Samenvatting Feniks Historische contexten: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Geschiedenis samenvatting

Historische contexten ‘’de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden’’
1.1 Waarom brak er een opstand uit in de Nederlanden, 1515-1572?
Kenmerkende aspecten:
- De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
- Het begin van staatsvorming en centralisatie
- De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot zijn
gevolg had
- Het streven van vorsten naar absolute macht

Globaal:
 15e en 16e eeuw  Nederland sterkere positie van de stedelijke burgerij door de opbloei
van handel en nijverheid  uitbreiding van privileges in ruil voor belastingafdrachten aan
de vorst botsten met het centralisatiebeleid van Karel V  uiteindelijk landsheer van alle
17 gewesten
 Opstand is ontstaan door  een meningsverschil over de manier waarop de overheid moest
reageren op de aanhang van het protestantisme onder de minderheid van de Nederlandse
bevolking
 Deze geloofsdiscussies hebben in de 16e eeuw tot een scheur in de rooms-katholieke kerk
gezorgd
 De protestantse boodschap werd verspreid door de nieuwe media: het boek en het pamflet



Luther en Duitsland

- Regels en wetten van de kerk onterecht  de bijbel was richtinggevend en moest daarom
in de volkstaal worden verspreid
- Hij stelde 95 stellingen tegen aflatenhandel op  daarop door de paus in de ban gedaan
 op de Rijksdag te Worms (1521) discussie daarover paus sprak de rijksban over
hem uit  Luther vogelvrij verklaard.
- Luther vond steun bij de Duitse vorsten  1555  cuius regio eigus religio vorst mag
het geloof van zijn onderdanen bepalen


 Nederlanden  Karel V versterkt de centralisatie door het instellen van de Drie
Collaterale Raden (1531)  in de Nederlanden kreeg protestantse kerkhervormer Calvijn
meer volgelingen dan Luther  calvinisten vonden dat het volk in opstand mag komen als
de hogere overheid zich niet gedroeg als Gods wil  Karel V vervolgde deze ketters streng
 De bestaande plakkaten tegen de andersgelovigen werden verscherpt  Bloedplakkaten,
tegen de ketters
 Veel Nederlanders waren bezorgd over hun privileges door de vervolgingen  1566  adel
diende in april een verzoek in om de ketterwetgeving af te schaffen  de tijdelijke
opschorting zorgde voor meer calvinistische activiteit en de Beeldenstorm

,  Filips II gaf de adel hiervan de schuld  stuurde Alva om de orde op zaken te brengen
 Alva  stelde de Raad van Beroerten in  trad hard op, katholieken niet blij.  vluchtten
 Willem van Oranje riep Duitse Ballingschap op tot verzet  geen weerklank, invasie
mislukte
 Gaf de Watergeuzen toestemming een guerrilla te voeren in de Nederlanden op zee  1572
verslaan Alva
 Deel van Statenvergadering riep Willem van Oranje tot stadhouder



Luther verschijnt voor de Rijksdag te Worms 1521
 Luther leefde in angst  bang dat God zijn zonden niet zou vergeven  als dat niet gebeurd
zou je naar de hel gaan
 Heeft zijn leven lang de Bijbel bestudeert  een mens kan alleen vergeven worden met de
kracht van geloof, niet met goede werken
 Hij haatte de aflatenhandel  de katholieke vorm van zonden afkopen, zielenhel redden 
was een mooie inkomstenbron voor de paus  goed voor de bouw van St. Pieterskerk in
Rome
 Johannes Tetzel, fanatieke aflaatprediker  veel geld vragen voor erge zonden
 1517  95 stellingen tegen de aflaten verkoop door Luther  doel: afschaffing
aflatenhandel en begin hervorming kerk van binnen uit.
 De stellingen verschenen ook in druk  verspreid over het hele Rijk  luther veel
medestanders
 De stellingen zijn het begin geweest van de Reformatie



 1518  Luther schrijft de Resolutiones aan Paus Leo X  opvattingen over de aflaten
verduidelijkt  paus niet gecharmeerd en liet de kerkelijke leer over de aflaten zo
vastleggen dat die voor Luther onaanvaardbaar waren
 Dreigde luther de ban in te doen  luther zou uit de kerk worden gezet en buiten de genade
van God  luther verbrandde openlijk deze pauselijke mededeling  leo X organiseerde
daarop een ketterproces tegen luther  1521 Luther in de ban  uitgenodigd voor de
rijksdag te Worms waar hij zijn opvattingen moest verdedigen
 Katholieke Karel V  edict van Worms  Rijksban over Luther en aanhangers gesproken
 beschermd door Frederik de Wijze van Saksen, bood hem onderdak  luther vertaalde
daar het Nieuwe Testament in het Duits
 Luthers aanhang groeide snel, steeds meer steden en vorsten in het Duitse rijk gingen over
na de Reformatie  ze organiseerden gemeenten en landskerken  de kerkgebouwen en
andere bezittingen, plus de inkomsten daaruit namen ze over  nieuwe kerken meteen een
financiële basis
 Karel V bestreed en overwon de protestantse vorsten en steden in de Schmalkaldische
Oorlog (1946-1947)  de vorsten kregen vervolgens de Franse koning als bondgenoot en
Karel V sloeg op de vlucht .