KINE BIJ OUDEREN PRAKTIJK
,Communicatie met ouderen ............................................................................................................................................. 2
ageism ........................................................................................................................................................................... 2
Ageism - kenmerken ................................................................................................................................................. 2
Ageism in de gezondheidszorg.................................................................................................................................. 2
Negatieve attitude t.o.v. veroudering ...................................................................................................................... 3
Hoe kan je ageism zelf aanpakken – ABC methode .................................................................................................. 3
Communicatie met ouderen ......................................................................................................................................... 3
Krachttraining ................................................................................................................................................................... 4
maak het zinvol + doelgericht ....................................................................................................................................... 4
belast ............................................................................................................................................................................. 4
FITT-principe ............................................................................................................................................................. 4
Doseer ........................................................................................................................................................................... 6
Foutieve uitvoering ................................................................................................................................................... 7
Gangrevalidatie bij ouderen (belangrijk om de gang zo lang mogelijk optimaal te houden) ........................................... 8
Normaal gangpatroon ................................................................................................................................................... 8
Veranderingen in gangpatroon bij ouderen ................................................................................................................. 8
Verwachting van mortaliteit bij ouderen: op basis van gezondheid, veroudering en lichaamssamenstelling ............ 9
Oorzaken van mobiliteitsverlies: multifactorieel .......................................................................................................... 9
Evalueren van gangpatroon: ......................................................................................................................................... 9
Behandelingsmogelijkheden ......................................................................................................................................... 9
Opdracht 1 .................................................................................................................................................................. 10
Opdracht 2 .................................................................................................................................................................. 10
Opdracht 3 .................................................................................................................................................................. 11
Casus ........................................................................................................................................................................... 12
Assessment ..................................................................................................................................................................... 13
Casussen...................................................................................................................................................................... 14
Mathieu ................................................................................................................................................................... 14
Kinesitherapeutisch onderzoek .......................................................................................................................... 15
Riet .......................................................................................................................................................................... 19
Kinesitherapeutisch onderzoek .......................................................................................................................... 20
Decubituspreventie ......................................................................................................................................................... 24
Casus Piet .................................................................................................................................................................... 26
Preventie ................................................................................................................................................................. 28
Positionering (bed/stoel) ........................................................................................................................................ 28
Aangepaste lichaamshoudingen ............................................................................................................................. 28
Wat moet je kennen en kunnen ................................................................................................................................. 29
Casus ............................................................................................................................................................................... 29
Riet .............................................................................................................................................................................. 29
Casus Mathieu............................................................................................................................................................. 34
, KINESITHERAPIE BIJ OUDEREN: PRAKTIJK
COMMUNICATIE MET OUDEREN
As people grow older, their intelligence declines significantly.
→ niet waar, bij een gewoon verouderingsproces blijft de intelligentie.
Older adults have the highest suicide rate of any age group.
→ nee, vooral mensen rond de 30-40 jaar plegen zelfmoord.
Physical strength declines in old age.
→ klopt
All five senses tend to decline with age.
→ klopt
Most older people are living in nursing homes.
→ niet waar, maar 5%.
It is very difficult for older adults to learn new things.
→ niet waar, ze kunnen wel nog zaken leren maar hebben meer herhaling nodig.
Clinical depression occurs more frequently in older than younger peopl .
→ kindjes zijn het gelukkigste, vanaf daar daalt de curve en hoe ouder we worden hoe gelukkiger ouderen terug
worden.
AGEISM
Ageism = stereotyperen, discrimineren en vooroordelen hebben ten opzichte van een andere leeftijdsgroep (sexism,
racism, homophobia,...)
• Robert Butler – 1969
• Voorbeelden
- anti-aging producten
- ”je ziet er goed uit voor je leeftijd”
- “je bent te oud om ....”
- Pijn “je bent ook al 60 jaar...” → leeftijd is geen oorzaak waardoor pijn ontstaat!
- Patiënten oefeningen ontzeggen omdat ze oud zijn
- “elder speak” → beleefdheid houden! niet direct aanspreken met voornaam
AGEISM - KENMERKEN
• Uit zich op 3 verschillende domeinen
1. Cognitief
2. Affectief
3. Gedragsmatig
• Bewust of onbewust → veel doen we onbewust
• Anderen/ zichzelf
• 3 verschillende niveau’s
1. intrapersoonlijk → op eigen niveau
2. interpersoonlijk → relatie die je onderling hebt met iemand
3. institutioneel → grotere geheel
AGEISM IN DE GEZONDHEIDSZORG
• Klachten = leeftijd
- Vb: depressie, musculoskeletale klachten
• Behandeling ontzeggen omwille van leeftijd
- vb: geen knieprothese hoewel de persoon nog wel goed genoeg is
• Klinisch verschijnselen van veroudering behandelen als een ziekte
• Minder uitleg geven over aandoening
• “Baby talk” = “elderly speak”
- heel simplistisch of aan een familielid ipv de persoon zelf
• Kinesitherapie in de geriatrie = onderhoud
- niet doen! behandel patiënt naar wat die nodig heeft
,NEGATIEVE ATTITUDE T.O.V. VEROUDERING
• Risico op gezondheidsproblemen
• Slechter fysiek functioneren
• Trager herstel na ziekten
• Leven 7,5 jaar minder lang!
HOE KAN JE AGEISM ZELF AANPAKKEN – ABC METHODE
• Awareness: identificeer waar de negatieve en positieve beeldvorming van veroudering zich bevindt in de
maatschappij
• Blame: begrijpen dat gezondheid- en geheugenproblemen beïnvloedt kunnen worden door negatieve
verouderingsgedachten in de maatschappij.
• Challenge: actie ondernemen.
COMMUNICATIE MET OUDEREN
Het is niet altijd gemakkelijk om te comminiceren met ouderen, er kunnen veel verschillen tussen zitten!
Ontvanger = oudere persoon= heterogeen
• Sociaal/ cultureel/ educatie → Niet altijd, maar vaak
wel met de mate waarin ze zich aan vast houden
• Medische voorgeschiedenis (ziekte, dementie,
stroke,...)
• Fysieke beperkingen- verlies sensorische systemen (gehoor, zicht,...)
• Cognitieve beperking
• Persoonlijke interesses
• Emotionele status
• Taal
,Communicatie - dementie
• “behaviour has a purpose and is triggered”
• Lichaamstaal + toon van stem (luisteren minder goed naar de boodschap, eerder
• vrolijke/ hoge stem)
• Eenvoudige + directe boodschappen
• Gemakkelijke vragen stellen
• vraag niet moeilijke dingen aan mensen met dementie - “What works now, may not tomorrow”
→ dementie gelinkt aan alcohol verzinnen vaak hun eigen verhalen om de gaten in geheugen op te vullen
Je kan niet ‘niet communiceren’ → non-verbaal communiceren, is ook communiceren.
KRACHTTRAINING
De gezonde ouderen komen al bijna aan 1RM bij het rechtkomen vanuit een stoel.
De rode grens is de fysieke onafhankelijkheid van
patiënten. Wanneer ze daar onder komen, hebben ze hulp
nodig bij bv. Aankleden, eten,…
We kunnen als kine de groene lijn wat afbuigen, maar we
kunnen deze niet stoppen. We gaan proberen om deze zo
lang mogelijk boven de rode lijn te houden.
Krachttraining:
1. maak het zinvol + doelgericht
2. belast
3. doseer
MAAK HET ZINVOL + DOELGERICHT
• Trainingsprincipe – Specificiteit
• WAT is het doel → hulpvraag
• Inzicht krijgen in wat belangrijk is voor de patiënt
Hulpvraag van de patiënt = zo lang moegelijk zelfstandig blijven thuis wonen.
- trap op en af kunnen doen
- zelfstandig recht kunnen komen als je bv op de grond ligt
- was en plas zelf kunnen doen
- naar het toilet kunnen gaan
- in en uit bed geraken
Hoofdactiviteit = verschillende deelactiviteiten
BELAST
• Mogen we ouderen belasten?
• Wat is het risico als we ouderen niet belasten?
FITT-PRINCIPE
• Frequentie: hoe vaak?
• Intensiteit: hoe zwaar?
• Type: modaliteiten of type activiteiten
• Time: hoe lang?
→ EXAMENVRAAG: FITT is voor behandeling goed te omschrijven.
, Trainingsprincipes
• Progressive overload => belasting gaat in de tijd stijgen om effect te blijven hebben
• Supercompensatie
• Specificiteit
• Reversibiliteit => prikkel van belasting moet op de juiste moment gebeuren
• Verminderde meer- opbrengst => herstel krachttraining duurt ongeveer 48u voor de eiwitsynthese
• Individualiteit
Richtlijn krachttraining:
Hoge intensiteit
• 1-4 sets
• 8-15x
• 70-80%1RM
• 2-3x/week
BFR
• 30-30-10
• 10-30%1RM
Krachttraining 3 behandelingsmogelijkheden: Krachttraining aan hoge
intensiteit heeft onze voorkeur. Als dit niet lukt krachttrainging aan lage
intenstiteit met occlusie. Aller laatste optie is lage intensiteit.
BFR= blood flow ratio, cuff aan lies of arm hangen tot bloedvoorziening
helemaal stopt en dan druk laten wegvallen tot hartslag terugkomt.
- 12 weken – 3x/week
- 10 min warm-up, 2 min rust, programma , RPE
Lage intensiteit oefeningen kunnen ook tot een goed resultaat leiden zolang maximal effort wordt behaald.
(SPIERVERMOEIDHEID!!!) => niet cardiaal, maar de spier moet vermoeid zijn.
- Henneman’s size principle of motor unit recruitment
Load it: Type spiervezels
Belast: Henneman’s size principle
Type 2 heb je nodig voor spierkrachtwinst
,Communicatie met ouderen ............................................................................................................................................. 2
ageism ........................................................................................................................................................................... 2
Ageism - kenmerken ................................................................................................................................................. 2
Ageism in de gezondheidszorg.................................................................................................................................. 2
Negatieve attitude t.o.v. veroudering ...................................................................................................................... 3
Hoe kan je ageism zelf aanpakken – ABC methode .................................................................................................. 3
Communicatie met ouderen ......................................................................................................................................... 3
Krachttraining ................................................................................................................................................................... 4
maak het zinvol + doelgericht ....................................................................................................................................... 4
belast ............................................................................................................................................................................. 4
FITT-principe ............................................................................................................................................................. 4
Doseer ........................................................................................................................................................................... 6
Foutieve uitvoering ................................................................................................................................................... 7
Gangrevalidatie bij ouderen (belangrijk om de gang zo lang mogelijk optimaal te houden) ........................................... 8
Normaal gangpatroon ................................................................................................................................................... 8
Veranderingen in gangpatroon bij ouderen ................................................................................................................. 8
Verwachting van mortaliteit bij ouderen: op basis van gezondheid, veroudering en lichaamssamenstelling ............ 9
Oorzaken van mobiliteitsverlies: multifactorieel .......................................................................................................... 9
Evalueren van gangpatroon: ......................................................................................................................................... 9
Behandelingsmogelijkheden ......................................................................................................................................... 9
Opdracht 1 .................................................................................................................................................................. 10
Opdracht 2 .................................................................................................................................................................. 10
Opdracht 3 .................................................................................................................................................................. 11
Casus ........................................................................................................................................................................... 12
Assessment ..................................................................................................................................................................... 13
Casussen...................................................................................................................................................................... 14
Mathieu ................................................................................................................................................................... 14
Kinesitherapeutisch onderzoek .......................................................................................................................... 15
Riet .......................................................................................................................................................................... 19
Kinesitherapeutisch onderzoek .......................................................................................................................... 20
Decubituspreventie ......................................................................................................................................................... 24
Casus Piet .................................................................................................................................................................... 26
Preventie ................................................................................................................................................................. 28
Positionering (bed/stoel) ........................................................................................................................................ 28
Aangepaste lichaamshoudingen ............................................................................................................................. 28
Wat moet je kennen en kunnen ................................................................................................................................. 29
Casus ............................................................................................................................................................................... 29
Riet .............................................................................................................................................................................. 29
Casus Mathieu............................................................................................................................................................. 34
, KINESITHERAPIE BIJ OUDEREN: PRAKTIJK
COMMUNICATIE MET OUDEREN
As people grow older, their intelligence declines significantly.
→ niet waar, bij een gewoon verouderingsproces blijft de intelligentie.
Older adults have the highest suicide rate of any age group.
→ nee, vooral mensen rond de 30-40 jaar plegen zelfmoord.
Physical strength declines in old age.
→ klopt
All five senses tend to decline with age.
→ klopt
Most older people are living in nursing homes.
→ niet waar, maar 5%.
It is very difficult for older adults to learn new things.
→ niet waar, ze kunnen wel nog zaken leren maar hebben meer herhaling nodig.
Clinical depression occurs more frequently in older than younger peopl .
→ kindjes zijn het gelukkigste, vanaf daar daalt de curve en hoe ouder we worden hoe gelukkiger ouderen terug
worden.
AGEISM
Ageism = stereotyperen, discrimineren en vooroordelen hebben ten opzichte van een andere leeftijdsgroep (sexism,
racism, homophobia,...)
• Robert Butler – 1969
• Voorbeelden
- anti-aging producten
- ”je ziet er goed uit voor je leeftijd”
- “je bent te oud om ....”
- Pijn “je bent ook al 60 jaar...” → leeftijd is geen oorzaak waardoor pijn ontstaat!
- Patiënten oefeningen ontzeggen omdat ze oud zijn
- “elder speak” → beleefdheid houden! niet direct aanspreken met voornaam
AGEISM - KENMERKEN
• Uit zich op 3 verschillende domeinen
1. Cognitief
2. Affectief
3. Gedragsmatig
• Bewust of onbewust → veel doen we onbewust
• Anderen/ zichzelf
• 3 verschillende niveau’s
1. intrapersoonlijk → op eigen niveau
2. interpersoonlijk → relatie die je onderling hebt met iemand
3. institutioneel → grotere geheel
AGEISM IN DE GEZONDHEIDSZORG
• Klachten = leeftijd
- Vb: depressie, musculoskeletale klachten
• Behandeling ontzeggen omwille van leeftijd
- vb: geen knieprothese hoewel de persoon nog wel goed genoeg is
• Klinisch verschijnselen van veroudering behandelen als een ziekte
• Minder uitleg geven over aandoening
• “Baby talk” = “elderly speak”
- heel simplistisch of aan een familielid ipv de persoon zelf
• Kinesitherapie in de geriatrie = onderhoud
- niet doen! behandel patiënt naar wat die nodig heeft
,NEGATIEVE ATTITUDE T.O.V. VEROUDERING
• Risico op gezondheidsproblemen
• Slechter fysiek functioneren
• Trager herstel na ziekten
• Leven 7,5 jaar minder lang!
HOE KAN JE AGEISM ZELF AANPAKKEN – ABC METHODE
• Awareness: identificeer waar de negatieve en positieve beeldvorming van veroudering zich bevindt in de
maatschappij
• Blame: begrijpen dat gezondheid- en geheugenproblemen beïnvloedt kunnen worden door negatieve
verouderingsgedachten in de maatschappij.
• Challenge: actie ondernemen.
COMMUNICATIE MET OUDEREN
Het is niet altijd gemakkelijk om te comminiceren met ouderen, er kunnen veel verschillen tussen zitten!
Ontvanger = oudere persoon= heterogeen
• Sociaal/ cultureel/ educatie → Niet altijd, maar vaak
wel met de mate waarin ze zich aan vast houden
• Medische voorgeschiedenis (ziekte, dementie,
stroke,...)
• Fysieke beperkingen- verlies sensorische systemen (gehoor, zicht,...)
• Cognitieve beperking
• Persoonlijke interesses
• Emotionele status
• Taal
,Communicatie - dementie
• “behaviour has a purpose and is triggered”
• Lichaamstaal + toon van stem (luisteren minder goed naar de boodschap, eerder
• vrolijke/ hoge stem)
• Eenvoudige + directe boodschappen
• Gemakkelijke vragen stellen
• vraag niet moeilijke dingen aan mensen met dementie - “What works now, may not tomorrow”
→ dementie gelinkt aan alcohol verzinnen vaak hun eigen verhalen om de gaten in geheugen op te vullen
Je kan niet ‘niet communiceren’ → non-verbaal communiceren, is ook communiceren.
KRACHTTRAINING
De gezonde ouderen komen al bijna aan 1RM bij het rechtkomen vanuit een stoel.
De rode grens is de fysieke onafhankelijkheid van
patiënten. Wanneer ze daar onder komen, hebben ze hulp
nodig bij bv. Aankleden, eten,…
We kunnen als kine de groene lijn wat afbuigen, maar we
kunnen deze niet stoppen. We gaan proberen om deze zo
lang mogelijk boven de rode lijn te houden.
Krachttraining:
1. maak het zinvol + doelgericht
2. belast
3. doseer
MAAK HET ZINVOL + DOELGERICHT
• Trainingsprincipe – Specificiteit
• WAT is het doel → hulpvraag
• Inzicht krijgen in wat belangrijk is voor de patiënt
Hulpvraag van de patiënt = zo lang moegelijk zelfstandig blijven thuis wonen.
- trap op en af kunnen doen
- zelfstandig recht kunnen komen als je bv op de grond ligt
- was en plas zelf kunnen doen
- naar het toilet kunnen gaan
- in en uit bed geraken
Hoofdactiviteit = verschillende deelactiviteiten
BELAST
• Mogen we ouderen belasten?
• Wat is het risico als we ouderen niet belasten?
FITT-PRINCIPE
• Frequentie: hoe vaak?
• Intensiteit: hoe zwaar?
• Type: modaliteiten of type activiteiten
• Time: hoe lang?
→ EXAMENVRAAG: FITT is voor behandeling goed te omschrijven.
, Trainingsprincipes
• Progressive overload => belasting gaat in de tijd stijgen om effect te blijven hebben
• Supercompensatie
• Specificiteit
• Reversibiliteit => prikkel van belasting moet op de juiste moment gebeuren
• Verminderde meer- opbrengst => herstel krachttraining duurt ongeveer 48u voor de eiwitsynthese
• Individualiteit
Richtlijn krachttraining:
Hoge intensiteit
• 1-4 sets
• 8-15x
• 70-80%1RM
• 2-3x/week
BFR
• 30-30-10
• 10-30%1RM
Krachttraining 3 behandelingsmogelijkheden: Krachttraining aan hoge
intensiteit heeft onze voorkeur. Als dit niet lukt krachttrainging aan lage
intenstiteit met occlusie. Aller laatste optie is lage intensiteit.
BFR= blood flow ratio, cuff aan lies of arm hangen tot bloedvoorziening
helemaal stopt en dan druk laten wegvallen tot hartslag terugkomt.
- 12 weken – 3x/week
- 10 min warm-up, 2 min rust, programma , RPE
Lage intensiteit oefeningen kunnen ook tot een goed resultaat leiden zolang maximal effort wordt behaald.
(SPIERVERMOEIDHEID!!!) => niet cardiaal, maar de spier moet vermoeid zijn.
- Henneman’s size principle of motor unit recruitment
Load it: Type spiervezels
Belast: Henneman’s size principle
Type 2 heb je nodig voor spierkrachtwinst
