenloos geboren kinderen.......................................................................................................................... 222
Horen van minderjarigen............................................................................................................................... 223
• Toepassingsgebied ra4one materiae ................................................................................................ 224
• Toepassingsgebied ra4one personae ............................................................................................... 226
• Horen in de KMS............................................................................................................................... 227
• Aanwezigheid van derden ................................................................................................................ 228
• Modaliteiten ..................................................................................................................................... 229
• Voorlegging en toelich4ng van de beslissing.................................................................................... 231
• Antwoord op briefwisseling van de minderjarige ............................................................................ 231
Verdiscontering (rekening houden met) belang kind in familiale overeenkomsten .................................... 231
• Bemiddelingsakkoorden ................................................................................................................... 232
• Collabora4ef onderhandelde akkoorden ......................................................................................... 233
• Minnelijke schikkingen ..................................................................................................................... 233
• Overgangsrecht van de verdiscontering ........................................................................................... 233
Stemrecht minderjarigen ............................................................................................................................... 234
Correc<es en aanvullingen ............................................................................................................................ 235
3
, Transgender personen
Waarom niet transgenders? Er is veel gevoeligheid in de materie. Transgenders hee5 bij de personen
een nega9eve connota9e. Transgenders categoriseert alsof het een speciaal mens zou zijn ipv personen
met het kenmerk transgender
Dit behoort tot het personenrecht: de staat van de persoon als enkeling die door een bepaald aantal
elementen gedetermineerd wordt en het geslacht is daar één van.
De binaire indeling van man-vrouw staat ter discussie. We hebben wel een makkelijke overgang om je
geslachtsregistra9e aan te passen bij de burgerlijke stand, maar het blij5 een binair systeem. Je kan
niet iets anders zijn dan man of vrouw. Je kan wel onbeperkt je geslacht aanpassen op je ID
Gender is niet binair. Er zijn heel wat mensen die zich niet volledig man of volledig vrouw
(‘genderqueer’) voelen, naast personen die zich man én vrouw voelen, waarbij één van beide de
bovenhand hee5 (‘bi-gendered’). Al deze personen zijn ‘gender non-conform’: hun genderiden9teit,
genderrol en/of genderexpressie verschillen van de culturele normen voorgeschreven voor mensen
van een bepaald geslacht binnen een bepaalde maatschappij en 9jdperk.
Terminologie
• Transgender: kan je zowel als substan9ef als adjec9ef gebruiken (beter als adjec9ef)
- Parapluterm à containerbegrip, verzamelterm voor personen van wie genderiden9teit,
genderexpressie of gedrag anders is dan typisch geassocieerd met het geboortegeslacht
(geslacht vermeld op ID: moet in de geboorteakte opgenomen als M of V. als het
onbepaald is, voor interseksuele personen kan je enkele dagen wachten, maar uiteindelijk
moet er wel een beslissing worden gemaakt)
- ó Cisgender: zijn personen die zich voelen en gedragen conform hun geboortegeslacht
• Genderiden9teit
- Innerlijk gevoel van een individu om mannelijk, vrouwelijk of iets daartussenin te zijn: is
heel breed: je kan je 50% vrouw voelen en 50% man. Dit kan ook rap veranderen
(genderfluïde). Het is geen sta9sch gegeven
• Genderexpressie
- Uitdrukking van genderiden9teit naar anderen (vaak via gedrag, kleding, haars9jl, stem
of lichaamseigenschappen)
- Genderiden9teit en genderexpressie komen niet noodzakelijk met elkaar overeen. Niet
iedereen dur5 zich in het buitenleven zo uitdrukken
• Gender Dysphoria: is een psychiatrische diagnose: staat in de DSM-5: bijbel van Amerikaanse
psychiaters (diagnosis of a person experiencing) (GD)
- Distress resul9ng from incongruence between gender iden9ty and assigned gender
- Genderdysforie kan je omschrijven als een ongemak, maar het is veel meer. Deze mensen
voelen zich heel slecht en hebben een grotere kans op zelfmoord, exponen9eel meer kans
(80% kans).
- = Extreem ongemak dat voortvloeit uit de incongruen9e tussen hun genderiden9teit en
geboortegeslacht
- Enkel de Amerikaanse psychiaters gebruiken nog deze term
- Bij kinderen en adolescenten kan de diagnose van GD pas worden gesteld als zij voldoen
aan zes van acht criteria, met als belangrijkste een sterke wens om tot het andere geslacht
te behoren of erop staan tot het andere geslacht te behoren. Dit criterium is een condi9o
sine qua non voor de kinderdiagnose
• Gender Incongruence
4
Inhoudsopgave
Transgender personen .................................................................................................................................... 4
Terminologie ...................................................................................................................................................... 4
Medische behandeling trans minderjarigen ................................................................................................... 10
Case law EHRM ................................................................................................................................................ 12
Aanpassing van de geslachtsregistra<e.......................................................................................................... 15
• We#elijk kader ................................................................................................................................... 15
• Informa4ef kader ............................................................................................................................... 15
• Krachtlijnen van de huidige wet van 25 juni 2017 .............................................................................. 16
• Aanpassing geslachtsregistra4e - overzicht ........................................................................................ 16
Voornaamsverandering ................................................................................................................................... 22
Afstamming...................................................................................................................................................... 23
• 1. Kinderen geboren vóór de aanpassing van de geslachtsregistra4e ............................................... 23
• 2. Kinderen geboren na de aanpassing van de geslachtsregistra4e ................................................... 23
• Overgangsbepalingen ......................................................................................................................... 24
Akten van de burgerlijke stand – PRIVACY ...................................................................................................... 24
Evalua<e........................................................................................................................................................... 25
Federaal regeerakkoord .................................................................................................................................. 26
Registra<e geslacht en gender – De lege ferenda .......................................................................................... 27
Meerderjarige beschermde personen ........................................................................................................... 30
Buitengerechtelijke bescherming (“zorgvolmacht”): minst verregaand ......................................................... 32
Rechterlijke bescherming ................................................................................................................................. 38
Bewindvoering ................................................................................................................................................. 44
• De vertrouwenspersoon (art. 501 oud BW) ....................................................................................... 46
• Bijstand (art. 498 oud BW) ................................................................................................................. 47
• Vertegenwoordiging en beheer.......................................................................................................... 47
- Uitoefening door de ouders (art. 500 oud BW) .................................................................................. 49
Oefeningen ....................................................................................................................................................... 54
Broers en zussen ........................................................................................................................................... 55
Inleiding ........................................................................................................................................................... 55
Siblingrela<es bij scheiding: inzichten uit sociaalwetenschappelijk onderzoek ............................................ 55
Wie zijn broers en zussen? ............................................................................................................................... 57
Het recht van broers en zussen om niet van elkaar te worden gescheiden ................................................... 58
De verblijfsregeling van broers en zussen na scheiding van de ouders.......................................................... 59
Recht op persoonlijk contact tussen broers en zussen .................................................................................... 61
Broers en zussen in het jeugdrecht .................................................................................................................. 62
Het recht van broers en zussen om niet van elkaar gescheiden te worden naar Frans recht ........................ 65
Ontwikkelingen in de rechtspraak................................................................................................................... 66
1
, Nood aan onderzoek ........................................................................................................................................ 69
Afstamming .................................................................................................................................................. 71
Inleiding ........................................................................................................................................................... 71
Vaststelling vaderschap ................................................................................................................................... 74
Vaststelling moederschap ................................................................................................................................ 75
Betwis<ng moederschap ................................................................................................................................. 76
Meemoederschap ............................................................................................................................................ 77
• Betwis4ng van meemoederschap ...................................................................................................... 80
• Betwis4ng meemoederschap echtgenote.......................................................................................... 80
• Betwis4ng erkenning meemoeder ..................................................................................................... 80
• Betwis4ng gerechtelijk vastgesteld meemoederschap ...................................................................... 82
Vaderlijke erkenning ........................................................................................................................................ 82
Onderzoek naar het vaderschap ..................................................................................................................... 84
Nota afstammingsrecht ................................................................................................................................... 91
Recht op afstammingsinforma<e .................................................................................................................... 95
Schadevergoeding wegens fou<eve insemina<e............................................................................................ 96
Betwis<ng huwelijks vaderschap .................................................................................................................... 97
Betwis<ng vaderlijke erkenning .................................................................................................................... 111
Betwis<ng incestueuze vaderlijke erkenning ................................................................................................ 117
Bestrijding frauduleuze erkenningen ............................................................................................................ 118
Nota afstammingsrecht ................................................................................................................................. 124
WeAelijke samenwoning............................................................................................................................. 125
Overzicht met rechtspraak ............................................................................................................................ 125
• Situering ........................................................................................................................................... 125
• Aangaan en beëindiging ................................................................................................................... 127
• Primaire gevolgen............................................................................................................................. 130
• Secundaire gevolgen ........................................................................................................................ 132
• Dringende voorlopige maatregelen ................................................................................................. 137
• Discrimina4evraagstuk ..................................................................................................................... 141
Schijn- en gedwongen wePelijke samenwoning ........................................................................................... 141
• Ontstaan ........................................................................................................................................... 141
• Defini4es .......................................................................................................................................... 142
• Beoordeling ...................................................................................................................................... 143
• Preven4e .......................................................................................................................................... 145
• Repressie .......................................................................................................................................... 147
Evalua<e en toekomstperspec<even............................................................................................................. 149
• Afschaffing vs. behoud van de we#elijke samenwoning .................................................................. 149
• Wijziging van de we#elijke samenwoning ....................................................................................... 150
Familiale onderhoudsverplichHngen ........................................................................................................... 152
Gemeenrechtelijke familiale onderhoudsverplich<ng .................................................................................. 152
Verhaalrecht van het OCMW ......................................................................................................................... 157
Op weg naar famSol 2.0 ................................................................................................................................ 162
2
,AdopHe ....................................................................................................................................................... 162
Instellingsvoorwaarden – weUge redenen .................................................................................................. 162
Instellingsvoorwaarden – weUge belangen................................................................................................. 166
Grondvoorwaarden – Burgerlijke staat......................................................................................................... 166
Grondvoorwaarden – leeVijdsvereisten ........................................................................................................ 168
Herziening van adop<e .................................................................................................................................. 169
Nieuwe adop<e .............................................................................................................................................. 170
Namen en voornamen ................................................................................................................................ 171
Toekenning van de familienaam als gevolg van afstamming ...................................................................... 172
• We#elijk kader ................................................................................................................................. 172
• Basisregels art. 335 oud bw ............................................................................................................. 173
• Basisregel art. 335bis oud BW .......................................................................................................... 180
• Basisregels art. 335ter oud BW ........................................................................................................ 181
Overgangsrecht nav de invoering van de dubbele naam ............................................................................. 181
• Familienaam – overgangsregeling .................................................................................................... 181
Verandering van naam en voornamen.......................................................................................................... 184
• Voornaamsverandering .................................................................................................................... 191
KinderalimentaHe ....................................................................................................................................... 192
Bijzondere onderhoudsplicht van de ouders ................................................................................................. 192
EOT-overeenkomsten .................................................................................................................................. 205
Inleiding ......................................................................................................................................................... 205
EOT-overeenkomst ......................................................................................................................................... 207
Reli<ga<e na EOT........................................................................................................................................... 213
Procedures m.b.t. goederenregelingen ......................................................................................................... 217
Procedures m.b.t. persoonlijk onderhoudsgeld ............................................................................................ 219
InnovaHes ................................................................................................................................................... 222
Levenloos geboren kinderen.......................................................................................................................... 222
Horen van minderjarigen............................................................................................................................... 223
• Toepassingsgebied ra4one materiae ................................................................................................ 224
• Toepassingsgebied ra4one personae ............................................................................................... 226
• Horen in de KMS............................................................................................................................... 227
• Aanwezigheid van derden ................................................................................................................ 228
• Modaliteiten ..................................................................................................................................... 229
• Voorlegging en toelich4ng van de beslissing.................................................................................... 231
• Antwoord op briefwisseling van de minderjarige ............................................................................ 231
Verdiscontering (rekening houden met) belang kind in familiale overeenkomsten .................................... 231
• Bemiddelingsakkoorden ................................................................................................................... 232
• Collabora4ef onderhandelde akkoorden ......................................................................................... 233
• Minnelijke schikkingen ..................................................................................................................... 233
• Overgangsrecht van de verdiscontering ........................................................................................... 233
Stemrecht minderjarigen ............................................................................................................................... 234
Correc<es en aanvullingen ............................................................................................................................ 235
3
, Transgender personen
Waarom niet transgenders? Er is veel gevoeligheid in de materie. Transgenders hee5 bij de personen
een nega9eve connota9e. Transgenders categoriseert alsof het een speciaal mens zou zijn ipv personen
met het kenmerk transgender
Dit behoort tot het personenrecht: de staat van de persoon als enkeling die door een bepaald aantal
elementen gedetermineerd wordt en het geslacht is daar één van.
De binaire indeling van man-vrouw staat ter discussie. We hebben wel een makkelijke overgang om je
geslachtsregistra9e aan te passen bij de burgerlijke stand, maar het blij5 een binair systeem. Je kan
niet iets anders zijn dan man of vrouw. Je kan wel onbeperkt je geslacht aanpassen op je ID
Gender is niet binair. Er zijn heel wat mensen die zich niet volledig man of volledig vrouw
(‘genderqueer’) voelen, naast personen die zich man én vrouw voelen, waarbij één van beide de
bovenhand hee5 (‘bi-gendered’). Al deze personen zijn ‘gender non-conform’: hun genderiden9teit,
genderrol en/of genderexpressie verschillen van de culturele normen voorgeschreven voor mensen
van een bepaald geslacht binnen een bepaalde maatschappij en 9jdperk.
Terminologie
• Transgender: kan je zowel als substan9ef als adjec9ef gebruiken (beter als adjec9ef)
- Parapluterm à containerbegrip, verzamelterm voor personen van wie genderiden9teit,
genderexpressie of gedrag anders is dan typisch geassocieerd met het geboortegeslacht
(geslacht vermeld op ID: moet in de geboorteakte opgenomen als M of V. als het
onbepaald is, voor interseksuele personen kan je enkele dagen wachten, maar uiteindelijk
moet er wel een beslissing worden gemaakt)
- ó Cisgender: zijn personen die zich voelen en gedragen conform hun geboortegeslacht
• Genderiden9teit
- Innerlijk gevoel van een individu om mannelijk, vrouwelijk of iets daartussenin te zijn: is
heel breed: je kan je 50% vrouw voelen en 50% man. Dit kan ook rap veranderen
(genderfluïde). Het is geen sta9sch gegeven
• Genderexpressie
- Uitdrukking van genderiden9teit naar anderen (vaak via gedrag, kleding, haars9jl, stem
of lichaamseigenschappen)
- Genderiden9teit en genderexpressie komen niet noodzakelijk met elkaar overeen. Niet
iedereen dur5 zich in het buitenleven zo uitdrukken
• Gender Dysphoria: is een psychiatrische diagnose: staat in de DSM-5: bijbel van Amerikaanse
psychiaters (diagnosis of a person experiencing) (GD)
- Distress resul9ng from incongruence between gender iden9ty and assigned gender
- Genderdysforie kan je omschrijven als een ongemak, maar het is veel meer. Deze mensen
voelen zich heel slecht en hebben een grotere kans op zelfmoord, exponen9eel meer kans
(80% kans).
- = Extreem ongemak dat voortvloeit uit de incongruen9e tussen hun genderiden9teit en
geboortegeslacht
- Enkel de Amerikaanse psychiaters gebruiken nog deze term
- Bij kinderen en adolescenten kan de diagnose van GD pas worden gesteld als zij voldoen
aan zes van acht criteria, met als belangrijkste een sterke wens om tot het andere geslacht
te behoren of erop staan tot het andere geslacht te behoren. Dit criterium is een condi9o
sine qua non voor de kinderdiagnose
• Gender Incongruence
4
