Sociale voorzieningen week 1
Het sociaal domein
Het sociaal domein:
Onder de term ‘sociaal domein’ verstaan we alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk,
participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd,
Problemen sociaal domein:
- Multiproblematiek versnippering hulp en probleemfixatie
- Dure zorg (denk aan Awbz, kosten namen toe)
- Andere termen: afstandelijk, verkrokerd, expertocratie, grootschaligheid etc..
De 3 decentralisaties:
1. Jeugdwet
2. WMO
3. Participatiewet
Decentraliseren = verplaatsen van uitvoering/verantwoordelijkheid voor regels/wetten van hogere
naar lagere bestuurslaag.
3 vraagstukken:
Stelsel, organisatie en uitvoering
Wijzigingen op 2 niveaus:
- Transitie: verandering van stelsel/structuur
- Transformatie: verandering van werkwijzen en verhoudingen
Transitie ziet op:
- Regels en wetten
- Financiële verhoudingen
- Verantwoordelijkheden
Transformatie ziet op:
- Cultuur
- Samenwerkingsvormen
- Gedrag professionals en burgers
- Rol instellingen
,Doelstelling decentralisaties:
Gewenst maatschappelijk effect:
- Vergroten van participatie van mensen
- Verminderen groeiende vraag naar steun/zorg/begeleiding
- Verbeteren ondersteuning vrijwillers/mantelzorgers
- Snellere hulp
- Betere aansluiting van hulp
Hoe?
- Meer samenwerken
- Integraal werken
- Bredere budgetten
- Ontschotting
Verbinding/wisselwerking:
Gemeente meer verantwoordelijkheden, taken, budgetten en mogelijkheden:
- Preventie
- Sneller de juiste hulp
- Maatwerk
- Lokale omgeving
- Eigen netwerk
- Kostenreductie
Integraal werken:
Meerdere niveaus:
Gebieden: inkomen, zorg, hulp, begeleiding
Organisatie: één gezin, één plan, één regiseur
Financiën: liefst een budget
Awbz is overgegaan in:
- Wmo 2015
- Zorgverzekeringswet
- Wet langdurige zorg (restant Awbz)
,Doel:
1.zelfredzaamheid/participatie van mensen met een beperking en mensen met chronische
psychische of psychosociale problemen te ondersteunen
2. mensen zo lang mogelijk in eigen leefomgeving laten functioneren (maar ook doel: uitgavepatroon
terugbrengen)
Bredere verantwoordelijkheid voor gemeenten voor ondersteuning en begeleiding van hun inwoners
o.a. extramurale begeleiding en ondersteuning, beschermd wonen
waar moet je dan aan denken?
WMO 2015:
- Begeleiding
- Dagbesteding
- Opvang
- Huishoudelijke hulp, woning aanpassingen en hulpmiddelen
Zorgverzekeringswet:
- Wijkverpleging, behandeling gerichte ggz
Wet langdurige zorg:
In geval van zorg nodig vanwege een lichamelijke ziekte of beperking, een verstandelijke beperking,
een zintuiglijke beperking of een psychische aandoening, en levenslang, 24 uur per dat thuis of in
een zorginstelling
Jeugdzorg jeugdhulp
Wet op de jeugdzorg naar Jeugdwet :
doel -> dat alle jongeren naar vermogen een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij.
(en één wettelijk Kader, 1 financieel systeem -> Doelmatiger en wellicht betere integrale zorg)
Deels teruggedraaid door problemen (begrotingstekort gemeenten, weinig specialisme) -> zwaardere
zorg : grotere (regionale) verbande
Bestaansminimumregelingen:
Van WWB naar Participatiewet
Van versnipperde inkomensvoorzieningen naar één wet met als doel:
, Meer mensen, ook die met een arbeidsbeperking, aan de slag krijgen
WSW, Wajong en WWB ondergebracht in de Participatiewet
Inkomensvoorzieningen rond het sociaalminimum:
- Participatiewet: bijstand
- Wajong: t.b.v. volledig arbeidsongeschikte jongeren
- IOAW: inkomensvoorziening 50 plussers: op eerste werkloosheidsdag
- IOW: inkomensvoorziening 60 + 4 mnd: op eerste werkloosheidsdag ( tot uiterlijk 1 jan 2026)
- Toeslagenwet: aanvulling op werknemersuitkering indien uitkering onder sociaal minimum
Samenhang drie D’s:
- Jeugdwet – WMO
Oprichten advies en meldpunt Huiselijk geweld kindermishandeling
- Jeugdwet – PW
PW heeft gevolgen voor de groep jongeren die in 2015 onder de Wajong regeling valt (alleen
nog 100% volledig en duurzaam arbeidsongeschikt)
- WMO- PW
Denk aan arbeidsplek (PW) i.p.v. eerdere dagbesteding (WMO)
Rol van de SJD’er:
- Maatwerk
- Discretionaire ruimte
- Bredere blik- meer wet en regelgeving
- Integrale werkwijze – regierol
Wat is er sinds 2015 gebeurd?
SCP: onderzocht of decentralisaties hebben gewerkt en of bijsturing nodig is-> rapport Sociaal
domein op koers, d.d. 16 november 2020
Conclusie: Er gaat veel goed, maar verwachtingen waren te hoog gespannen en gemeenten behalen
nog geen betere resultaten dan het Rijk.
Aandachtspunten rapport SCP
• De drie gedecentraliseerde wetten verschillen enorm van elkaar -> lastig om geïntegreerde aanpak
te maken
• Deelname van mensen met een beperking aan samenleving niet toegenomen (zie ook al eerder:
onderzoek eindevaluatie Participatiewet van SCP, d.d. 19 november 2019 (baankansen afgenomen
voor mensen die aangepast werk nodig hebben
Het sociaal domein
Het sociaal domein:
Onder de term ‘sociaal domein’ verstaan we alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk,
participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd,
Problemen sociaal domein:
- Multiproblematiek versnippering hulp en probleemfixatie
- Dure zorg (denk aan Awbz, kosten namen toe)
- Andere termen: afstandelijk, verkrokerd, expertocratie, grootschaligheid etc..
De 3 decentralisaties:
1. Jeugdwet
2. WMO
3. Participatiewet
Decentraliseren = verplaatsen van uitvoering/verantwoordelijkheid voor regels/wetten van hogere
naar lagere bestuurslaag.
3 vraagstukken:
Stelsel, organisatie en uitvoering
Wijzigingen op 2 niveaus:
- Transitie: verandering van stelsel/structuur
- Transformatie: verandering van werkwijzen en verhoudingen
Transitie ziet op:
- Regels en wetten
- Financiële verhoudingen
- Verantwoordelijkheden
Transformatie ziet op:
- Cultuur
- Samenwerkingsvormen
- Gedrag professionals en burgers
- Rol instellingen
,Doelstelling decentralisaties:
Gewenst maatschappelijk effect:
- Vergroten van participatie van mensen
- Verminderen groeiende vraag naar steun/zorg/begeleiding
- Verbeteren ondersteuning vrijwillers/mantelzorgers
- Snellere hulp
- Betere aansluiting van hulp
Hoe?
- Meer samenwerken
- Integraal werken
- Bredere budgetten
- Ontschotting
Verbinding/wisselwerking:
Gemeente meer verantwoordelijkheden, taken, budgetten en mogelijkheden:
- Preventie
- Sneller de juiste hulp
- Maatwerk
- Lokale omgeving
- Eigen netwerk
- Kostenreductie
Integraal werken:
Meerdere niveaus:
Gebieden: inkomen, zorg, hulp, begeleiding
Organisatie: één gezin, één plan, één regiseur
Financiën: liefst een budget
Awbz is overgegaan in:
- Wmo 2015
- Zorgverzekeringswet
- Wet langdurige zorg (restant Awbz)
,Doel:
1.zelfredzaamheid/participatie van mensen met een beperking en mensen met chronische
psychische of psychosociale problemen te ondersteunen
2. mensen zo lang mogelijk in eigen leefomgeving laten functioneren (maar ook doel: uitgavepatroon
terugbrengen)
Bredere verantwoordelijkheid voor gemeenten voor ondersteuning en begeleiding van hun inwoners
o.a. extramurale begeleiding en ondersteuning, beschermd wonen
waar moet je dan aan denken?
WMO 2015:
- Begeleiding
- Dagbesteding
- Opvang
- Huishoudelijke hulp, woning aanpassingen en hulpmiddelen
Zorgverzekeringswet:
- Wijkverpleging, behandeling gerichte ggz
Wet langdurige zorg:
In geval van zorg nodig vanwege een lichamelijke ziekte of beperking, een verstandelijke beperking,
een zintuiglijke beperking of een psychische aandoening, en levenslang, 24 uur per dat thuis of in
een zorginstelling
Jeugdzorg jeugdhulp
Wet op de jeugdzorg naar Jeugdwet :
doel -> dat alle jongeren naar vermogen een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij.
(en één wettelijk Kader, 1 financieel systeem -> Doelmatiger en wellicht betere integrale zorg)
Deels teruggedraaid door problemen (begrotingstekort gemeenten, weinig specialisme) -> zwaardere
zorg : grotere (regionale) verbande
Bestaansminimumregelingen:
Van WWB naar Participatiewet
Van versnipperde inkomensvoorzieningen naar één wet met als doel:
, Meer mensen, ook die met een arbeidsbeperking, aan de slag krijgen
WSW, Wajong en WWB ondergebracht in de Participatiewet
Inkomensvoorzieningen rond het sociaalminimum:
- Participatiewet: bijstand
- Wajong: t.b.v. volledig arbeidsongeschikte jongeren
- IOAW: inkomensvoorziening 50 plussers: op eerste werkloosheidsdag
- IOW: inkomensvoorziening 60 + 4 mnd: op eerste werkloosheidsdag ( tot uiterlijk 1 jan 2026)
- Toeslagenwet: aanvulling op werknemersuitkering indien uitkering onder sociaal minimum
Samenhang drie D’s:
- Jeugdwet – WMO
Oprichten advies en meldpunt Huiselijk geweld kindermishandeling
- Jeugdwet – PW
PW heeft gevolgen voor de groep jongeren die in 2015 onder de Wajong regeling valt (alleen
nog 100% volledig en duurzaam arbeidsongeschikt)
- WMO- PW
Denk aan arbeidsplek (PW) i.p.v. eerdere dagbesteding (WMO)
Rol van de SJD’er:
- Maatwerk
- Discretionaire ruimte
- Bredere blik- meer wet en regelgeving
- Integrale werkwijze – regierol
Wat is er sinds 2015 gebeurd?
SCP: onderzocht of decentralisaties hebben gewerkt en of bijsturing nodig is-> rapport Sociaal
domein op koers, d.d. 16 november 2020
Conclusie: Er gaat veel goed, maar verwachtingen waren te hoog gespannen en gemeenten behalen
nog geen betere resultaten dan het Rijk.
Aandachtspunten rapport SCP
• De drie gedecentraliseerde wetten verschillen enorm van elkaar -> lastig om geïntegreerde aanpak
te maken
• Deelname van mensen met een beperking aan samenleving niet toegenomen (zie ook al eerder:
onderzoek eindevaluatie Participatiewet van SCP, d.d. 19 november 2019 (baankansen afgenomen
voor mensen die aangepast werk nodig hebben
