samenvatting GGZ

1 INLEIDING : CATEGORIAAL VS DIMENSONEEL DENKEN
Categoriaal denken : het gedrag wordt ingedeeld in normaal en abnormaal. Is op het eerste zicht zeer duidelijk en zorgt voor
een eenduidige taal binnen hulpverlening. Focus ligt sterk op problemen.
Dimensioneel denken houdt meer rekening met de mogelijkheden van de zv. Er wordt rekening gehouden met de normale
variatie in probleemgedrag. Het zorgt er wel voor dat er minder snel of uitgesproken een diagnostisch besluit vormt.
2 STEMMINGSSTOORNISSEN
=Een stemmingsstoornis is een gemoedstoestand die niet past bij de situatie en waarbij gedrag wordt vertoond dat niet past bij
de betreffende persoon

2.1 DEPRESSIEVE STOORNIS
2.1.1 DSM
1. Kernsymptomen
A Depressieve of sombere stemming of prikkelbaarheid bij kinderen
B Interesseverlies = anhedonie
2. Bijkomende symptomen
A Gewichtsverlies of gewichtstoename
B Insomnia of hypersomnia
C Psychomotore agitatie of retardatie
D Energieverlies
E Gevoelens van waardeloosheid of schuld, bijna elke dag
F Concentratieverlies of besluiteloosheid
G Suïcidale gedachten
(5/9 waaronder zeker 1 of 2 = kernsymptoom )

2.1.2 KLINISCH BEELD
1. Neerslachtigheid
o Subjectief : sombere stemming , hopeloos, moedeloos , lustloos , melancholie
o Objectief : mimiek , motoriek , spraak , sociaal isolement
2. Anhedonie = niet meer kunnen genieten
3. Vitaal syndroom
o Eetlust verlaagt of toegenomen, obstipatie, verminderd libido, moeilijk doorslapen , dagschommelingen
4. Angst
5. Formele denkstoornissen ( speudodementie , vertraagd denken , evnt dwanggedachten)
6. Inhoudelijke denkstoornissen ( waangedachten , psychotische kenmerken)
7. Veralgemeende remming ( extreem depressieve stupor)
8. Lichaamelijke klachten ( alert zijn voor gemaskeerde depressie)
9. Afkeer van het leven

, 2.1.3 SOORTEN
1. Exogeen (reactief)
 psychosociale factoren
 Reactieve depressie : na ingrijpende gebeurtenis ( overlijden, relatiebreuk)
 Symptomatische depressie: reactie op lichamelijke aandoeningen of ziekten
 Iatrogene depressie : door bepaalde geneesmiddelen
2. Endogeen of vitale depressie.
 erfelijke en biologische factoren
 Duikt op zonder zichtbare reden
 Typische kenmerkende verandering in de vitale functies
3. Geagiteerde depressie:
 Patient erg druk, rusteloos, opgewonden
4. Gemaskeerde depressie:
 Depressieve sympt. Verdoezeld door lichamelijke klachten. Patient overtuigd dat het enkel om fysieke aandoening
gaat
5. Psychotische depressie:
 Gepaard met wanen,hallucinaties,angst vooral door biologische factoren
6. Dysthyme stoornis:
 Toestand waarin de stemming neerslachtig en gedrukt is maar sympt. & klachten verschillen in ernst en beloop.
 Stemmingsklachten minder uitgesproken maar van chronische aard.
 Aanhoudende gedrukte stemming gedurende meerdere jaren
7. Postpartum/postnatale depressie:
 Sympt. Ontstaan binnen 4-6 weken na bevalling en lijken sterk op die van andere depressies.
 Sympt. Nemen extreem aan moeder kan taken niet meer normaal vervullen
8. Winterdepressie:
 Herhaalde depressie met een seizoensgebonden patroon
9. Melanchole depressie:
 Ook gepaard met vooral wanen in de vorm van schuldwanen en ondergangsgedachten
 Sprake van verminderde zelfzorg, catatonie, extreme angst
10. Depressieve stoornis NOA
 depressieve stemmingsklachten die niet voldoen aan de criteria van de andere categorieën van depressieve
stemmingsstoornissen
11. Premenstruele dysfore stoornis
 tussen de periode van ovulatie en menstruatie sprake van depressieve stemmingsklachten die duidelijke gevolgen
hebben voor het algemeen functioneren.
12. Organische depressie
 depressieve reactie op de beschadiging van de hersenen zelf vb alzheimerdepressie


2.1.4 EPID
EMIO 2.1.5 RISIC
O 2.1.6 ETIOL
LOGI
FACT OGIE
E:
OREN 1. Biologisch
- Wereldwijd 1 - 10%
a. Erfelijke aanleg
- België (laatste 12 maand) 5 - 1. Verliessituaties
b. Neurotransmitters
16% 2. Middelengebruik
c. Seizoenen en
- België (lifetime) 23% 3. Lichamelijk ziekte
minder zonlicht
- Op alle leeftijden 4. Chronische stress
2. Psycho-sociaal
- Tussen 15 en 35 = 40 % eerste 5. Sociaal isolement,
a. Life-events
episode eenzaamheid
b. Draagkracht/
- 2 x meer bij vrouwen (25%) dan
draaglast
bij mannen (15%)
c. Persoonlijkheid
d. Leertheorie
- Bij 25% soms maanden tot
jarenlang depressieve klachten
- 50 tot 60 % recidieven

, 2.1.7 BEHANDELING
De aanknopingspunten voor de behandeling zijn gebaseerd op biologische , psychologische en sociale interventies. Het accent
van de behandeling ligt in de aard van de problematiek. Lichamelijk conditie verbeteren daargt bij tot herstel.
1. Psychotherapie
 Cognitieve therapie
 Bewust maken van negative gedachten en positiever leren denken
 Inter-persoonlijke therapie
 Steungeven en activeren gesprektherapie
 Nadruk op communicatie patronen en sociaal functioneren
 Er wordt stilgestaan bij verlies, conflicten , rolverandering, inter-persoonlijke tekorten om deze aan te
pakken
 Psychosociale interventies en multidisciplinaire begeleiding
2. Psychofarmaca (zie cursus farmaco)
 SSRI (prozac) , SNRI ( remergon) , tricyclische (tryptizol) , stemmingsstabilisatoren (lithuim) , MAO-remmers
(aurorix)
 Veel voorkomende bijwerkingen: gejaagd, zweten , misselijkheid, slaperigheid , toename eetlust, verwardhied , …
 Effect wordt pas na 2 tot 4 weken bereikt
 Belangerijk als VPK om te motiveren , juiste medicatie , signaleren van nevenwerkingen
3. Lichttherapie
4. Elektroconvulsietherapie (ECT)
 Psycho educatie naar zv
 Aandacht naar bijwerkingen
 Inspelen op de angst

2.1.8 VERPLEEGKUNDIGE BEHANDELING
1. Toepassen van de grondhouding in de inter persoonlijk relatie
 Onvoorwaardelijke acceptatie , proffesionele empathie , echtheid
 Actief luisteren
2. Detecteren en bespreekbaar stellen van depressie
 Signaalherkenning
 Doorvragen naar perspectief en beleving.



Verpleegkundige klemtonen :
1. Structurering , activatie en positieve bekrachteging
2. Vocht en voeding
3. Cognitieve interventies ( 5g schema , helpende vs niet helpende gedachten
4. Afleren om oplossingen te zoeken , advies te geven , te overtuigen ( er zijn in 1 ste instantie , PRESENT )
5. Hoop installeren
6. Niet minimaliseren, discussieren , generaliseren
7. Aandacht hebben voor de zelfredzaamheid
8. Vertrouwenrelatie opbouwen door regelmatig contact , tijd doorbrengen
9. Informatie aanbieden aan PT en context
10. Slaaphygiene
11. Inschatting van het suicide riciso !!

Alert zijn voor een depressie bij ouderen !!

, 2.2 BIPOLAIRE STOORNIS
1. Bipolaire 1: depressie afwisselend met manische episodes
2. Bipolaire 2: depressie afwisselend met hypomane episodes
Rapid cycling: Snelle stemmingschommelingen waarbij de pieken en dalen zich in een hels tempo afwisselen, zonder
tussenpauzes.
Cyclothyme stoornis : hypomane episodes die afgewisseled zijn met dystheme klachten. Snel wisselend
2.2.1 MANISCHE EPISODE – HYPOMAAN
2.2.1.1 DSM
Manisch
1. Kernsymptomen:
 Abnormale verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming die tenminste 1 week duurt
 Activiteiten met toegenomen kans op sociaal pijnlijke gevolgen
2. Bijkomende symptomen:(3 of meer)
 Opgeblazen gevoel van eigenwaarde of grootheidsideeën
 Afgenomen slaapbehoefte
 Spreekdrang
 Gedachtevlucht
 Verhoogde afleidbaarheid
 Toename doelgerichte activiteiten of agitatie
3. De stemmingstoornis veroorzaakt een duidelijke beperking. Opname is noodzakelijke om schade te beperken. Psychotiche
kenmerken
Hypomaan
1. Abnormale verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming die tenminste 4 dagen duurt
2. niet ernstig genoeg om een beperking te weeg te brengen , geen opname noodzakelijk. Geen psychotische verschijnselen
2.2.1.2 KLINISCH BEELD
1. Vitaal syndroom
 Somatische ontremming , verhoogd libido, grote eetlust , abnormaal korte slaap, hyperactief
2. Ziekelijk opgewekte stemming , te uitbundig , te familiar
3. Pyschische ontremming ( Woordenvloed , Vermindering in het sociaal en etisch normbesef, Roekeloos , Kooplustig ,
verkwistend gedrag, excessief alcoholgebruik, actief buitensporig sexueel gedrag)
4. Gevoel van verhoogde eigenwaarde ( TE zelfzeker , geen ziekte inzicht)
5. Aandachtstoornissen ( hyperalert , zeer snel afleidbaar)
6. Formele denkstoornissen ( gedachte vlucht , hak op de tak, chaotisch)
7. Inhoudelijke denkstoornissen (grootheidswanen = megalone waan , paranoide)
8. Prikkelbaarheid = dysforie ( snel wisselend , labiel , gestoorde impulscontrol)

2.2.1.3 EPIDEMIOLOGIE 2.2.1.4 RISICOFACTOREN 2.2.1.5 ETIOLOGIE
1. Komt voor bij 1 a 2% 1. Onregelmatige levenswijze 1. Biologisch
procent van de bevolking 2. Middelen gebruik 1. Erfelijkheid
(andere bronnen spreken 2. Neurotransmitters
van 5 tot 6 procent).
2. Psychosociaal
2. Even vaak bij mannen als bij
1. Life-events
vrouwen.
3. De ziekte begint bijna altijd 2. Chronische stress
tussen de leeftijd van 15 en
35 jaar.

4. Bij 45% is er sprake van
recidieven
5. 17% meer kans op suïcide