Samenvatting Jeugdbescherming met inleiding jeugdrecht

JEUGDBESCHERMING MET INLEIDING JEUGDRECHT

Examen: vraag terminologie van woorden (woord uitleggen)

 Jeugdrecht: jongeren in een VOS en/of MOF-situate (tem 18 jaar)
 Jeugdbeleid: over alle jongeren tem 25 jaar
 houden zich bezig met de ontwikkeling en welzijn van jongeren

VOS= verontrustende opvoedingssituate
 vrijwillige hulpverlening: persoon en ouders moeten akkoord zijn (kan ook gedwongen zijn wanneer
geen medewerking van de ouders)
MOF= misdrijf omschreven feit (gedwongen/gerechterlijke hulpverlening)
 gedwongen hulpverlening

3 soorten misdrijven:
 Misdaad (zwaarste feiten vb. moord)
 Hof van Assisen
 Wanbedrijf (vb. fraude)
 Correctonele rechtbang
 Overtredig (vb. verkeersovertreding)
 Politerechtbank

Tot 2006: jongeren konden niet gestraf worden en kregen enkel maatregelen door de jeugdrechter
Vanaf 2006: strafen vanaf 16 jaar (in uitzonderlijke situates) door de jeugdrechter


Hoofdstuk 1: inleiding

Eind 19de eeuw-begin 20ste eeuw: onstaan jeugdrecht in België

2 processen ter contnuering van een cultuur:
 Sociale controle: maatschappij die controleert of waarden en normen worden gerespecteerd
 hier wordt een sancte aan vastgelegd (omschreven in het strafrecht en burgerlijk recht)
o Formeel: strafrecht en burgerlijk recht (via weten)
o Informeel: familie en vrienden die controleren (niet neergeschreven)
 Socialisering: verinnerlijken van bestaande waarden en normen die in een cultuur aanwezig zijn

Het kind: zat vroeger lange tjd tussen deze processen omdat hij de waarden en normen nog moest
aanleren maar kreeg wel sociale controle (ze ziten dus in de ‘nog niet’ posite)
 vroeger werd het kind hierdoor beschouwd als volwassene (met dezelfde weten)
- Socialisering: het kind is een te socialiseren wezen en men herkent zijn hulpbehoevenheid en zijn
gebrekkigheid in de naleving van normen (waardoor hij onverantwoordelijk is)
- Sociale controle: als mogelijke normovertreden wordt hij als strafwaardig beschouwd (wat zijn
verantwoordelijkheid dus impliceert)

Chronocentrisme= met een dergerlijke opvatng vertrekken van het heden naar het verleden om het
vroegere te kunnen verklaren
 bekijkt enkel de wet van vandaag en wat er voor gezorgd heef dat die wet tot stand gekomen is
Geschiedschrijing= kan aantonen wat nu niet is maar wat wel had gekund of anders kon zijn
 vertrekt van het vroegere om het nu te bekijken
 welke waarden en normen er voor gezorgd hebben dat er een wet wel of niet is
 hieruit is het jeugdrecht ontstaan



1

,Het huidige kindbeeld is vrij recent
Verlichtng: vele flosofen besteden meer om meer aandacht aan kinderen
 ze denken aan toekomst en voorruitgang van de maatschappij
20ste eeuw: het kind wordt beschouwd als aparte categorie (te socialiseren wezens zonder sociale controle
zodat kinderen fouten kunnen maken en er uit kunnen leren)

Gevolg: verschillende wetenschappelijke onderzoeken waardoor subberoepen gemaakt worden voor de
hulp van kinderen (vb. kinderdokter, kinderpsycholoog,…)
 rechtsysteem straf het kind niet maar ondersteunt het

Invloeden:
Criminologie= leer van alles wat strafaar is (denken na over de oorzaken van criminaliteit)
Penelogie= leer van de strafen (bekijkt op welke manier men iemand redelijkt kan strafen)
 hadden invloed op het ontstaan van jeugdrecht

Afdeling 1: het huidige kindbeeld

Van een afwezig maatschappelijk bewustzijn tav kinderen…

Vroeger (16de eeuw) : een afwezig maatschappelijk bewustzijn tav kinderen (kind moest zo snel mogelijk
groot worden zodat ze konden helpen)
- Geen aandacht voor pasgeborenen
- Opvoedingsprakijken na de geboorte
- Jongens waren belangrijker dan meisjes
- Hoge kindersterfe als oorzaak en gevolg van weinig aandacht
 werden vaak achtergelaten, gedood, als ofer aan de dieren gebracht (straf)
 vooral meisjes (omdat ze niet productef waren, kinderen baren,…) en kinderen met een
beperking
 werden op een mesthoop gegooid omdat ze vuil en vies waren
- Vanaf 7 jaar partcipeerden de kinderen in het producteproces

Ingebonden kinderen: kinderen mochten niet bewegen en moesten stl zijn
 kinderen stkten of werden vergeten
 men wou zich niet binden aan het kind omdat het door omstandigheden toch zou sterven
Voedster= vrouw uit lagere sociale klasse dat kind uit burgerij bij zich nam om op te voeden omdat ouders
zelf dit niet wouden
 wanneer er te weinig melk was koos ze haar eigen kinderen en sterven de anderen

Kindersterfte: werd hoger door zware longonstekingen
 men liet ze rollen in de sneeuw om sterker te worden, wou de duivel uit het lichaam halen door
brandwonen,…
 men gaf het kind minder aandacht omdat men bang was dat het kind ging sterven

Vanaf 7 jaar: kinderen worden beschouwd als vol volwassenen (werden naar leerscholen gestuurd)
 vooral jongens (die uit de burgerij niet)

Naar de ontdekking van het kind
= aandacht voor jongens groeit (vooral uit hogere klassen) en gingen school volgen die opvoeding
verangde

Ontstaan scholen: enkel voor jongens uit hoge klassen, nadien ook uit lage klassen en nadien meisjes
 niet enkel vorming over het werk maar ook intellectuele vormingen



2

, 2 stromingen 16de eeuw:
 Romantci: kind wordt slecht geboren en maakt de maatschappij slecht
 Moralisten: kind wordt geboren en de maatschappij kan het kind goed maken
 nadruk op gezin en school

Verlichtngsseriode (18de eeuw): geloof in almacht van rede
Gevolg: godsdienst is niet langer de allesbepalende factor
- Kinderen worden gezin als de toekomst, de rijkdom van morgen
- Geleidelijk worden ze een aparte groep met aparte kenmerken waarvan men specifeke
gedragingen verwacht
Invloeden: humanisme (de mens staat centraal) en vooruitgangsdenken (kinderen hebben een toekomst)

Tysische eigenschassen: worden toegeschreven aan kinderen (zijn geen nieuwe eigenschappen maar we
zien ze pas door de evolute van de maatschappij)
 er zullen ook nieuwe eigenschappen zijn door de verandering van de maatschappij
vb. handig zijn met gsm, computer, tablet (nu)

2 soorten mensen:
 Volwassenen: weten waar ze voor staan (waar ze naartoe willen, wie ze zijn,…)
 Kinderen en jongeren: kunnen nog evolueren, veranderen, maatschappij maken, weten,…
 worden gezien als een maakbare mens ten voordele van een ideale toekomst

Sociogenese= op grond van maatschappelijke veranderingen het gaan apart beschouwen van kind en
volwassene (vorming van 2 groepen)
Psychogenese= het toeschrijven van psychische kenmerken aan jongeren dat worden geoveraccentueerd
ten opzichte van volwassenen (vb. kinderen zijn emotoneel maar volwassenen zijn dit ook)

Later door verlichtng: men besef dat er ook nog verschillende fasen in de kindertjd zijn
 baby, peuter, kleuter, lagere schoolkind, adolescente, jongvolwassnheid, volwassenheid, oudheid
 hierdoor ontstaan verschillende disciplines voor kinderen (vb. hobby’s, kinderzenders, opvang,…)

1872: ontstaan van de pediatrie (=kindergeneeskunde)
 artsen besefen dat het logischer is om jongere lichamen goed in vorm te houden dan oude

eind 19de-begin 20ste eeuw: ontstaan kinderweten
 ontstaan door machteloosheid van kinderen tov uitbuitng
 Leerplicht: scholen werden gebouwd (vooral door de katholieken)
 leerscholen waren protestants dus katholieken wouden scholen bouwen zodat ze kinderen
konden bekeren naar het katholicisme (dus niet uit belang van het kind)
 verbod op kinderarbeid: velen waren hier niet blij mee
o boeren huurden kinderen in om te werken maar sinds dit niet meer kon hadden zij geen
goedkope werkkrachten meer
o fabrieken waren goedkope werkkrachten kwijt maar die kwamen soms terug na hun
studies voor de kinderspecifeke jobs (vb. wol uit weefsels halen)
o ouders vonden dat ze zelf het recht hadden om te beslissen of hun kind werkt of niet
(ouderlijke macht werd aangetast – is nu ouderlijk gezag)
 hadden een inkomenverlies doordat kind niet meer werkte

Tot het huidig kindbeeld
= Het kind doorloopt gedurende zijn groei naar volwassenheid een aantal ontwikkelingsfasen die van
elkaar verschillend zijn (vb. pincetgreep)



3