Samenvatting kennistoets beeldende vorming PABO

Kennistoets Beeldende vorming
Hoofdstuk 3: Beeldend onderwijs
bij beeldend onderwijs: zijn kinderen bezig met beelden en hun betekenis. Dat
doen ze door zelf beeldend werk te maken, maar ook door er samen naar te
kijken en erover te praten -> productie, receptie en reflectie.
 Hoe ze hun waarnemingen, ervaringen, gevoelens, gedachten, fantasieën
en hun ideeën in hun beelden vormgeven
 Reflecteren beïnvloedt sturingsmechanisme van vormgeven, leerlingen
krijgen toenemende mate van controle over zijn beeldend vermogen
 Maken van beelden betekend dat je iets doet met je handen, aangestuurd
door het hoofd en hart -> procescomponenten werkwijze en onderzoek
 Door beschouwing wordt visuele informatie toegankelijk die je nodig hebt
bij het vormgeven -> procescomponent beschouwen van beelden

Beeldend onderwijs richt zich op:
 De sociaal-emotionele ontwikkeling: persoonlijke keuzes maken
 De zintuigelijk en cognitieve ontwikkeling: interpretaties van
waarnemingen, inzicht dat informatie door context wordt bepaald
 Motorische ontwikkeling: vaardigheden in betekenisvolle context oefenen
 Ontwikkeling van creativiteit: creatief gedrag is kern van elk
vormgevingsporces

Beeldend onderwijs maakt deel uit van kunstzinnig oriëntatie. De vakken muziek,
drama, dans en erfgoededucatie behoren tot dit leergebied

De doelen voor kunstzinnige oriëntatie zijn in drie kerndoelen samengevat;
 Kerndoel 54: kinderen leren dat ze met beelden kunnen communiceren
en dat ze hun gevoelens en ervaringen kunnen uitdrukken in beeldend
werk
 Kerndoel 55: kinderen leren beeldende producten zien, beschrijven en
begrijpen: de samenhang tussen hun betekenis, functie en plaats in de
cultuur
 Kerndoel 56: ruimte om van beeldend onderwijs de aandacht te richten
op beeldende objecten en kunst als aspect van cultureel erfgoed.

Als vertrekpunt voor de didactiek van beeldend onderwijs gebruiken we het
cirkelmodel -> instrument bij het ontwerpen van lessen beeldende vorming: het
basisplan
 Betekenis: onderwerp nodigt uit tot waarnemingen, belevingen en
associaties
 Vorm: beeldende inzichten die in de les aandacht krijgen
 Materie: de materialen en het gereedschap die aantrekkelijke
mogelijkheden bieden voor vormvariaties en aantrekkelijk is voor de
kinderen
 Beschouwing: welk beeldmateriaal kies je om kinderen de juiste visuele
informatie te bieden en te prikkelen, te laten waarnemen, inbeelden,
fantaseren, associëren, ordenen en te selecteren.
 Onderzoek: hoe je kinderen kunt uitnodigen om creatief te zijn. Door het
stellen van vragen, opdrachtjes en iets te doen.

,  Werkwijze: hoe je materiaal en gereedschap kunt gebruiken en laat
kinderen oefenen in een betekenisvolle context
 Reflectie: je zoekt naar mogelijkheden/manieren om met het kind over
het proces te praten en die reflectie op gang te brengen.

De samenhang van het proces en het product

De les bestaat uit drie fasen:
 De oriëntatiefase:
o Inspirerende introductie over het onderwerp
o Informatie over beeldaspecten en hun effect
o Instructies over materiaal- en gereedschapgebruik
 De uitvoeringsfase:
o Observaties van het opstartende vormgevingsproces
o Begeleiding van het creatieve proces
o Logistiek, afronden van werkzaamheden en opruimen
 De nabeschouwingsfase:
o Beschouwen van de resultaten
o Evalueren en reflecteren aan de hand van het basisplan
o Beoordelen en registreren

Hoofdstuk 4: voorbereiding

Stappen bij de lesvoorbereiding:
1. Leskeuze en bepaling beginsituatie
2. Basisplan met doelen en evaluatiecriteria
3. Keuzes inrichting van de leeromgeving
4. Uitwerking van lesactiviteiten in lesbeschrijving

Om de beginsituatie in kaart te brengen, kun je de door jou gekozen lesactiviteit
in het cirkelmodel plaatsen en voor elk van de componenten de beginsituatie
nalopen -> Door die factoren in kaart te brengen kun je voortbouwen op eerder
opgedane kennis, vaardigheden en ervaringen of ze leren die in een andere
situatie toe te passen.
 Interessante, uitdagende en inspirerende activiteit

Een beeldend lesdoel: bepaalt welk beeldaspect belicht wordt -> de kinderen
leren ermee variëren in hun werkstuk -> component vorm
Een materiaaltechnisch lesdoel: omschrijft de vaardigheid die de kinderen
oefenen met het materiaal en het gereedschap -> component werkwijze

Een goede doelformulering benoemt kennis, inzichten en vaardigheden waar je
tijdens de les op aanstuurt. Lesdoelen bieden:
 Een beeld van het gewenste resultaat -> hypothese
 Handvatten om de activiteit te beschrijven in lesfasen
 Evaluatiecriteria om na te gaan of de leeractiviteit geslaagd is -> evaluatie

Hoofdstuk 5: oriënteren