Samenvatting Virologie
Les 1: virale infecties
Stadia van infectie:
- Incubatie (kan lang zijn
wel al besmettelijk)
- Prodromale periode :
milde symptomen
(vage)
- Ziekte: duidelijke
symptomen
- Genezing: verzwakking
- Periode van herstel
Factoren bepalend voor pathogenese (ziekmakend vermogen):
- Eigenschappen van het virus
• Virulentie (isolaat → verschillende types): cytopathologische activiteit
• Virale dosis: hoeveelheid die je van een virus binnenkrijgt
- Gastheer – lokalisatie van de infectie
• Toegang tot target tissue → hoe en waar komt het virus binnen
• Cel/weefsel tropisme (receptoren) → bv CD4 cellen bij HIV
• Permissieve cellen (replicatie in mogelijk)
- Immuunsysteem
• Competentie van het afweersysteem
• Immuniteit
• Genetische factoren
Preventie en therapie van virale infecties:
- Passieve immunisatie
• Maternale immuniteit
• Antistofpreparaten (hepatitis, rabies) → antistoffen direct toedienen
- Actieve immunisatie = vaccinatie (incl booster)
- Antivirale middelen
• Behandeling van virale infectie bv koortslip: acilovir en HIV: HAART
Vaccinatieprogramma:
BMR: Bof Mazelen Rode hond
HPV: humaan papilomavirus
dktP: Polio (rest is bacterieel)
Hepatitis B
Hepatitis A en Influenza (mogelijk bij reizen of zwakte)
,Eigenschappen virus:
Virus: obligaat intracellulaire ‘parasiet’ die de machinerie van de gastheercel gebruikt om te
repliceren. De kern van het virus bestaat uit RNA OF DNA omhuld door een eiwitcapside. Dit
nucleocapside kan eventueel omhuld zijn door een envelop (Clamydia is ook intracellulair alleen dat
is een bacterie)
- Virus kan niet delen
- Virus kan geen energie produceren
- Virus heeft een gastheercel nodig
- Virus is klein (18-300nm) → bekijken met elektronenenmicroscoop
Naakt virus:
- Geen envelop
- Bezit capside (eiwitmantel)→ beschermt het nucleïnezuur
- Icosaëder structuur → sterke structuur → sterk eiwitomhulsel
Transmissie van naakte virussen:
- Eenvoudige verspreiding (stof, hand-hand)
- Kan uitdrogen met behoud van infectieusiteit
- Bestand tegen condities in maag-darmkanaal
- Resisitent tegen detergentia(=schoonmaakmiddelen) en riool
- Bv polio
Envelop virus:
- Het nucleïnezuur en capside wordt omgeven door een lipidemembraan/envelop
- Fosfolipiden met glycoproteinen aan de buitenkant → envelop vergelijkbaar met humaan
celmembraan
- Fosfolipidenlaag is kwetsbaarder dan omhulsel van naaktvirus
Transmissie van mambraan-bevattende virussen:
- Verspreiding dmv druppels, transplantaties, bloed
- Dient vochtig te blijven
- Overleeft maag-darmkanaal NIET
- Cellysis niet noodzakelijk voor verspreiding
- Bv HIV
Vermeerderingscyclus:
- Hechting en adsorptie
- Penetratie
- Ontmanteling
- Synthese van virale
componenten
- Assemblage → samenvoegen
tot virusdeeltje
- Rijping en vrijkomen
,Aanhechting (attachment):
Viral attachment protein (VAP) : viraal eiwit wat zorgt voor binding
Boodsen immuunglobulines, receptoren, signaalstoffen na om zo binnen te komen
Penetratie (Penetration):
Binden aan receptoren → vooral envelopcellen doen dat → envelop fuseerd met membraan van
gastheercel → dan moet er alleen nog ontmanteling (uncoating) plaatsvinden
Biosynthesis:
Positive sense kunnen direct eiwitten van
afgeschreven worden
Negative sense is complementair aan
positive sens → dient als template
Assembly(bijeenkomen)
Dichte aggregaten virusdeeltjes hopen zich op in de cel (virussen kunnen kristaliseren)
Release (loskomen)
Envelop virussen vormen een knop op membraan → exocytose
Cel hoeft niet dood te gaan
Lytische virussen breken cel open
Eneloped virussen komen vrij door
middel van budding
Eclipse: moment dat er geen virus te
meten is → dit omdat virussen in de
cel zitten en nog niet losgebroken zijn
Wanneer cel open breekt →
virusdeeltjes te meten
Lytische en lysogenetische cyclus
Virus op de cel → vermeerderd → cel
barst open → veel virussen = lytische
cyclus
Genoom vd bacterie wordt besmet
met genoom virus → wordt
vermenigvuldigd → nieuwe
viruscellen = lysogenetische cyclus
(cel gaat hierbij niet dood)
, DNA virussen
- ssDNA of es DNA
- verschillen met RNA virussen
- 3 van de families zijn enveloped
- Alle families (behalve pokken virus) repliceren in de kern
- Veel verschillende nucleocapside
RNA virussen:
- dsRNA, ssRNA + of ssRNA –
- geen van de dsRNA virussen hebben een envelop
- de ssRNA – hebben een envelop
- ssRNA + strengen varieren in het hebben van een envelop
Transmissie van virussen:
- aerogeen
- faecaal- oraal
- contact
- bloed overdraagbaar
- sexueel overdraagbaar
- maternaal-neonataal (verticaal)
- zoönose (dier naar mens)
Picornavirussen:
- Naaktvirus
- + strand RNA → lijkt op mRNA
- Ribosoom kan deze meteen aflezen
- Eiwitten worden gemaakt → geklieft → structurele eiwitten nodig
voor deling, niet structurele eiwitten nodig voor polymerases
- Bv rhinovirus, poliovirus en hep A virus
Herpes virussen:
- Envelop
- DNA virus → DNA virus gaat naar de kern → cellulaire eiwtten
van de cel worden niet meer gemaakt → virus wordt gemaakt
Les 1: virale infecties
Stadia van infectie:
- Incubatie (kan lang zijn
wel al besmettelijk)
- Prodromale periode :
milde symptomen
(vage)
- Ziekte: duidelijke
symptomen
- Genezing: verzwakking
- Periode van herstel
Factoren bepalend voor pathogenese (ziekmakend vermogen):
- Eigenschappen van het virus
• Virulentie (isolaat → verschillende types): cytopathologische activiteit
• Virale dosis: hoeveelheid die je van een virus binnenkrijgt
- Gastheer – lokalisatie van de infectie
• Toegang tot target tissue → hoe en waar komt het virus binnen
• Cel/weefsel tropisme (receptoren) → bv CD4 cellen bij HIV
• Permissieve cellen (replicatie in mogelijk)
- Immuunsysteem
• Competentie van het afweersysteem
• Immuniteit
• Genetische factoren
Preventie en therapie van virale infecties:
- Passieve immunisatie
• Maternale immuniteit
• Antistofpreparaten (hepatitis, rabies) → antistoffen direct toedienen
- Actieve immunisatie = vaccinatie (incl booster)
- Antivirale middelen
• Behandeling van virale infectie bv koortslip: acilovir en HIV: HAART
Vaccinatieprogramma:
BMR: Bof Mazelen Rode hond
HPV: humaan papilomavirus
dktP: Polio (rest is bacterieel)
Hepatitis B
Hepatitis A en Influenza (mogelijk bij reizen of zwakte)
,Eigenschappen virus:
Virus: obligaat intracellulaire ‘parasiet’ die de machinerie van de gastheercel gebruikt om te
repliceren. De kern van het virus bestaat uit RNA OF DNA omhuld door een eiwitcapside. Dit
nucleocapside kan eventueel omhuld zijn door een envelop (Clamydia is ook intracellulair alleen dat
is een bacterie)
- Virus kan niet delen
- Virus kan geen energie produceren
- Virus heeft een gastheercel nodig
- Virus is klein (18-300nm) → bekijken met elektronenenmicroscoop
Naakt virus:
- Geen envelop
- Bezit capside (eiwitmantel)→ beschermt het nucleïnezuur
- Icosaëder structuur → sterke structuur → sterk eiwitomhulsel
Transmissie van naakte virussen:
- Eenvoudige verspreiding (stof, hand-hand)
- Kan uitdrogen met behoud van infectieusiteit
- Bestand tegen condities in maag-darmkanaal
- Resisitent tegen detergentia(=schoonmaakmiddelen) en riool
- Bv polio
Envelop virus:
- Het nucleïnezuur en capside wordt omgeven door een lipidemembraan/envelop
- Fosfolipiden met glycoproteinen aan de buitenkant → envelop vergelijkbaar met humaan
celmembraan
- Fosfolipidenlaag is kwetsbaarder dan omhulsel van naaktvirus
Transmissie van mambraan-bevattende virussen:
- Verspreiding dmv druppels, transplantaties, bloed
- Dient vochtig te blijven
- Overleeft maag-darmkanaal NIET
- Cellysis niet noodzakelijk voor verspreiding
- Bv HIV
Vermeerderingscyclus:
- Hechting en adsorptie
- Penetratie
- Ontmanteling
- Synthese van virale
componenten
- Assemblage → samenvoegen
tot virusdeeltje
- Rijping en vrijkomen
,Aanhechting (attachment):
Viral attachment protein (VAP) : viraal eiwit wat zorgt voor binding
Boodsen immuunglobulines, receptoren, signaalstoffen na om zo binnen te komen
Penetratie (Penetration):
Binden aan receptoren → vooral envelopcellen doen dat → envelop fuseerd met membraan van
gastheercel → dan moet er alleen nog ontmanteling (uncoating) plaatsvinden
Biosynthesis:
Positive sense kunnen direct eiwitten van
afgeschreven worden
Negative sense is complementair aan
positive sens → dient als template
Assembly(bijeenkomen)
Dichte aggregaten virusdeeltjes hopen zich op in de cel (virussen kunnen kristaliseren)
Release (loskomen)
Envelop virussen vormen een knop op membraan → exocytose
Cel hoeft niet dood te gaan
Lytische virussen breken cel open
Eneloped virussen komen vrij door
middel van budding
Eclipse: moment dat er geen virus te
meten is → dit omdat virussen in de
cel zitten en nog niet losgebroken zijn
Wanneer cel open breekt →
virusdeeltjes te meten
Lytische en lysogenetische cyclus
Virus op de cel → vermeerderd → cel
barst open → veel virussen = lytische
cyclus
Genoom vd bacterie wordt besmet
met genoom virus → wordt
vermenigvuldigd → nieuwe
viruscellen = lysogenetische cyclus
(cel gaat hierbij niet dood)
, DNA virussen
- ssDNA of es DNA
- verschillen met RNA virussen
- 3 van de families zijn enveloped
- Alle families (behalve pokken virus) repliceren in de kern
- Veel verschillende nucleocapside
RNA virussen:
- dsRNA, ssRNA + of ssRNA –
- geen van de dsRNA virussen hebben een envelop
- de ssRNA – hebben een envelop
- ssRNA + strengen varieren in het hebben van een envelop
Transmissie van virussen:
- aerogeen
- faecaal- oraal
- contact
- bloed overdraagbaar
- sexueel overdraagbaar
- maternaal-neonataal (verticaal)
- zoönose (dier naar mens)
Picornavirussen:
- Naaktvirus
- + strand RNA → lijkt op mRNA
- Ribosoom kan deze meteen aflezen
- Eiwitten worden gemaakt → geklieft → structurele eiwitten nodig
voor deling, niet structurele eiwitten nodig voor polymerases
- Bv rhinovirus, poliovirus en hep A virus
Herpes virussen:
- Envelop
- DNA virus → DNA virus gaat naar de kern → cellulaire eiwtten
van de cel worden niet meer gemaakt → virus wordt gemaakt
