Samenvatting internationale politiek sinds 1945

Internationale politiek sinds 1945
Examen
 30% feitelijke kennis  zeker 1 kaartvraag / wel nooit foto van personen
 70% open vragen
Film/docu opdracht
 1 willekeurige vraag van het examen valt weg als je die opdracht doet (3p)
 Deadline 15 mei
 Je moet 1 film en 1 documentaire bekijken en die bespreken aan de hand van
voorziene vragen
Data zie powerpoint

1.Inleiding: actuele gebeurtenissen
1.1. Presidentsverkiezingen Indonesië
2024: verkiezingsjaar in de wereld
 Bijvoorbeeld: Indonesië = grootste eendagsverkiezing ter wereld
Kenmerken Indonesië
 Ongeveer 200 miljoen mensen stemmen
 3de grootste democratie ter wereld
o Maar democratische achteruitgang
o Naast India & VS
de
 4 grootste bevolkingsaantal ter wereld
o Bijna 280 miljoen mensen
 Land met grootste moslimbevolking
 Groeiende economische macht in ZO-Azië
 Ca. 18.000 eilanden; 150 talen
 Onafhankelijk sinds 1950
o Net na WOII dekolonisatie van Nederland en bezetting door Japan
o Maar erna heel woelige tijden
 Ook medeoprichter van de ASEAN
o Samenwerking o.b.v. losse conferenties
o Op regelmatige basis rond allerlei thema’s samengewerkt via the Asian way
o Door het Westen (vooral VS) gesteunde organisatie
o Zie latere lessen


Presidentsverkiezingen
Prabo Subianto (naam staat niet in vet dus niet echt weten)
 Winnaar volgens voorlopige tellingen
 Populair bij jongeren

, o Tik Tok dansjes
 Controversieel verleden
o Verdenking mensenrechtenschendingen met leiderschapsrol als generaal in
het leger onder de dictatuur van Suharto: 30jaar aan de macht (1968-1998)
 Prabo is ex-schoonzoon van Suharto
o Leidde missies tegen pro-onafhankelijksgroeperingen tijdens Indonesiës
militaire bezetting van Oost-Timor (1975-1999)
 Bezetting onder Suharto
 Oost-Timor is een dossier dat door de V.N. gelabeld is als een genocide
 Prabo stond aan het hoofd van de veiligheidsgroepen van Suharto die
op genadeloze wijze mensen hebben vermoord
Bezetting van Oost-Timor
 Heet Timor-Leste sinds 2002
 Voor 1975: kolonie van Portugal
 1975: Anjerrevolutie
o Waarbij het onafhankelijk werd van Portugal
o Machtsvacuüm waarvan Indonesië misbruik maakte
 1999: einde bezetting door Indonesië
o Valt samen met einde Suharto regime
o Maar in laatste fase nog heel grote gruwel aangericht

1.2. De Gazastrook
 Kaart: Het Israëlische offensief richt zich nu ook op de stad Rafah waar veel
Palestijnen zich samen bevinden
 Veel geweld maar ook hoop geweest voor duurzame vrede: Nobelprijs voor de Vrede
1994 naar aanleiding van de Oslo-akkoorden
o Yitzhak Rabin: premier van Israël
o Simon Peres: minister v buitenlandse zaken van Israël
o Yasser Arafat: leider van de PNO

1.3. Houthi-piraten
 Houthi-piraten nemen positie op een cargoschip in de Rode Zee in november 2023
 Cruciale positie van de Rode Zee in de wereldhandel




2.Het broze bondgenootschap tussen de grote
drie valt uit elkaar
Op weg naar de Koude Oorlog in 6 topontmoetingen

, Hoe er 6 topontmoetingen plaatsvonden waarbij de grote drie (Churchill, Roosevelt,
Stalin) (on)rechtstreeks betrokken waren. Aan de hand daarvan ga je meer en meer
tekenen zien van hoe dat bondgenootschap begon af te brokkelen en hoe dat het begin
was van het ontstaan van de Koude Oorlog.

2.1. Inleiding foto’s
 Koreaoorlog 1950-1953
o 1953: wapenstilstand maar geen vrede
 Iraanse Revolutie 1979
o Aankomst van Ayatollah Khomeini in Teheran bij zijn terugkeer uit
ballingschap
o In context van de golfoorlogen
 Leider van Cuba van 1959 tot 2008
o Na de Cubaanse Revolutie
 Cubacrisis oktober 1962
o In de context van de wapenwedloop
o Tussen Kennedy & Chroesjtsjov
 China op het Tienanmenplein in 1989
o Plein van de Hemelse Vrede
o Plein vrijmaken van protesterende studenten
 Gorbatsjov en Reagon in 1987
o Ondertekenen het INF Treaty: wapenverminderingsakkoorden om de wereld
veiliger te maken
 Akkoord niet meer van toepassing vandaag: Rusland & VS zijn hier
beide op teruggekomen

2.2. Waarom toch beginnen bij WOII en niet erna?
 Radicale transformatie van de wereldorde als gevolg van WOII
o Ontstaan van het bondgenootschap en eerste tekenen van breuken daarin
 Vooral aandacht voor fragiele kantjes van het bondgenootschap
 Markeert de aanloop naar de Koude Oorlog
 Overstijgen van W-Europese perspectief op WOII
o Focus op ontwikkelingen in Centraal-en Oost-Europa
 O.a. sterk hertekende grenzen als gevolg van afspraken tijdens
topontmoetingen
o Geografische reikwijdte van de oorlog
 Focus vooral op ontwikkelingen in de Stille Zuidzee (de Pacific War)


2.3. Waarom is het bondgenootschap ontstaan?
2.3.1. Operatie Barbarossa 22.06.1941
 Duitsland valt SU binnen langs 3 fronten tegelijkertijd
 Einde Molotov von Ribbentroppact (1939)
o Verwijst naar ministers v buitenlandse zaken v SU en Duitsland
o Niet-aanvalspact

, o Ook geheime protocollen
 Afspraken over wie welk deel van Polen zou gaan bezetten
 SU mocht Baltische gebieden bezetten
 Groot verrassingseffect brengt Grote Drie dichter bij elkaar
o Dit had Hitler nooit geanticipeerd
o Premier: Churchill
o President: Roosevelt
o Sec-gen CP: Stalin
 Sovjetleider maar niet president van de SU noemen
 Sovjet-Unie of USSR
 C-Azië: Oezbekistan, Kazachstan, Tajikistan, Turkmenistan,
Kirgistan
 Balticum: Estland, Letland, Litouwen
 Wit-Rusland & Oekraïne & Moldavië
 Zuidelijke Kaukasus: Georgië, Armenië, Azerbeidzjan

2.3.2. Verrassing voor Stalin en Hitler
 Timing (voor Stalin)
o Wist wellicht wel dat het zou gebeuren maar had gehoopt dat het nog niet
voor meteen zou zijn
 Voerde een soort van struisvogelpolitiek; zeer paranoïde
 Zie citaat van Stalin aan generaal Zjoekov: “Ik weet zeker dat Hitler
niet het risico zou nemen om een tweede front te openen”




 Zie citaat uit biografie van Stalin: “Sovietspionnen onder zware druk
om alleen die informatie door te geven die Stalin wilde horen”




o Reden: SU bleef olie en hout leveren aan Duitsland
 Daar zwijgt Poetin vandaag over

 Locatie (voor Stalin)
o Sprak pas 11 dagen later de bevolking toe
 Gevolg (voor Hitler)
o Brits-Sovjet akkoord voor wederzijdse steun in strijd tegen nazi-Duitsland
 Geen wapenstilstands-of vredesakkoord afsluiten
 Niet onderhandelen zonder wederzijds akkoord
o Lend and Lease faciliteiten van de VS voor de SU