Hoofdstuk 1: inleiding rond het ontstaan van de jeugdbescherming in België
Socialisatie Het zich eigen maken van waarden en
normen die in een maatschappij aanwezig
zijn en gelden
als norm in die maatschappij
Sociale controle Straffen en bestraffen als de norm van een
maatschappij niet wordt nageleefd
Recent sociale constructie De manier waarop men nu naar kinderen kijkt
is gegroeid en geëvolueerd op basis van
inzichten die we in de loop van de
geschiedenis kunnen
duiden
Sociogenese Het op grond van maatschappelijke
verandering
apart gaan zien van volwassenen en kinderen
Psychogenese Eigenschappen worden specifiek aan
kinderen toegeschreven, worden op een
bepaald moment ontdekt en vanaf dan
beschouwd als eigen aan kinderen en over
geaccentueerd in relatie met kinderen –
wat vervolgens psychologisch
consequenties heeft voor
kinderen
Oordeel des onderscheids (zie Oud-Romeinse Het aanvoelen van het goede en het kwade
recht en klassieke tijdvak)
De makbaarheid van de maatschappij De mens kan actief zijn leven in eigen handen
nemen en zijn lot wijzigen
Fancy fairs Liefdadigheidskermissen die een overvloed
aan eten, koopwaar, speelgoed, vermaak en
vertier vertoonden in de hoop dat de
arbeidersvrouwen de opvoedingswaarden
van de hogere klasse zouden overnemen uit
dankbaarheid.
Klassieke criminologische school (18e eeuw) Wilde een antwoord bieden aan de
(Rousseau, Voltaire, Montesquieu) voorheen repressieve, onmenselijke en
onrechtvaardige bestraffing van het Ancien
Regime. Ze wilden efficiënte,
rechtvaardige, menselijke straffen
vooropstellen. 5 axioma’s:
1. Wilsautonomie (bewust kiezen
voor goed/kwaad)
2. Morele aansprakelijkheid
(persoonlijk verantwoordelijk)
3. Legaliteitsbeginsel (strafbare feiten
in wet vermelden + straf)
4. Proportionaliteitsbeginsel
(straffen mogen niet zwaarder
zijn dan noodzakelijk)
5. Gelijkheidsbeginsel (straf toepassen
op
alle leden v/d maatschappij)
Positivisme (19e eeuw) (Darwin) Door oorzaken van sociale problemen te
vinden, kon men efficiënter ingrijpen en zo de
verlichte maatschappij mee vormgeven.
1
, Antropologie kende een bloei. Criminaliteit is
een sociaal/natuurlijk verschijnsel dat men
langs de
waarneming moet zien. Intentie van de dader
centraal, niet de zwaarte van het feit.
Crimineel-antropologische school (19e Ontkent vrije wil, deterministische
eeuw) (Lombroso) beschrijving van delinquenten: ze worden zo
geboren en ze gaan zo dood. Op basis van
frenologie (schedel) en atavisme (prim.
kenmerken: haargroei,
neus,..)
Crimineel-sociologische school (19e-20e eeuw) Beweert dat de maatschappij criminelen
(Lacassagne) maakt. ‘de maatschappij heeft de criminelen
die ze verdient’. Preventie wordt belangrijk.
Naar de
dader kijken vanuit verschillende visies.
School van het sociaal verweer (eind 19e begin Hoe gevaarlijk is de dader voor de
20e eeuw) gemeenschap, wat is zijn staat van
gevaarlijkheid. Doel van de straf is de
wederaanpassing, heropvoeding,
resocialisatie… Straffen liggen niet in
wetboek vast. Preventie ipv repressie bleef
hier zeer belangrijkom de antisocialiteit op
te heffen en dus waren onderwijs, arbeid,
bezigheid zeer
belangrijk
Ouderlijke klacht Kon worden gebruikt als kinderen feiten
hadden gepleegd. Vanaf 16 jaar werden ze
normaalgezien voor de normale rechtbank
geroepen, maar door gebruik van de
ouderlijke klacht konden de jongeren toch
nog naar de jeugdrechtbank gaan (minder
zware straf). Daar werd natuurlijk misbruik
van gemaakt door ouders die niet wilden dat
hun kind naar een
gewone rechtbank moest.
(ouderlijke klacht was een) Pretoriaanse Praktijk die niet in de wet stond maar wel
praktijk dagelijks werd toegepast.
Stiefmoederlijke behandeling van de Er is geen vertrouwen in de sociale
sociale bescherming bescherming omdat dit ook onder de
bevoegdheid van justitie valt en men dat als
het voorportaal van
gedwongen bescherming ziet.
2
Socialisatie Het zich eigen maken van waarden en
normen die in een maatschappij aanwezig
zijn en gelden
als norm in die maatschappij
Sociale controle Straffen en bestraffen als de norm van een
maatschappij niet wordt nageleefd
Recent sociale constructie De manier waarop men nu naar kinderen kijkt
is gegroeid en geëvolueerd op basis van
inzichten die we in de loop van de
geschiedenis kunnen
duiden
Sociogenese Het op grond van maatschappelijke
verandering
apart gaan zien van volwassenen en kinderen
Psychogenese Eigenschappen worden specifiek aan
kinderen toegeschreven, worden op een
bepaald moment ontdekt en vanaf dan
beschouwd als eigen aan kinderen en over
geaccentueerd in relatie met kinderen –
wat vervolgens psychologisch
consequenties heeft voor
kinderen
Oordeel des onderscheids (zie Oud-Romeinse Het aanvoelen van het goede en het kwade
recht en klassieke tijdvak)
De makbaarheid van de maatschappij De mens kan actief zijn leven in eigen handen
nemen en zijn lot wijzigen
Fancy fairs Liefdadigheidskermissen die een overvloed
aan eten, koopwaar, speelgoed, vermaak en
vertier vertoonden in de hoop dat de
arbeidersvrouwen de opvoedingswaarden
van de hogere klasse zouden overnemen uit
dankbaarheid.
Klassieke criminologische school (18e eeuw) Wilde een antwoord bieden aan de
(Rousseau, Voltaire, Montesquieu) voorheen repressieve, onmenselijke en
onrechtvaardige bestraffing van het Ancien
Regime. Ze wilden efficiënte,
rechtvaardige, menselijke straffen
vooropstellen. 5 axioma’s:
1. Wilsautonomie (bewust kiezen
voor goed/kwaad)
2. Morele aansprakelijkheid
(persoonlijk verantwoordelijk)
3. Legaliteitsbeginsel (strafbare feiten
in wet vermelden + straf)
4. Proportionaliteitsbeginsel
(straffen mogen niet zwaarder
zijn dan noodzakelijk)
5. Gelijkheidsbeginsel (straf toepassen
op
alle leden v/d maatschappij)
Positivisme (19e eeuw) (Darwin) Door oorzaken van sociale problemen te
vinden, kon men efficiënter ingrijpen en zo de
verlichte maatschappij mee vormgeven.
1
, Antropologie kende een bloei. Criminaliteit is
een sociaal/natuurlijk verschijnsel dat men
langs de
waarneming moet zien. Intentie van de dader
centraal, niet de zwaarte van het feit.
Crimineel-antropologische school (19e Ontkent vrije wil, deterministische
eeuw) (Lombroso) beschrijving van delinquenten: ze worden zo
geboren en ze gaan zo dood. Op basis van
frenologie (schedel) en atavisme (prim.
kenmerken: haargroei,
neus,..)
Crimineel-sociologische school (19e-20e eeuw) Beweert dat de maatschappij criminelen
(Lacassagne) maakt. ‘de maatschappij heeft de criminelen
die ze verdient’. Preventie wordt belangrijk.
Naar de
dader kijken vanuit verschillende visies.
School van het sociaal verweer (eind 19e begin Hoe gevaarlijk is de dader voor de
20e eeuw) gemeenschap, wat is zijn staat van
gevaarlijkheid. Doel van de straf is de
wederaanpassing, heropvoeding,
resocialisatie… Straffen liggen niet in
wetboek vast. Preventie ipv repressie bleef
hier zeer belangrijkom de antisocialiteit op
te heffen en dus waren onderwijs, arbeid,
bezigheid zeer
belangrijk
Ouderlijke klacht Kon worden gebruikt als kinderen feiten
hadden gepleegd. Vanaf 16 jaar werden ze
normaalgezien voor de normale rechtbank
geroepen, maar door gebruik van de
ouderlijke klacht konden de jongeren toch
nog naar de jeugdrechtbank gaan (minder
zware straf). Daar werd natuurlijk misbruik
van gemaakt door ouders die niet wilden dat
hun kind naar een
gewone rechtbank moest.
(ouderlijke klacht was een) Pretoriaanse Praktijk die niet in de wet stond maar wel
praktijk dagelijks werd toegepast.
Stiefmoederlijke behandeling van de Er is geen vertrouwen in de sociale
sociale bescherming bescherming omdat dit ook onder de
bevoegdheid van justitie valt en men dat als
het voorportaal van
gedwongen bescherming ziet.
2
