KULEUVEN
De psycholoog in de organisatie
Prof. Nele De Cuyper
Academiejaar 2023-2024
,Inhoud
1. Arbeidsmarkt........................................................................................................................................... 3
Deel 1: algemeen ....................................................................................................................................... 3
1.1.1 De arbeidsmarkt ............................................................................................................................ 3
1.1.2 De vraagzijde ................................................................................................................................. 3
1.1.3 De Aanbodszijde ............................................................................................................................ 4
1.1.4 Stakeholders.................................................................................................................................. 5
1.1.5 Besluit ........................................................................................................................................... 5
Deel 2: Toepassing ..................................................................................................................................... 5
1.2.1 De vraagzijde ................................................................................................................................. 5
1.2.2 De Aanbodszijde ............................................................................................................................ 7
1.2.3 Arbeidsmarkt ................................................................................................................................. 7
1.2.3 Stakeholders.................................................................................................................................. 7
2. Organisatie & teams ................................................................................................................................. 8
Deel 1: Organisatie ..................................................................................................................................... 8
2.1.1 De organisatie ................................................................................................................................ 8
2.1.2 De organisatiecultuur ..................................................................................................................... 8
2.1.3 De organisatiestructuur .................................................................................................................. 9
2.1.4 Organisatieverandering ................................................................................................................ 10
2.1.5 Leiderschap ................................................................................................................................. 10
Deel 2: Teams .......................................................................................................................................... 12
2.2.1 Groep .......................................................................................................................................... 12
2.2.2 Team ........................................................................................................................................... 13
2.2.3 Team System Thinking .................................................................................................................. 14
Deel 3: Toepassing (Niet te kennen, gewoon eens doornemen) .................................................................. 15
2.3.1 CLB opdracht ............................................................................................................................... 15
2.3.2 CLB portret AMI2 .......................................................................................................................... 16
2.3.2 Aanleiding organisatieverandering ................................................................................................ 16
2.3.3 Nieuwe organisatiestructuur ........................................................................................................ 17
2.3.4 Leidershap................................................................................................................................... 18
2.3.5 Zelforganiserende teams .............................................................................................................. 18
3. Job ....................................................................................................................................................... 21
Deel 1: De job .......................................................................................................................................... 21
3.1.1 Werkkenmerken ........................................................................................................................... 21
3.1.2 Welzijn......................................................................................................................................... 24
3.1.3 Uitkomsten .................................................................................................................................. 24
Deel 2: De job van psychologen ................................................................................................................ 25
3.2.1 Werkkenmerken ........................................................................................................................... 25
3.2.2 Welzijn......................................................................................................................................... 28
, 3.2.3 Uitkomsten .................................................................................................................................. 29
4. Het individu........................................................................................................................................... 29
4.1.1 Loopbaan .................................................................................................................................... 29
4.1.2 Loopbaankeuze ........................................................................................................................... 31
4.2.1 Waarom ....................................................................................................................................... 33
4.2.2 Wat.............................................................................................................................................. 34
4.2.3 Hoe ............................................................................................................................................. 34
4.2.4 Maar… ......................................................................................................................................... 35
, 1. Arbeidsmarkt
Deel 1: algemeen
1.1.1 De arbeidsmarkt
DE GEWONE MARKT
De markt is altijd een functie van vraag en aanbod
Doel: aan prijssetting doen, prijs bepalen
2 partijen
• Vragende partij
• Aanbiedende partij
Hebben tegengestelde belangen:
• Vragende partij wilt lage prijs
• Aanbiedende partij wilt hoge prijs
Bij discrepantie verandert prijs, door verandering in aanbod of vraag → prijs verandert, verschuiving
Bv. teveel aardappelen → prijs daalt
Bv. bij hypes stijgt vraag ineens → prijs stijgt
= Prijs setting
DE ARBEIDSMARKT
Op arbeidsmarkt is de beroepsbevolking het aanbod en de werkgelegenheid is de vraag
Loon speelt rol van prijs, prijssetting wordt loonbepaling
Wanneer veel mensen een job zoeken ligt macht bij werkgever, dan dalen de lonen
• groot aanbod: ruime arbeidsmarkt
Wanneer weinig mensen job zoeken stijgen lonen
• grote vraag: krappe arbeidsmarkt
= Loonbepaling
Momenteel krappe arbeidsmarkt: “War for talent”
Lonen hoger dan twee jaar geleden
• Vergrijzing: grote vervangingsvraag
• Ontgroening: nieuwe generaties zijn met minder en komen later op de arbeidsmarkt
Voorbeeld: mensen vrezen dat technologie hun job gaat overnemen → minder vraag → lonen dalen
• Dit idee blijkt niet te kloppen, jobs gaan veranderen, maar niet verdwijnen
1.1.2 De vraagzijde
Organisaties en de overheid
Opgesplitst in 4 sectoren:
• Primaire sector: Leveren grondstoffen en voedsel aan bv. landbouw
• Secundaire sector: Verwerken deze grondstoffen en voedsel bv. industrie
, • Tertiaire sector: Bieden commerciële diensten aan bv. consultancy
• Quartaire Bieden niet-commerciële diensten aan bv. school
Tertiaire sector is het grootst
Vraagzijde wordt uitgedrukt in werkgelegenheid (openstaande vacatures)
1.1.3 De Aanbodszijde
Beroepsbevolking is iedereen die arbeid kan aanbieden, op beroepsleeftijd (20-64 jaar)
• Actieve bevolking:
o werkende mensen
o mensen die op zoek zijn naar een job
• Niet-beroepsactieve bevolking:
o Zoekend en niet beschikbaar
▪ Bv. vrouwen die tijdelijk voor baby zorgen
▪ Bv. beschikbaar en niet zoekend
▪ Bv. ontmoedigde mensen die te vaak zijn geweigerd
o Niet zoekend en niet beschikbaar bv. chronisch zieke patiënten, huisvrouwen, vervroegd
gepensioneerden
Criterium beschikbaarheid houdt in binnen 2 weken aan de slag te kunnen gaan
Beroepsbevolking uit te drukken in:
• Activiteitsgraad:
• Werkzaamheidsgraad:
• Werkloosheidsgraad:
• Spanningsindicator:
Activiteitsgraad verschilt door ander
• Arbeidsmodel (bijvoorbeeld in Scandinavië sneller en langer aan het werk)
• Arbeidsverleden (bijvoorbeeld in Wallonië industrie verleden)
De psycholoog in de organisatie
Prof. Nele De Cuyper
Academiejaar 2023-2024
,Inhoud
1. Arbeidsmarkt........................................................................................................................................... 3
Deel 1: algemeen ....................................................................................................................................... 3
1.1.1 De arbeidsmarkt ............................................................................................................................ 3
1.1.2 De vraagzijde ................................................................................................................................. 3
1.1.3 De Aanbodszijde ............................................................................................................................ 4
1.1.4 Stakeholders.................................................................................................................................. 5
1.1.5 Besluit ........................................................................................................................................... 5
Deel 2: Toepassing ..................................................................................................................................... 5
1.2.1 De vraagzijde ................................................................................................................................. 5
1.2.2 De Aanbodszijde ............................................................................................................................ 7
1.2.3 Arbeidsmarkt ................................................................................................................................. 7
1.2.3 Stakeholders.................................................................................................................................. 7
2. Organisatie & teams ................................................................................................................................. 8
Deel 1: Organisatie ..................................................................................................................................... 8
2.1.1 De organisatie ................................................................................................................................ 8
2.1.2 De organisatiecultuur ..................................................................................................................... 8
2.1.3 De organisatiestructuur .................................................................................................................. 9
2.1.4 Organisatieverandering ................................................................................................................ 10
2.1.5 Leiderschap ................................................................................................................................. 10
Deel 2: Teams .......................................................................................................................................... 12
2.2.1 Groep .......................................................................................................................................... 12
2.2.2 Team ........................................................................................................................................... 13
2.2.3 Team System Thinking .................................................................................................................. 14
Deel 3: Toepassing (Niet te kennen, gewoon eens doornemen) .................................................................. 15
2.3.1 CLB opdracht ............................................................................................................................... 15
2.3.2 CLB portret AMI2 .......................................................................................................................... 16
2.3.2 Aanleiding organisatieverandering ................................................................................................ 16
2.3.3 Nieuwe organisatiestructuur ........................................................................................................ 17
2.3.4 Leidershap................................................................................................................................... 18
2.3.5 Zelforganiserende teams .............................................................................................................. 18
3. Job ....................................................................................................................................................... 21
Deel 1: De job .......................................................................................................................................... 21
3.1.1 Werkkenmerken ........................................................................................................................... 21
3.1.2 Welzijn......................................................................................................................................... 24
3.1.3 Uitkomsten .................................................................................................................................. 24
Deel 2: De job van psychologen ................................................................................................................ 25
3.2.1 Werkkenmerken ........................................................................................................................... 25
3.2.2 Welzijn......................................................................................................................................... 28
, 3.2.3 Uitkomsten .................................................................................................................................. 29
4. Het individu........................................................................................................................................... 29
4.1.1 Loopbaan .................................................................................................................................... 29
4.1.2 Loopbaankeuze ........................................................................................................................... 31
4.2.1 Waarom ....................................................................................................................................... 33
4.2.2 Wat.............................................................................................................................................. 34
4.2.3 Hoe ............................................................................................................................................. 34
4.2.4 Maar… ......................................................................................................................................... 35
, 1. Arbeidsmarkt
Deel 1: algemeen
1.1.1 De arbeidsmarkt
DE GEWONE MARKT
De markt is altijd een functie van vraag en aanbod
Doel: aan prijssetting doen, prijs bepalen
2 partijen
• Vragende partij
• Aanbiedende partij
Hebben tegengestelde belangen:
• Vragende partij wilt lage prijs
• Aanbiedende partij wilt hoge prijs
Bij discrepantie verandert prijs, door verandering in aanbod of vraag → prijs verandert, verschuiving
Bv. teveel aardappelen → prijs daalt
Bv. bij hypes stijgt vraag ineens → prijs stijgt
= Prijs setting
DE ARBEIDSMARKT
Op arbeidsmarkt is de beroepsbevolking het aanbod en de werkgelegenheid is de vraag
Loon speelt rol van prijs, prijssetting wordt loonbepaling
Wanneer veel mensen een job zoeken ligt macht bij werkgever, dan dalen de lonen
• groot aanbod: ruime arbeidsmarkt
Wanneer weinig mensen job zoeken stijgen lonen
• grote vraag: krappe arbeidsmarkt
= Loonbepaling
Momenteel krappe arbeidsmarkt: “War for talent”
Lonen hoger dan twee jaar geleden
• Vergrijzing: grote vervangingsvraag
• Ontgroening: nieuwe generaties zijn met minder en komen later op de arbeidsmarkt
Voorbeeld: mensen vrezen dat technologie hun job gaat overnemen → minder vraag → lonen dalen
• Dit idee blijkt niet te kloppen, jobs gaan veranderen, maar niet verdwijnen
1.1.2 De vraagzijde
Organisaties en de overheid
Opgesplitst in 4 sectoren:
• Primaire sector: Leveren grondstoffen en voedsel aan bv. landbouw
• Secundaire sector: Verwerken deze grondstoffen en voedsel bv. industrie
, • Tertiaire sector: Bieden commerciële diensten aan bv. consultancy
• Quartaire Bieden niet-commerciële diensten aan bv. school
Tertiaire sector is het grootst
Vraagzijde wordt uitgedrukt in werkgelegenheid (openstaande vacatures)
1.1.3 De Aanbodszijde
Beroepsbevolking is iedereen die arbeid kan aanbieden, op beroepsleeftijd (20-64 jaar)
• Actieve bevolking:
o werkende mensen
o mensen die op zoek zijn naar een job
• Niet-beroepsactieve bevolking:
o Zoekend en niet beschikbaar
▪ Bv. vrouwen die tijdelijk voor baby zorgen
▪ Bv. beschikbaar en niet zoekend
▪ Bv. ontmoedigde mensen die te vaak zijn geweigerd
o Niet zoekend en niet beschikbaar bv. chronisch zieke patiënten, huisvrouwen, vervroegd
gepensioneerden
Criterium beschikbaarheid houdt in binnen 2 weken aan de slag te kunnen gaan
Beroepsbevolking uit te drukken in:
• Activiteitsgraad:
• Werkzaamheidsgraad:
• Werkloosheidsgraad:
• Spanningsindicator:
Activiteitsgraad verschilt door ander
• Arbeidsmodel (bijvoorbeeld in Scandinavië sneller en langer aan het werk)
• Arbeidsverleden (bijvoorbeeld in Wallonië industrie verleden)
