Arbeidsrecht 2017-2018
Inhoudsopgave Arbeidsrecht 2017-2018
Arbeidsrecht ............................................................................................................................................................... 3
aanwerving ................................................................................................................................................................. 4
INLEIDING .................................................................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE EN PERSONEEL ....................................................................................................................................... 5
toepassingsgebied ............................................................................................................................................................. 5
opdeling ............................................................................................................................................................................. 5
kenmerken ......................................................................................................................................................................... 6
axoima ............................................................................................................................................................................... 6
rechtsbronnen – internationaal ......................................................................................................................................... 6
rechtsbronnen – nationaal................................................................................................................................................. 7
hiërarchie van de rechtsbronnen ....................................................................................................................................... 8
naleving.............................................................................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2: PERSONEELSPLANNING ............................................................................................................................................... 9
planning ............................................................................................................................................................................. 9
flexibiliteit .......................................................................................................................................................................... 9
vormen van samenwerking.............................................................................................................................................. 10
kwalificatie: arbeidsrelatiewet ........................................................................................................................................ 11
HOOFDSTUK 3: REKRUTEREN ALS STERKE WERKGEVER.......................................................................................................................... 12
soorten arbeidsovereenkomsten ..................................................................................................................................... 12
duur .................................................................................................................................................................................. 12
bepaalde duur .................................................................................................................................................................. 12
precisering werk ............................................................................................................................................................... 12
vervangingsovereenkomst ............................................................................................................................................... 13
omvang ............................................................................................................................................................................ 13
aard .................................................................................................................................................................................. 13
eenheidsstatuut ............................................................................................................................................................... 13
bijzondere arbeidsovereenkomsten ................................................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 4: INSTROOM: SELECTIE EN ASSESSMENT ......................................................................................................................... 15
arbeidsbemiddeling ......................................................................................................................................................... 15
aanwervingsvrijheid ......................................................................................................................................................... 15
gedragdregels: sollicitatie ................................................................................................................................................ 15
discriminatieverbod ......................................................................................................................................................... 16
contracteren ..................................................................................................................................................................... 17
tewerkstelling ........................................................................................................................................................... 19
GEZAGSRECHT ............................................................................................................................................................................ 19
gezag ................................................................................................................................................................................ 19
rechten & plichten............................................................................................................................................................ 19
AANSPRAKELIJKHEID ..................................................................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 5: DOORSTROOM – LOOPBAANMANAGEMENT .................................................................................................................. 21
doorstroom ...................................................................................................................................................................... 21
schorsing .......................................................................................................................................................................... 21
1
,schorsingsgrondentest .............................................................................................................................................. 22
OVERMACHT .............................................................................................................................................................................. 22
ARBEIDSONGESCHIKTHEID ............................................................................................................................................................. 23
gezinsverloven.................................................................................................................................................................. 24
dwingende redenen ......................................................................................................................................................... 24
klein verlet ........................................................................................................................................................................ 25
feestdagen ....................................................................................................................................................................... 25
jaarlijkse vakantie ............................................................................................................................................................ 25
tijdskrediet ....................................................................................................................................................................... 26
politiek verlof ................................................................................................................................................................... 27
rechter/ raadsheer sociale zaken ..................................................................................................................................... 27
tijdelijke werkloosheid ..................................................................................................................................................... 27
schorsingsgrondentest ..................................................................................................................................................... 28
gewaardborgd loon ......................................................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 6: LEREN EN ONTWIKKELEN........................................................................................................................................... 33
HOOFDSTUK 7: STUREN OP PERFORMANTIE ....................................................................................................................................... 33
ontslag ..................................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 8: BELONEN EN WAARDEREN......................................................................................................................................... 34
loon .................................................................................................................................................................................. 34
loonvorming ..................................................................................................................................................................... 34
loonbescherming .............................................................................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 9: UITSTROOMBELEID .................................................................................................................................................. 35
uitstroom.......................................................................................................................................................................... 35
ontslagrecht ..................................................................................................................................................................... 35
beëindiging buiten het arbeidsrecht: burgerlijk recht ..................................................................................................... 35
beëindiging volgens het arbeidsrecht .............................................................................................................................. 37
opzegging 1...................................................................................................................................................................... 37
opzeggingstermijnen ....................................................................................................................................................... 39
opzegging 2...................................................................................................................................................................... 41
arbeidsovereenkomst: voor bepaalde duur ..................................................................................................................... 42
dringende reden ............................................................................................................................................................... 43
eenzijdige wijziging .......................................................................................................................................................... 44
ontslagbescherming......................................................................................................................................................... 44
collectief arbeidsrecht ............................................................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 10: WORKDESIGN EN ARBEIDSVERHOUDINGEN.................................................................................................................. 45
representatieve vakorganisaties ...................................................................................................................................... 45
overlegstructuren ............................................................................................................................................................. 47
collectieve arbeidsovereenkomsten ................................................................................................................................. 50
collectieve conflicten ........................................................................................................................................................ 50
voorbeeldvragen ....................................................................................................................................................... 52
PRINCIPES .................................................................................................................................................................................. 52
SCHORSING ................................................................................................................................................................................ 53
ONTSLAG................................................................................................................................................................................... 53
COLLECTIEF ARBEIDSRECHT ............................................................................................................................................................ 53
2
,ARBEIDSRECHT
• Niet te kennen: arbeidsreglementering en arbeidstijdsregeling
• Evaluatie arbeidsrecht
o 1/3e totaalscore
o Openboek examen
o 20 diverse types vragen
o Geen giscorrecte en geen cesuur
3
,AANWERVING
INLEIDING
HRM wordt beïnvloed door
vele zaken (bv technologie)
maar wij gaan de klemtoon
leggen op
arbeidsverhoudingen en recht
4
, HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE EN PERSONEEL
HRM ALS WETENSCHAPPELIJK & BELEIDSVRAAGSTUK
Ook het arbeidsrecht leent zich tot (andersoortig) wetenschappelijk onderzoek.
Dat de beleidsvraagstukken die in een directe relatie met het arbeidsrecht staan, legio zijn, bewijst de actualiteit.
TOEPASSINGSGEBIED
• Werknemers uit de particuliere sector
o Publieke sector?
▪ Niet ambtenaren (≠ Arbeidsovereenkomstenwet)
▪ Arbeidsovereenkomst is een contract waar er een overeenstemming is tussen 2 partijen
(werkgever en werknemer) voor het presteren van arbeid waar men eens moet zijn over de
inhoud tegen een bepaald loon
• als geen loon dan spreken we over vrijwilligerswerk
• Voltijdse tewerkstelling voor onbepaalde duur moet niet schriftelijk opgesteld te
worden maar dit doen we wel als juridisch bewijs
wel als je afwijkt van het klassieke arbeidsovereenkomst: deeltijdse en bepaalde
duur moet dus wel schriftelijk opgesteld worden
▪ Arbeid wordt uitgeoefent onder gezag van werkgever
• impliceert geen constante controle
• verschil met zelfstandige is dit niet zo
o Niet zelfstandigen
▪ Zelfstandigen vallen niet onder arbeidsrecht mits er ook geen arbeidsovereenkomst wordt
gesloten
▪ Bij zelfstandigen noemt hun contract een aannemingsovereenkomst
o Niet ambtenaren
▪ Eenzijdig opgelegt (geen overeenstemming tussen 2 partijen, het is de overheid die bepaald
of je tewerk gesteld wordt)
▪ Enkel ontslagen worden in welbepaalde omstandigheden
voorbeeld: als benoeming vernietigd wordt, als tuchtstraf, als beroepsongeschikt maw 2 keer
een negatief evaluatie, als pensioen,…
als instelling verdwijnt, dan betekent dit niet dat jouw job ook ineens verdwijnt
▪ Werkplaats kan automatisch veranderd worden (dit kan niet bij een werknemer zonder
toestemming)
• Tewerkstelling in België
• Verschillen
WERKNEMERS ZELFSTANDIGEN AMBTENAREN
Arbeid Arbeid Arbeid
Bezoldigd Bezoldigd Bezoldigd
Gezagsrelatie Geen gezag Gezagsrelatie
Contract Contract Statuut
OPDELING
• Individueel arbeidsrecht
o Arbeidsovereenkomstenwet
• Collectief arbeidsrecht
o Collectief overleg
o Collectieve arbeidsconflicten
▪ voorbeeld: structuren zoals ondernemingsraad of het comité voor preventie en bescherming
op het werk
▪ organen die worden opgericht op niveau van onderneming, naargelang de grootte van de
onderneming (moet minimum 50 of 100 werknemers)
kleine en middelgrote ondernemingen hoeven dit niet te doen
• Arbeidsreglementering (zeer partieel)
voorbeeld: loonbeschermingswet, …
• Sociaal handhavingsrecht & procesrecht (niet)
Essentie van het recht: is afdwingbaar
5
Inhoudsopgave Arbeidsrecht 2017-2018
Arbeidsrecht ............................................................................................................................................................... 3
aanwerving ................................................................................................................................................................. 4
INLEIDING .................................................................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE EN PERSONEEL ....................................................................................................................................... 5
toepassingsgebied ............................................................................................................................................................. 5
opdeling ............................................................................................................................................................................. 5
kenmerken ......................................................................................................................................................................... 6
axoima ............................................................................................................................................................................... 6
rechtsbronnen – internationaal ......................................................................................................................................... 6
rechtsbronnen – nationaal................................................................................................................................................. 7
hiërarchie van de rechtsbronnen ....................................................................................................................................... 8
naleving.............................................................................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2: PERSONEELSPLANNING ............................................................................................................................................... 9
planning ............................................................................................................................................................................. 9
flexibiliteit .......................................................................................................................................................................... 9
vormen van samenwerking.............................................................................................................................................. 10
kwalificatie: arbeidsrelatiewet ........................................................................................................................................ 11
HOOFDSTUK 3: REKRUTEREN ALS STERKE WERKGEVER.......................................................................................................................... 12
soorten arbeidsovereenkomsten ..................................................................................................................................... 12
duur .................................................................................................................................................................................. 12
bepaalde duur .................................................................................................................................................................. 12
precisering werk ............................................................................................................................................................... 12
vervangingsovereenkomst ............................................................................................................................................... 13
omvang ............................................................................................................................................................................ 13
aard .................................................................................................................................................................................. 13
eenheidsstatuut ............................................................................................................................................................... 13
bijzondere arbeidsovereenkomsten ................................................................................................................................. 14
HOOFDSTUK 4: INSTROOM: SELECTIE EN ASSESSMENT ......................................................................................................................... 15
arbeidsbemiddeling ......................................................................................................................................................... 15
aanwervingsvrijheid ......................................................................................................................................................... 15
gedragdregels: sollicitatie ................................................................................................................................................ 15
discriminatieverbod ......................................................................................................................................................... 16
contracteren ..................................................................................................................................................................... 17
tewerkstelling ........................................................................................................................................................... 19
GEZAGSRECHT ............................................................................................................................................................................ 19
gezag ................................................................................................................................................................................ 19
rechten & plichten............................................................................................................................................................ 19
AANSPRAKELIJKHEID ..................................................................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 5: DOORSTROOM – LOOPBAANMANAGEMENT .................................................................................................................. 21
doorstroom ...................................................................................................................................................................... 21
schorsing .......................................................................................................................................................................... 21
1
,schorsingsgrondentest .............................................................................................................................................. 22
OVERMACHT .............................................................................................................................................................................. 22
ARBEIDSONGESCHIKTHEID ............................................................................................................................................................. 23
gezinsverloven.................................................................................................................................................................. 24
dwingende redenen ......................................................................................................................................................... 24
klein verlet ........................................................................................................................................................................ 25
feestdagen ....................................................................................................................................................................... 25
jaarlijkse vakantie ............................................................................................................................................................ 25
tijdskrediet ....................................................................................................................................................................... 26
politiek verlof ................................................................................................................................................................... 27
rechter/ raadsheer sociale zaken ..................................................................................................................................... 27
tijdelijke werkloosheid ..................................................................................................................................................... 27
schorsingsgrondentest ..................................................................................................................................................... 28
gewaardborgd loon ......................................................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 6: LEREN EN ONTWIKKELEN........................................................................................................................................... 33
HOOFDSTUK 7: STUREN OP PERFORMANTIE ....................................................................................................................................... 33
ontslag ..................................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 8: BELONEN EN WAARDEREN......................................................................................................................................... 34
loon .................................................................................................................................................................................. 34
loonvorming ..................................................................................................................................................................... 34
loonbescherming .............................................................................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 9: UITSTROOMBELEID .................................................................................................................................................. 35
uitstroom.......................................................................................................................................................................... 35
ontslagrecht ..................................................................................................................................................................... 35
beëindiging buiten het arbeidsrecht: burgerlijk recht ..................................................................................................... 35
beëindiging volgens het arbeidsrecht .............................................................................................................................. 37
opzegging 1...................................................................................................................................................................... 37
opzeggingstermijnen ....................................................................................................................................................... 39
opzegging 2...................................................................................................................................................................... 41
arbeidsovereenkomst: voor bepaalde duur ..................................................................................................................... 42
dringende reden ............................................................................................................................................................... 43
eenzijdige wijziging .......................................................................................................................................................... 44
ontslagbescherming......................................................................................................................................................... 44
collectief arbeidsrecht ............................................................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 10: WORKDESIGN EN ARBEIDSVERHOUDINGEN.................................................................................................................. 45
representatieve vakorganisaties ...................................................................................................................................... 45
overlegstructuren ............................................................................................................................................................. 47
collectieve arbeidsovereenkomsten ................................................................................................................................. 50
collectieve conflicten ........................................................................................................................................................ 50
voorbeeldvragen ....................................................................................................................................................... 52
PRINCIPES .................................................................................................................................................................................. 52
SCHORSING ................................................................................................................................................................................ 53
ONTSLAG................................................................................................................................................................................... 53
COLLECTIEF ARBEIDSRECHT ............................................................................................................................................................ 53
2
,ARBEIDSRECHT
• Niet te kennen: arbeidsreglementering en arbeidstijdsregeling
• Evaluatie arbeidsrecht
o 1/3e totaalscore
o Openboek examen
o 20 diverse types vragen
o Geen giscorrecte en geen cesuur
3
,AANWERVING
INLEIDING
HRM wordt beïnvloed door
vele zaken (bv technologie)
maar wij gaan de klemtoon
leggen op
arbeidsverhoudingen en recht
4
, HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE EN PERSONEEL
HRM ALS WETENSCHAPPELIJK & BELEIDSVRAAGSTUK
Ook het arbeidsrecht leent zich tot (andersoortig) wetenschappelijk onderzoek.
Dat de beleidsvraagstukken die in een directe relatie met het arbeidsrecht staan, legio zijn, bewijst de actualiteit.
TOEPASSINGSGEBIED
• Werknemers uit de particuliere sector
o Publieke sector?
▪ Niet ambtenaren (≠ Arbeidsovereenkomstenwet)
▪ Arbeidsovereenkomst is een contract waar er een overeenstemming is tussen 2 partijen
(werkgever en werknemer) voor het presteren van arbeid waar men eens moet zijn over de
inhoud tegen een bepaald loon
• als geen loon dan spreken we over vrijwilligerswerk
• Voltijdse tewerkstelling voor onbepaalde duur moet niet schriftelijk opgesteld te
worden maar dit doen we wel als juridisch bewijs
wel als je afwijkt van het klassieke arbeidsovereenkomst: deeltijdse en bepaalde
duur moet dus wel schriftelijk opgesteld worden
▪ Arbeid wordt uitgeoefent onder gezag van werkgever
• impliceert geen constante controle
• verschil met zelfstandige is dit niet zo
o Niet zelfstandigen
▪ Zelfstandigen vallen niet onder arbeidsrecht mits er ook geen arbeidsovereenkomst wordt
gesloten
▪ Bij zelfstandigen noemt hun contract een aannemingsovereenkomst
o Niet ambtenaren
▪ Eenzijdig opgelegt (geen overeenstemming tussen 2 partijen, het is de overheid die bepaald
of je tewerk gesteld wordt)
▪ Enkel ontslagen worden in welbepaalde omstandigheden
voorbeeld: als benoeming vernietigd wordt, als tuchtstraf, als beroepsongeschikt maw 2 keer
een negatief evaluatie, als pensioen,…
als instelling verdwijnt, dan betekent dit niet dat jouw job ook ineens verdwijnt
▪ Werkplaats kan automatisch veranderd worden (dit kan niet bij een werknemer zonder
toestemming)
• Tewerkstelling in België
• Verschillen
WERKNEMERS ZELFSTANDIGEN AMBTENAREN
Arbeid Arbeid Arbeid
Bezoldigd Bezoldigd Bezoldigd
Gezagsrelatie Geen gezag Gezagsrelatie
Contract Contract Statuut
OPDELING
• Individueel arbeidsrecht
o Arbeidsovereenkomstenwet
• Collectief arbeidsrecht
o Collectief overleg
o Collectieve arbeidsconflicten
▪ voorbeeld: structuren zoals ondernemingsraad of het comité voor preventie en bescherming
op het werk
▪ organen die worden opgericht op niveau van onderneming, naargelang de grootte van de
onderneming (moet minimum 50 of 100 werknemers)
kleine en middelgrote ondernemingen hoeven dit niet te doen
• Arbeidsreglementering (zeer partieel)
voorbeeld: loonbeschermingswet, …
• Sociaal handhavingsrecht & procesrecht (niet)
Essentie van het recht: is afdwingbaar
5
