Samenvatting Micro- en Macro-economie t.e.m. H6 ( 1BEM Artevelde 2024)

Inhoud
0) Inleiding.............................................................................................................................................5
0.1. Het doel van de economische wetenschap.................................................................................5
0.1.1. Behoefte...............................................................................................................................5
0.1.2. Schaarse middelen...............................................................................................................5
0.1.3. Nuttigheid en keuzeprobleem..............................................................................................5
0.2. Welvaart en welzijn.....................................................................................................................5
0.3. Soorten goederen.......................................................................................................................6
0.4. Consumptie en productie............................................................................................................7
0.5. De methode................................................................................................................................7
0.6. De ceteris-paribusclausule..........................................................................................................8
0.7. Micro-, meso- en macro-economie.............................................................................................8
1) Consumenten....................................................................................................................................9
1.1. De keuze van de optimale goederencombinatie (=evenwicht van de consument).....................9
1.1.1. De preferenties....................................................................................................................9
1.1.2. Budget en prijzen...............................................................................................................10
1.2. De prijsvraagcurve (kortweg vraagcurve) p 19..........................................................................10
1.2.1. De afleiding van de individuele vraagcurve p19.................................................................10
1.2.2. Een beweging langs de individuele vraagcurve p 21..........................................................11
1.2.3. Verschuivingen van de individuele vraagcurven p 21 – p 25 in het midden.......................11
1.2.4. De collectieve of marktvraagcurve.....................................................................................11
1.3. De elasticiteit van de vraag.......................................................................................................12
1.3.1. De prijselasticiteit van de vraag.........................................................................................12
1.3.2. De kruiselingse prijselasticiteit van de vraag......................................................................15
1.3.3. De inkomenselasticiteit van de vraag.................................................................................16
2) H2: producenten..............................................................................................................................19
2.1. Bepaling van de optimale productiegrootte..............................................................................19
2.2. De wet van de toe- en afnemende meeropbrengst..................................................................20
2.3. Het kostenverloop.....................................................................................................................22
2.3.1. De totale constante kosten................................................................................................23
2.3.2. De totale variabele kosten.................................................................................................23
2.3.3. De totale kosten.................................................................................................................24
2.3.4. De gemiddelde en marginale kosten..................................................................................24
2.4. Het opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie.................................................................26
2.5. De optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie (=evenwicht van de producent)......27


2

, 2.6. De afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie...................................................30
2.6.1. De individuele aanbodcurve..............................................................................................30
2.6.2. Een beweging langs de individuele aanbodcurve...............................................................32
2.6.3. Verschuivingen van de individuele aanbodcurve...............................................................32
2.6.4. De collectieve of marktaanbodcurve..................................................................................33
2.7. De breakevenanalyse................................................................................................................33
2.8. De prijselasticiteit van het aanbod............................................................................................35
3) Prijsvorming.....................................................................................................................................37
3.1. Markt en marktvorming............................................................................................................37
3.2. De volkomen concurrentie........................................................................................................38
3.2.1. Kenmerken.........................................................................................................................38
3.2.2. Het marktevenwicht bij volkomen concurrentie................................................................38
3.2.3. Niet....................................................................................................................................39
3.2.4. Ingrijpen van de overheid in prijsvorming..........................................................................39
3.3. De onvolkomen concurrentie....................................................................................................40
3.3.1. Het monopolie...................................................................................................................40
3.3.2. Het oligopolie.....................................................................................................................42
3.3.3. De monopolistische concurrentie......................................................................................43
3.4. Niet...........................................................................................................................................43
4) Macro-economische grootheden....................................................................................................44
4.1. De economische kringloop........................................................................................................44
4.2. Berekening van de economische activiteit................................................................................45
4.2.1. Bruto en netto....................................................................................................................45
4.2.2. ‘Tegen marktprijzen’ en ‘tegen factorprijzen’.....................................................................49
4.2.3. Nationaal en binnenlands..................................................................................................52
4.3. Reële en nominale bbp.............................................................................................................53
4.4. Het bbp als maatstaf voor onze welvaart..................................................................................54
5) H5: conjunctuur, groei en ontwikkeling...........................................................................................56
5.1. De conjunctuur.........................................................................................................................56
5.1.1. Beschrijving........................................................................................................................56
5.1.2. Niet....................................................................................................................................58
5.1.3. De conjunctuurpolitiek.......................................................................................................58
5.2. De economische groei...............................................................................................................58
5.2.1. Begrip.................................................................................................................................58
5.2.2. Determinanten van de groeibeweging...............................................................................58
5.2.3. De voor- en nadelen van economische groei.....................................................................59


2

, 5.3. Ontwikkeling.............................................................................................................................59
5.3.1. Inkomen als ontwikkelingsmaatstaf...................................................................................60
5.3.2. Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn.......................................................61
6) Nationaal inkomen en werkgelegenheid.........................................................................................62
6.1. NIET...........................................................................................................................................62
6.2. De arbeidsmarkt.......................................................................................................................62
6.2.1. Aanbod van arbeidskrachten.............................................................................................62
6.2.2. Vraag naar arbeidskrachten...............................................................................................64
6.2.3. Werkloosheid over periode 2016-2022..............................................................................65
6.2.4. De werkloosheid: soorten en oorzaken..............................................................................66
6.2.5. Bestrijding van werkloosheid.............................................................................................67




2

,Extra belangrijke info

- Krediet kaart = bv visa, american express, mastercard
- Debetkaart = bankcontact/ mistercash
- Debiteren = verminderen
- Crediteren = vermeerderen
- Deposito = soort spaarrekening waarop je geld voor vaste periode opzet, maar je kunt in die
tijd geen geld opnemen, maar ontvangt wel rente (hoger dan spaarrekeningen)
- Giraal geld = geld op rekeningen dus online
- Chartaal geld = bv bankbiljetten of munten
- Begroting = een plan waarin wordt geschat hoeveel geld er beschikbaar is en hoe het zal
worden besteed gedurende een bepaalde periode
- ECB trekt rente op om inflatiecijfer te laten dalen en vraag te verminderen




2

,Economie vandaag: Micro-/Macro-economie



0) Inleiding
0.1. Het doel van de economische wetenschap
0.1.1. Behoefte
- Behoefte  aanvoelen van een tekort en streven om dit tekort te bevredigen
- Primaire of levensnoodzakelijke behoeften  voeding, kleding, …
- Collectieve of gemeenschappelijke behoeften  gelijkaardig voor groot aantal pers.
Worden door gemeenschappen bevredigd (onderwijs, wegen…)
- Individuele behoeften  worden (normaal) bevredigd dankzij de inspanning van personen
of hun gezin (voeding, kleding, huisvesting, ontspanning…)



0.1.2. Schaarse middelen
- Schaarse/economische goederen = de middelen -goederen en diensten- waarover de
consument beschikt om zijn talrijke behoeften te bevredigen, zijn maar in beperkte mate
beschikbaar.
- Schaars  geen synoniem voor zeldzaam.
- Schaarse middelen kan ook gedefinieerd worden als een middel waarvan verlangde
hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid zou overtreffen indien het gratis ter beschikking
stond.
- Schaarsheid = niet hoeveelheid goed/diensten maar beperktheid van ons inkomen



0.1.3. Nuttigheid en keuzeprobleem
- Goederen en diensten = nuttig omdat ze behoefte bevredigen
- Economisch principe  een mens die rationeel handelt, moet derhalve volgens de graad van
bevrediging of nuttigheid een waardeschaal of voorkeurschema opstellen afhankelijk van zijn
subjectief nut
- Economie  definiëren als de studie van het menselijk streven naar bevrediging van
behoeften met behulp van schaarse middelen.




0.2. Welvaart en welzijn
- Welvaart = mate waarin mensen met de beschikbare schaarse middelen in hun behoeften
kunnen voorzien
- Als schaarste vermindert  welvaart gestegen
- Welvaart  betekend niet alleen veel geld/inkomen ook bv vrije tijd, kwaliteit v/h
leefmilieu, …
- Welzijn = je gevoel van ‘welbevinden’ en betekent ook bevrediging van verlangens
(vriendschap, liefde, gezondheid) die je geen beslag leggen op schaarse middelen.
- Welvaart en welzijn hoeven niet samen te vallen
- Drie keer per jaar op reis kunnen gaan  hoge mate van welvaart


2

, - Als je liever thuis in je tuin je boek leest  welzijn



0.3. Soorten goederen
- Niet-schaarse goederen  vrije goederen
- Ze zijn in natuur zo in overvloed aanwezig dat de volledige behoefte aan dergelijke goederen
kan worden bevredigd. Bijvoorbeeld lucht.
- Term ‘goederen’ = goederen(tastbaar) en diensten
- Economische goederen kunnen we volgens diverse criteria onderverdelen:
o Zuiver individuele goederen
 Sprake van rivaliteit onder consumenten
 Producent kan consumenten uitsluiten van gebruik
 Geproduceerd door bedrijven
 Maakt winst mogelijk
 Bijvoorbeeld: fiets, pintje, …

o Zuiver collectieve goederen
 Niet-rivaliserend
 Niet-uitsluitbaar
 Bijvoorbeeld diensten van brandweer
 Geen sprake van rivaliserende consumptie omdat bescherming van ene
persoon de bescherming van de andere persoon niet hindert
 Omdat zuiver collectieve goederen aan samenleving als geheel worden geleverd,
moet iedereen aan de kosten daarvan meebetalen  belastingheffing

o Quasicollectieve goederen
 Onderwijs bijvoorbeeld, er is sprake van rivalisering: het aantal leerlingen is
beperkt per klas.
 Onderwijs heeft positieve invloed op welvaart, daarom biedt de overheid dit
tegen lagere prijs.
 Snelwegen in Frankrijk is bv quasicollectief door de tol die we moeten
betalen. Maar in België is dit dan een collectief goed omdat wij geen tol
hebben maar dit via de belastingen gebeurt

- Economische goederen kunnen we ook onderverdelen in:
o Consumptiegoederen,
 Bevredigen onmiddellijk de behoeften
 Bepaalde consumptiegoederen kan maar slechts éénmaal verbruikt worden
 Andere kunnen verschillende malen worden bevredigd (telefoon)
 In eerste geval = verbruiksgoederen (niet-duurzame consumptiegoederen)
 Tweede geval = gebruiksgoederen (duurzame consumptiegoederen)
o Investeringsgoederen.
 Om andere goederen te produceren
 Kunnen duurzaam of niet-duurzaam zijn
 Eerste geval = kapitaalgoederen/productiegoederen (bv gebouwen,
machines…)
 Kapitaalgoederen  levensduur van ten minste 1 jaar



2