Ondernemingsrecht – deel 1
1. Wat is recht?
Definitie
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen om het maatschappelijke leven te ordenen
en opgelegd door de overheid en die afdwingbaar zijn.
Bijvoorbeeld
Eigendomsrecht van een rijhuis
Ordenen: wat is eigendom? Wanneer gaat het over?
Opleggen: eigendom moet gerespecteerd worden, niemand kan jouw eigendom negeren
Afdwingen: voorkomen via rechtbank dat iemand jouw recht “bedreigt”
=> recht om schouw op te trekken
=> ook een sierschouw
=> ook een sierschouw voor het raam van de buren?
Rechtsmisbruik
= de uitoefening van een recht op een wijze die duidelijk de grenzen te buiten gaat van de normale
uitoefening van dat recht door een voorzichtg en bezorgd persoon
Burgerlijk recht
Regelt de meest elementaire relates tussen burgers. Bv: huwelijk
Ook “Gemeen recht” (algemeen recht)
Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (1804)
Belang voor ondernemingsrecht:
– Basis verbintenissen
– Basis overeenkomsten
– Huwelijksvermogensrecht…
Handelsrecht & Vennootschapsrecht
Handelsrecht:
• Is van toepassing op handelaars, die daden van koophandel stellen.
• Objecteve en subjecteve handelsdaden
• Terug te vinden in o.a. het Wetboek van Koophandel en het Wetboek van Economisch recht.
Economisch recht < ondernemingsrecht < vennootschapsrecht
1
,Sociaal recht
− Verhouding werkgever-werknemer
− Individueel en collectef
Fiscaal recht
Regelt de vestging (aanslag) en de inning van de belastngen
Zowel directe als indirecte belastngen
− Directe belastngen
− Indirecte belastngen
Terug te vinden in diverse wetboeken en weten
Internationaal recht
Internationaal Privaatrecht
Van toepassing in (privaatrechtelijke) situates met vreemde (buitenlandse) elementen:
Vb. : Een Belgische onderneming laat in Duitsland clips produceren om houten terrasplanken mee te
bevestgen. De clips worden vervolgens door deze Belgische onderneming doorverkocht aan een
Nederlandse installateur van houten terrassen. Te snel blijken de clips te roesten.
• IPR bevat verwijzingsregels:
– welke rechter is bevoegd?
– welk recht moet die rechter toepassen?
– erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse akten
en buitenlandse rechterlijke beslissingen
• IPR = natonaal recht
Terug te vinden in het WIPR en in Europese wetgeving & verdragen
2
,Internationaal Publiekrecht of Volkenrecht
Internatonaal publiekrecht regelt:
− Verhoudingen tussen staten onderling
(> “klassieke” internatonale verdragen)
− Inrichtng en werking van internatonale organisates
− Verhoudingen tussen staten en internatonale instellingen
“Contractsvrijheid”:
De burgers kunnen zelf kiezen hoe en met wie ze
overeenkomsten afsluiten…
Maar ze mogen hierbij de dwingende wetsbepalingen niet schenden!
Ken het verschil tussen:
1) Bepalingen van Aanvullend recht (overeenkomsten aanvullen, je mag ervan afwijken)
2) Bepalingen van dwingend recht (niet afwijken, ter bescherming van een zwakkere partj)
3) Bepalingen van openbare orde (verboden zaken strafrecht)
Bronnen van het recht?
Wetgeving Rechtspraak Rechtsleer Gewoonte
Bindend voor Bindend voor Gezaghebbend Bindend, maar je
iedereen partjen kan er van
Gezaghebbende afwijken
rechtsbron
Rechtspraak : vonnissen, arresten, alle uitspraken van recht
Bindend = kunnen niet veranderen, moet zich eraan houden
Gezaghebbende rechtsbron = advocaat die andere zaak als argument gebruikt
Rechtsleer = boeken
Gewoonte = iets wat je regelmatg doet zonder na te denken ( soort aanvullend recht)
Hiërarchie binnen de wetgeving
Grondwet = basisregels
Ordonnante = Brussels Hoofdstedelijk Gewest
3
,Rechtspraak
− Geheel van rechterlijke beslissingen in concrete geschillen
− Het is de manier waarop rechters de wetgeving interpreteren en toepassen
− Terug te vinden in juridische tjdschriien
− Vaste rechtspraak
− Bindend tussen partjen
Rechtsleer
– Rechtsleer is het geheel van boeken, artkels, … geschreven door juristen.
– Terug te vinden in juridische handboeken en tjdschriien.
Gewoonte – billijkheid
Gewoonte?
1) Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging
2) Subjecteve overtuiging dat dit geldt als norm
Billijkheid?
intuïte volgen, buikgevoel, rechtvaardigheid
Wat te kennen?
− Je begrijpt wat “het recht” is en kan dit uitleggen
− Je herkent de voor een ondernemer belangrijkste rechtstakken
− Je kan bepaling van dwingend recht en van aanvullend recht onderscheiden
− Je kent de verschillende bronnen van het recht
4
,2. Geldigheid – nietigheid rechtshandelingen
rechtshandelingen vs. Rechtsfeiten
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectief recht rechtsgevolgen verbindt
• doen ontstaan
• wijzigen van rechten toebehorend aan een persoon
• doen verdwijnen
Rechtshandeling = handeling die wordt gesteld met als doel rechtsgevolgen te creëren
Bewijs van rechtshandelingen en feiten
Gelijk hebben ≠ gelijk krijgen
Zie p. 131
Het bewijs in handelszaken
Algemene regels
Burgerlijk recht
te bewijzen:
• Rechtsfeiten = vrij
• Rechtshandelingen = wettelijke bewijsvoering: geschrift > 375 €
niet te bewijzen:
• rechtsregels
• algemeen gekende feiten (bv water kookt op 100 °C)
Handels recht
te bewijzen:
• Rechtsfeiten = vrij
• Rechtshandelingen = ook vrij! (beh. Uitz.)
niet te bewijzen:
• rechtsregels
• algemeen gekende feiten
Bewijs van rechtshandelingen en feiten
A. Schriftelijk bewijs
B. Getuigenbewijs
C. Vermoedens
5
,A. Schriftelijk bewijs
Bij rechtshandelingen
Geschrii: belangrijkste bewijsmiddel
Principe: altjd met geschrii
Uitzondering:
• < 375 euro,
• Arbeidsovereenkomsten
• Handelsverbintenissen
• Morele onmogelijkheid (je stelt geen contract omdat je leent van een familielid, je
vertrouwt hem)
• Overmacht (natuurramp)
3 soorten geschreven bewijs
− Niet-ondertekende documenten bv boekhouding van handelaars, eigenhandige documenten,
mail
− Onderhandse akten : overeenkomsten tussen partjen die beiden ondertekenden
− Authenteke akten : ambtenaar(bv geboorteakte), notaris
B. Getuigenbewijs
Beperkt toegelaten:
• burgerlijke verbintenissen < 375 €
• handelsverbintenissen
C. Vermoedens
Gevolgtrekking die de wet of de rechter afeidt uit de bekende feiten om te besluiten tot een
onbekend feit.
Wetelijk vermoeien: juriiische waarheii iie op een bepaalie situate worit geplakt
Bv. Bij een huwelijk worit ervan uitgegaan iat ie man ie vaier van het kini is => komt niet altji
overeen met ie realiteit
Feitelijk vermoeien: logische gevolgen iie je aan elkaar kan koppelen ioor ratoneel te ienken
*wettelijke vermoedens:
Uit de wet
− Onweerlegbaar : bv nadat je in beroep bent gegaan en defnitef veroordeeld bent
− weerlegbaar : bv vaststelling vaderschap
6
, *feitelijke vermoedens :
N.a.v. bepaalde feiten
− enkel als getuigenverhoor is toegelaten
− rechter beslist autonoom gewichtg, bepaalde en met elkaar overeenstemmende
vermoedens
Nietigheid van rechtshandelingen
Geldigheidsvoorwaarden niet voldaan
“RH = vernietigbaar
Schijn van geldigheid!
Gevolgen van de nietigverklaring
- Principe: nietgheid heei terugwerkende kracht
- Uitzonderingen:
• Wet: bepaalde rechtsgevolgen behouden
• Nietgheid van clausule ≠>nietgheid van geheel RH
Soorten nietigheid
• Verplichte / facultateve nietgheid
• Absolute / relateve nietgheidd
Bv nietgverklaring van het huwelijk bij schijnhuwelijk,b het huwelijk heef nooit bestaan,b ze gaan terug
naar ie posite voor ie hanieling
Clausule = overeenkomst (bv laptop verkopen in ruil voor goeie punten) = geen wetelijke clausule =
clausule valt weg maar ie rechtshanieling blijf bestaan
Relateve nietgheii:
bv minierjarigen zijn extra beschermi,b ze kunnen niet zelfstaniig hun rechten uitoefenen,b ze kunnen
iaarioor geen transactes verrichten
Kan geen brommer kopen zonier toestemming van zijn ouiers
Contract worit vernietgi omiat hij toestemming noiig heef
Met 2 personen trouwen = absolute nietgheii
Peuter koopt (per ongeluk) auto op eBay = relateve nietgheii
7
1. Wat is recht?
Definitie
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen om het maatschappelijke leven te ordenen
en opgelegd door de overheid en die afdwingbaar zijn.
Bijvoorbeeld
Eigendomsrecht van een rijhuis
Ordenen: wat is eigendom? Wanneer gaat het over?
Opleggen: eigendom moet gerespecteerd worden, niemand kan jouw eigendom negeren
Afdwingen: voorkomen via rechtbank dat iemand jouw recht “bedreigt”
=> recht om schouw op te trekken
=> ook een sierschouw
=> ook een sierschouw voor het raam van de buren?
Rechtsmisbruik
= de uitoefening van een recht op een wijze die duidelijk de grenzen te buiten gaat van de normale
uitoefening van dat recht door een voorzichtg en bezorgd persoon
Burgerlijk recht
Regelt de meest elementaire relates tussen burgers. Bv: huwelijk
Ook “Gemeen recht” (algemeen recht)
Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (1804)
Belang voor ondernemingsrecht:
– Basis verbintenissen
– Basis overeenkomsten
– Huwelijksvermogensrecht…
Handelsrecht & Vennootschapsrecht
Handelsrecht:
• Is van toepassing op handelaars, die daden van koophandel stellen.
• Objecteve en subjecteve handelsdaden
• Terug te vinden in o.a. het Wetboek van Koophandel en het Wetboek van Economisch recht.
Economisch recht < ondernemingsrecht < vennootschapsrecht
1
,Sociaal recht
− Verhouding werkgever-werknemer
− Individueel en collectef
Fiscaal recht
Regelt de vestging (aanslag) en de inning van de belastngen
Zowel directe als indirecte belastngen
− Directe belastngen
− Indirecte belastngen
Terug te vinden in diverse wetboeken en weten
Internationaal recht
Internationaal Privaatrecht
Van toepassing in (privaatrechtelijke) situates met vreemde (buitenlandse) elementen:
Vb. : Een Belgische onderneming laat in Duitsland clips produceren om houten terrasplanken mee te
bevestgen. De clips worden vervolgens door deze Belgische onderneming doorverkocht aan een
Nederlandse installateur van houten terrassen. Te snel blijken de clips te roesten.
• IPR bevat verwijzingsregels:
– welke rechter is bevoegd?
– welk recht moet die rechter toepassen?
– erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse akten
en buitenlandse rechterlijke beslissingen
• IPR = natonaal recht
Terug te vinden in het WIPR en in Europese wetgeving & verdragen
2
,Internationaal Publiekrecht of Volkenrecht
Internatonaal publiekrecht regelt:
− Verhoudingen tussen staten onderling
(> “klassieke” internatonale verdragen)
− Inrichtng en werking van internatonale organisates
− Verhoudingen tussen staten en internatonale instellingen
“Contractsvrijheid”:
De burgers kunnen zelf kiezen hoe en met wie ze
overeenkomsten afsluiten…
Maar ze mogen hierbij de dwingende wetsbepalingen niet schenden!
Ken het verschil tussen:
1) Bepalingen van Aanvullend recht (overeenkomsten aanvullen, je mag ervan afwijken)
2) Bepalingen van dwingend recht (niet afwijken, ter bescherming van een zwakkere partj)
3) Bepalingen van openbare orde (verboden zaken strafrecht)
Bronnen van het recht?
Wetgeving Rechtspraak Rechtsleer Gewoonte
Bindend voor Bindend voor Gezaghebbend Bindend, maar je
iedereen partjen kan er van
Gezaghebbende afwijken
rechtsbron
Rechtspraak : vonnissen, arresten, alle uitspraken van recht
Bindend = kunnen niet veranderen, moet zich eraan houden
Gezaghebbende rechtsbron = advocaat die andere zaak als argument gebruikt
Rechtsleer = boeken
Gewoonte = iets wat je regelmatg doet zonder na te denken ( soort aanvullend recht)
Hiërarchie binnen de wetgeving
Grondwet = basisregels
Ordonnante = Brussels Hoofdstedelijk Gewest
3
,Rechtspraak
− Geheel van rechterlijke beslissingen in concrete geschillen
− Het is de manier waarop rechters de wetgeving interpreteren en toepassen
− Terug te vinden in juridische tjdschriien
− Vaste rechtspraak
− Bindend tussen partjen
Rechtsleer
– Rechtsleer is het geheel van boeken, artkels, … geschreven door juristen.
– Terug te vinden in juridische handboeken en tjdschriien.
Gewoonte – billijkheid
Gewoonte?
1) Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging
2) Subjecteve overtuiging dat dit geldt als norm
Billijkheid?
intuïte volgen, buikgevoel, rechtvaardigheid
Wat te kennen?
− Je begrijpt wat “het recht” is en kan dit uitleggen
− Je herkent de voor een ondernemer belangrijkste rechtstakken
− Je kan bepaling van dwingend recht en van aanvullend recht onderscheiden
− Je kent de verschillende bronnen van het recht
4
,2. Geldigheid – nietigheid rechtshandelingen
rechtshandelingen vs. Rechtsfeiten
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectief recht rechtsgevolgen verbindt
• doen ontstaan
• wijzigen van rechten toebehorend aan een persoon
• doen verdwijnen
Rechtshandeling = handeling die wordt gesteld met als doel rechtsgevolgen te creëren
Bewijs van rechtshandelingen en feiten
Gelijk hebben ≠ gelijk krijgen
Zie p. 131
Het bewijs in handelszaken
Algemene regels
Burgerlijk recht
te bewijzen:
• Rechtsfeiten = vrij
• Rechtshandelingen = wettelijke bewijsvoering: geschrift > 375 €
niet te bewijzen:
• rechtsregels
• algemeen gekende feiten (bv water kookt op 100 °C)
Handels recht
te bewijzen:
• Rechtsfeiten = vrij
• Rechtshandelingen = ook vrij! (beh. Uitz.)
niet te bewijzen:
• rechtsregels
• algemeen gekende feiten
Bewijs van rechtshandelingen en feiten
A. Schriftelijk bewijs
B. Getuigenbewijs
C. Vermoedens
5
,A. Schriftelijk bewijs
Bij rechtshandelingen
Geschrii: belangrijkste bewijsmiddel
Principe: altjd met geschrii
Uitzondering:
• < 375 euro,
• Arbeidsovereenkomsten
• Handelsverbintenissen
• Morele onmogelijkheid (je stelt geen contract omdat je leent van een familielid, je
vertrouwt hem)
• Overmacht (natuurramp)
3 soorten geschreven bewijs
− Niet-ondertekende documenten bv boekhouding van handelaars, eigenhandige documenten,
− Onderhandse akten : overeenkomsten tussen partjen die beiden ondertekenden
− Authenteke akten : ambtenaar(bv geboorteakte), notaris
B. Getuigenbewijs
Beperkt toegelaten:
• burgerlijke verbintenissen < 375 €
• handelsverbintenissen
C. Vermoedens
Gevolgtrekking die de wet of de rechter afeidt uit de bekende feiten om te besluiten tot een
onbekend feit.
Wetelijk vermoeien: juriiische waarheii iie op een bepaalie situate worit geplakt
Bv. Bij een huwelijk worit ervan uitgegaan iat ie man ie vaier van het kini is => komt niet altji
overeen met ie realiteit
Feitelijk vermoeien: logische gevolgen iie je aan elkaar kan koppelen ioor ratoneel te ienken
*wettelijke vermoedens:
Uit de wet
− Onweerlegbaar : bv nadat je in beroep bent gegaan en defnitef veroordeeld bent
− weerlegbaar : bv vaststelling vaderschap
6
, *feitelijke vermoedens :
N.a.v. bepaalde feiten
− enkel als getuigenverhoor is toegelaten
− rechter beslist autonoom gewichtg, bepaalde en met elkaar overeenstemmende
vermoedens
Nietigheid van rechtshandelingen
Geldigheidsvoorwaarden niet voldaan
“RH = vernietigbaar
Schijn van geldigheid!
Gevolgen van de nietigverklaring
- Principe: nietgheid heei terugwerkende kracht
- Uitzonderingen:
• Wet: bepaalde rechtsgevolgen behouden
• Nietgheid van clausule ≠>nietgheid van geheel RH
Soorten nietigheid
• Verplichte / facultateve nietgheid
• Absolute / relateve nietgheidd
Bv nietgverklaring van het huwelijk bij schijnhuwelijk,b het huwelijk heef nooit bestaan,b ze gaan terug
naar ie posite voor ie hanieling
Clausule = overeenkomst (bv laptop verkopen in ruil voor goeie punten) = geen wetelijke clausule =
clausule valt weg maar ie rechtshanieling blijf bestaan
Relateve nietgheii:
bv minierjarigen zijn extra beschermi,b ze kunnen niet zelfstaniig hun rechten uitoefenen,b ze kunnen
iaarioor geen transactes verrichten
Kan geen brommer kopen zonier toestemming van zijn ouiers
Contract worit vernietgi omiat hij toestemming noiig heef
Met 2 personen trouwen = absolute nietgheii
Peuter koopt (per ongeluk) auto op eBay = relateve nietgheii
7
