Intermediair Vorming Stabiliteit Reactimethoden
Kation Opname van een proton Inductief effect: substitutie (reactie met Nucleofiel):
+I stabiliseert het kation -Nu is anion
-Nu is neutraal
-Nu is alkeen
Mesomeer effect: Eliminatie:
meer kanonieken wijst op een stabiel deeltje (proton) wordt uit de molecule gesplitst en komt een dubbele
intermediair. binding in de plaats.
Hyperconjugatie: Omleggin:
door overlapping in de beginmolecule wordt door omlegging binnenin de molecule vormt nieuw carbokation.
intermediair minder snel gevormd.
Sterische hinder:
hoe meer sterische hinder, hoe moeilijker het
intermediair gevormd kan worden.
ENW:
positieve lading op een weinig EN-atoom is
stabieler dan op een sterk EN-atoom.
Anion Afsplitsing van een positief deeltje De stabiliteit is evenredig met de zuursterkte van Zeer grote reactiviteit → direct verder reageren
het geconjugeer zuur.
Zuur/base reactie Inductief effect: Neutralisatie:
-I stabiliseert het anion Door aanwezigheid proton
Additie van een negatieve lading Mesomeer effect: Nucleofiele substitutie:
meer kanoniek zorgen voor een stabieler uitwisseling tussen verschillende moleculen
intermediair.
(aromaten zorgt voor stabiliteit)
Hybridisatietoestand: Nucleofiele additie:
hoog s-karakter zorgt voor een stabieler anion aaneenschakeling
(s- c-c < s- c=c)
ENW:
een negatieve lading op een sterk EN atoom is
stabieler dan op een zwak EN atoom
H-bruggen:
als het anion te negatief is kan het H-bruggen
vormen, wat het intermediair stabiliseert.
Pagina 1 van 11
,Radicaal Worden enkel gevormd door Radicalen kan men vergelijken met kanonieken Zeer reactief en veroopt in verschillende stappen:
homolytische splitsing -Initiatie (vorming radicaal)
-Propagatie (reactie radicaal)
-Terminatie (combinatie radicalen)
Thermische initiatie Inductief effect: Radicalaire substitutie:
(verhitting): +I stabiliseert het radicaal vormt steeds een mengsel omdat propagatie blijft doorlopen
kraken van de molecule (UV-licht)
Fotochemische initiatie Mesomeer effect: Radicalaire additie:
(kraken): de-lokalisatie zorgt voor stabiliteit van het uitwisselingsreactie
bestraling door licht zorgt voor radicaal (warmte)
homolytische splitsing
Redox initiatie: Hyperconjugatie: Radicalaire condensatie:
vorming door redoxreactie aanwezigheid van meer H’s op naburig C atoom Vorming radicalen die vervolgens combineren
zorgt voor stabilisatie van het radicaal (UV-licht of redox)
(overlapping)
Carbeen Het C-atoom heeft 2 Zeer onstabiel: Additiereactie aan dubbele binding
bindingspartners en 1 vrij EP levensduur minder dan 1 sec. Tussenschuifreactie
-triplet: 2 vrije EP’s
-signlet: 1vrij EP
α-eliminatie:
wanneer het niet beschikt over
een β-waterstof
Fotolyse of prolyse:
ontbinding bij verhitting of
verlichting
Simmons-smith reagens:
atoom gedraagt zich als carbeen,
maar is dit niet
Pagina 2 van 11
, Functionele groep Vorming stabiliteit reactiviteit
Alkanen / / Halogenering:
Door bestraling van licht of hoge temperatuur gaat
het alkaan splitsen (radicaalvorming)
Verbranding:
Alkaan wordt door O2 omgezet in H2O en CO2
Kraken:
Door hoge temperatuur gaat alkaan splitsen in een
kleiner moleculen
Alkenen Zeer handig als tussenproduct Sterische hinder: Electrofiele additie:
Cis is minder stabiel dan trans, door dat de -Halogeenadditie
sterische hinder meer langs 1 kant valt -Waterstofhalogenideadditie
-Waterstofhypohalietadditie
-Wateradditie (hydratatie)
Alcohol Additie van karbenen:
Stereospecifiek
Alkaan Reductie van alkanen:
Hydrogenatie door H en metaalkatalysatoren
1,2-diol Hyperconjugatie: Oxidatie:
Door de mogelijkheid tot overlapping is de -Epoxidatie
alkeen met de langste R-groepen en de -Hydroxylatie
meeste dubbele bindingen (polyeen) het -Ozonolyse
stabielste -met sterke oxidantia
Cyclopropaan Radicalaire addities:
-HBr additie (aanwezigheid perox)
-Radicalaire α-halogenering
Halide Nucleofiele additie:
1,2-dihalide Moet zuigende groep op de c=c staan
Halohydrin
Carbonyl-groep
Polyenen Zelfde als alkeen Zelfde als alkeen 1,2 en 1,4 additie:
Door overlapping van de 2π kan afhankelijk van de
temperatuur, reactietijd en oplosmiddel 1,2 of 1,4
Alkeen met meervoudige dubbele additie plaatsvinden
bindingen
(basisch gekatalyseerde eliminatie) Hyperconjugatie: Dels – Alder reactie:
Hoe meer dubbele bindingen, hoe stabieler Dieen kan 1,4-cycloadditie aangaan met een alkeen
Geisoleerde dubbele binding:
(in 1 stap)
Minstens 2 enkelvoudige
verbindingen tussen 2 dubbele
bindingen
Pagina 3 van 11
Kation Opname van een proton Inductief effect: substitutie (reactie met Nucleofiel):
+I stabiliseert het kation -Nu is anion
-Nu is neutraal
-Nu is alkeen
Mesomeer effect: Eliminatie:
meer kanonieken wijst op een stabiel deeltje (proton) wordt uit de molecule gesplitst en komt een dubbele
intermediair. binding in de plaats.
Hyperconjugatie: Omleggin:
door overlapping in de beginmolecule wordt door omlegging binnenin de molecule vormt nieuw carbokation.
intermediair minder snel gevormd.
Sterische hinder:
hoe meer sterische hinder, hoe moeilijker het
intermediair gevormd kan worden.
ENW:
positieve lading op een weinig EN-atoom is
stabieler dan op een sterk EN-atoom.
Anion Afsplitsing van een positief deeltje De stabiliteit is evenredig met de zuursterkte van Zeer grote reactiviteit → direct verder reageren
het geconjugeer zuur.
Zuur/base reactie Inductief effect: Neutralisatie:
-I stabiliseert het anion Door aanwezigheid proton
Additie van een negatieve lading Mesomeer effect: Nucleofiele substitutie:
meer kanoniek zorgen voor een stabieler uitwisseling tussen verschillende moleculen
intermediair.
(aromaten zorgt voor stabiliteit)
Hybridisatietoestand: Nucleofiele additie:
hoog s-karakter zorgt voor een stabieler anion aaneenschakeling
(s- c-c < s- c=c)
ENW:
een negatieve lading op een sterk EN atoom is
stabieler dan op een zwak EN atoom
H-bruggen:
als het anion te negatief is kan het H-bruggen
vormen, wat het intermediair stabiliseert.
Pagina 1 van 11
,Radicaal Worden enkel gevormd door Radicalen kan men vergelijken met kanonieken Zeer reactief en veroopt in verschillende stappen:
homolytische splitsing -Initiatie (vorming radicaal)
-Propagatie (reactie radicaal)
-Terminatie (combinatie radicalen)
Thermische initiatie Inductief effect: Radicalaire substitutie:
(verhitting): +I stabiliseert het radicaal vormt steeds een mengsel omdat propagatie blijft doorlopen
kraken van de molecule (UV-licht)
Fotochemische initiatie Mesomeer effect: Radicalaire additie:
(kraken): de-lokalisatie zorgt voor stabiliteit van het uitwisselingsreactie
bestraling door licht zorgt voor radicaal (warmte)
homolytische splitsing
Redox initiatie: Hyperconjugatie: Radicalaire condensatie:
vorming door redoxreactie aanwezigheid van meer H’s op naburig C atoom Vorming radicalen die vervolgens combineren
zorgt voor stabilisatie van het radicaal (UV-licht of redox)
(overlapping)
Carbeen Het C-atoom heeft 2 Zeer onstabiel: Additiereactie aan dubbele binding
bindingspartners en 1 vrij EP levensduur minder dan 1 sec. Tussenschuifreactie
-triplet: 2 vrije EP’s
-signlet: 1vrij EP
α-eliminatie:
wanneer het niet beschikt over
een β-waterstof
Fotolyse of prolyse:
ontbinding bij verhitting of
verlichting
Simmons-smith reagens:
atoom gedraagt zich als carbeen,
maar is dit niet
Pagina 2 van 11
, Functionele groep Vorming stabiliteit reactiviteit
Alkanen / / Halogenering:
Door bestraling van licht of hoge temperatuur gaat
het alkaan splitsen (radicaalvorming)
Verbranding:
Alkaan wordt door O2 omgezet in H2O en CO2
Kraken:
Door hoge temperatuur gaat alkaan splitsen in een
kleiner moleculen
Alkenen Zeer handig als tussenproduct Sterische hinder: Electrofiele additie:
Cis is minder stabiel dan trans, door dat de -Halogeenadditie
sterische hinder meer langs 1 kant valt -Waterstofhalogenideadditie
-Waterstofhypohalietadditie
-Wateradditie (hydratatie)
Alcohol Additie van karbenen:
Stereospecifiek
Alkaan Reductie van alkanen:
Hydrogenatie door H en metaalkatalysatoren
1,2-diol Hyperconjugatie: Oxidatie:
Door de mogelijkheid tot overlapping is de -Epoxidatie
alkeen met de langste R-groepen en de -Hydroxylatie
meeste dubbele bindingen (polyeen) het -Ozonolyse
stabielste -met sterke oxidantia
Cyclopropaan Radicalaire addities:
-HBr additie (aanwezigheid perox)
-Radicalaire α-halogenering
Halide Nucleofiele additie:
1,2-dihalide Moet zuigende groep op de c=c staan
Halohydrin
Carbonyl-groep
Polyenen Zelfde als alkeen Zelfde als alkeen 1,2 en 1,4 additie:
Door overlapping van de 2π kan afhankelijk van de
temperatuur, reactietijd en oplosmiddel 1,2 of 1,4
Alkeen met meervoudige dubbele additie plaatsvinden
bindingen
(basisch gekatalyseerde eliminatie) Hyperconjugatie: Dels – Alder reactie:
Hoe meer dubbele bindingen, hoe stabieler Dieen kan 1,4-cycloadditie aangaan met een alkeen
Geisoleerde dubbele binding:
(in 1 stap)
Minstens 2 enkelvoudige
verbindingen tussen 2 dubbele
bindingen
Pagina 3 van 11
