Bedrijfseconomie periode 4
Hoofdstuk 6: kringlopen & bbp
1. Macro-economie:
• Bestudeert de economische grotheden op niveau van het hele land
• Alle economische “agenten” of “huishoudens” worden in samenhang bestudeerd.
• Macro-economische vraagstukken over economische groei, armoede, milieu,
werkloosheid, inflatie,…
1.1. Economische activiteit
Mensen en middelen die samenwerken om een productie tot stand te brengen: het bbp, dat
door die mensen gevraagd wordt.
Mensen gaan middelen aanwenden om een productie op gang te brengen die voldoet aan de
vraag van de mensen. Deze economische activiteit gaan we meten, zodat we kunnen analyseren
of de economie groeit of krimpt, of we gaan de analyse gebruiken om macro-economische
vraagstukken op te lossen.
De economische activiteit hangt af van de economische huishoudens of economische agenten. In
de macro-economie is een huishouden: elke eenheid die zelfstandig economische beslissingen
neemt.
De bestudeerde huishoudens zijn:
• De gezinnen: zij consumeren (c) en sparen (s)
• De bedrijven: zij investeren (I)
• De overheid belast (T) en consumeert (G)
• Het buitenland importeert (M) en er wordt geëxporteerd naar het buitenland (X)
C= consume; S= Savings; G= Government spending; T= Taxes; I= Investments; M= Import; X= Export
Deze 4 economische agenten gaan samenwerken om een bepaalde productie binnen een land of
gebied te realiseren. We noemen dit ook het bbp (Bruto Binnenlands Product) of GDP (Gross
Domestic Product).
Factoren die de grootte van de economische activiteit bepalen kunnen worden ingedeeld in:
• Aanbodfactoren (supply-side)
• Welke factoren bepalen de maximale omvang van de productie?
• Arbeid
• Kapitaal
• Onderwijs
• Kwaliteit
• natuur
• Vraagfactoren (demand-side)
• Wie oefent de vraag uit?
, • De 4 huishoudens
1.2. Bruto Binnenlands Product
1. bbp: De waarde van de totale stroom afgewerkte goederen en diensten die de economie van
een land over een periode van een jaar (soms een kwartaal) produceert.
2. Het Bruto Binnenlands Product (bbp) vertegenwoordigt de marktwaarde van alle goederen en
diensten voor finaal verbruik die binnen een bepaalde periode in een land geproduceerd
worden.
BBP= gdp (Gross Domestic Product)
In België => 425 miljard in 2017
Bbp is de meest gebruikte meter voor de economische activiteit, maar heeft ook zijn beperkingen
• Verdeling over de bevolking, vervuiling, scholingsgraad
• Ontbreken van activiteiten zoals thuisarbeid, vrijwilligerswerk
Nominaal bbp
Wanneer we het bbp bekijken als getal zoals we het jaar na jaar meten, spreken we van nominaal
bbp of het bbp in lopende prijzen. Het nominaal bbp in periode t is het bbp in periode t waarbij de
goederen en diensten die geproduceerd zijn, gewaardeerd worden aan de hand van de lopende
prijzen in periode t. Wanneer de hoeveelheid goederen en diensten of de prijzen veranderen, zal
dit een verandering veroorzaken van het nominaal bbp. Normaliter is er jaar na jaar economische
groei in lopende prijzen.
Reële bbp
Het reële bbp in periode t is het bbp in periode t waarbij de goederen en diensten die gereed zijn,
gewaardeerd worden aan de handen van de prijzen in een bepaalde basisperiode. We spreken
dus over het bbp naar volume waarbij de prijsbewegingen zijn uitgeschakeld (=defleren).
Belangrijk om te weten is dat in de basisperiode het reële bbp gelijk is aan het nominaal bbp.
Constante prijzen van dit jaar
, Als dit stijgt, niet door de prijzen maar dan is er meer geproduceerd.
Twee correcties op bbp-groeicijfer aanbrengen:
1: Correctie voor prijsstijgingen: ‘defleren’
Defleren kan door het gebruik van kettingeuro’s ( vaste prijze)
2: Correctie voor bevolkingstoename
⇒ Betere maat voor welvaart:bbp per capita (per hoofd) , bbp gedeeld over het aantal inwoners
Bbp is geen alomvattende maatstaf
In het bbp of het nationaal inkomen wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met de manier
hoe we aan de productie of consumptie gekomen zijn. Denk hierbij aan de (kost van) vervuiling: is
bij de totstandkoming van het bbp veel grondstof verspild en veel natuurschade opgelopen?
=>In dat kader speken we ook van het groene bbp: dit is dan gecorrigeerd met de verandering in
de kwaliteit van het leefmilieu.
Het bbp zegt eveneens niets over de verdeling ervan over een, populatie en de daarmee
samenhangende inkomensongelijkheid en inkomensverdeling. Olielanden hebben een zeer groot
bbp, maar het is in handen van enkelingen.
Het is dus geen waardemeter voor elementen die ook het welzijn van een persoon kunnen
bepalen zoals milieu, cultuur, vrije tijd… Deze zaken worden niet geproduceerd en dus niet
opgenomen in het bbp.
Het bbp sluit ook alle activiteiten uit die buiten een marktomgeving plaatsvinden, zoals
vrijwilligerswerk en huisarbeid.
Het bbp is dus niet altijd een goede maatstaf voor de economische welvaart. We dienen ook
andere factoren in rekening te brengen zoals scholingsgraad, werkloosheidsgraad, levenskwaliteit,
vrije tijd,…. De human development index (HDI) van de Verenigde Naties (VN) probeert hieraan
tegemoet te komen.
De HDI is een internationale standaard waarin voor zowat alle lidstaten van de Verenigde Naties
indicatoren over gezondheid, opleiding en economische welvaart worden verwerkt.
De hoogte van het bruto binnenlands product (BBP) wordt bepaald door zowel aanbodals
vraagfactoren.
- De aanbodfactoren: De productiecapaciteit bepaalt hoeveel er geproduceerd kan worden en dus
hoe hoog het bruto binnenlands product kan zijn. De factoren die de hoogte van de
productiecapaciteit bepalen zijn lange termijn of structurele factoren zoals bevolkingsgroei of
bevolkingssamenstelling, kapitaalvorming, technische ontwikkeling en onderwijs. Deze verander
, je niet in 1 dag en het mag duidelijk zijn dat je met 1000 personen meer kan dan met 100
personen.
- De vraagfactoren: Factoren aan de vraagzijde van de economie zijn van conjuncturele aard. De
hoogte van de vraag komt van de gezinnen (inkomens!), de overheid, de bedrijven en het
buitenland en is dus fluctuerend, ook op kortere termijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
consumenten die in tijden van crisis plots nog minder gaan spenderen en dus hun vraag op
redelijk korte termijn kunnen veranderen. Of hoe winst-verwachtingen van bedrijven hun
investeringsgedrag kunnen sturen op korte termijn.
In het macro-economische, theoretische evenwicht komen op de markten de vraag en het aanbod
samen. Bijvoorbeeld de arbeidsmarkt, waar het aanbod van arbeid idealiter samenvalt met de
vraag naar arbeid vanuit de bedrijven en de overheid.
1.3. Het bbp meten
• Productiebenadering
Hoeveel wordt er geproduceerd?
=som toegevoegde waarden van alle sectoren
Als som van alle toegevoegde waarden door de producenten in 1 jaar. De toegevoegde
waarde is datgene wat een producent aan waarde toevoegt aan de gebruikte
grondstoffen
• Consumptiebenadering
Wat wordt er verbruikt?
=som van de waarde van alle finale goederen
Als som van de uitgaven of onze consumptie. We kijken naar het bestedings-bedrag van
de consumenten of huishoudens en tellen de waarde van alle finale goederen op.
• Inkomensbenadering
Wat is het inkomen?
=som lonen, winsten en indirecte belastingen
Als som van de beloning van de productiefactoren. We kijken naar de wijze waarop het
inkomen gevormd wordt en tellen de lonen, winsten en indirecte belastingen op.
Deze 3 ‘voeden’ elkaar en zijn aan elkaar gelijk na
verloop van tijd (ex post). Immers, de productiewaarde
wordt op een ander tijdstip geproduceerd dan het
tijdtip waarop de consument deze productie
consumeert of de lonen van deze productie ontvangen
zullen worden.
Hoofdstuk 6: kringlopen & bbp
1. Macro-economie:
• Bestudeert de economische grotheden op niveau van het hele land
• Alle economische “agenten” of “huishoudens” worden in samenhang bestudeerd.
• Macro-economische vraagstukken over economische groei, armoede, milieu,
werkloosheid, inflatie,…
1.1. Economische activiteit
Mensen en middelen die samenwerken om een productie tot stand te brengen: het bbp, dat
door die mensen gevraagd wordt.
Mensen gaan middelen aanwenden om een productie op gang te brengen die voldoet aan de
vraag van de mensen. Deze economische activiteit gaan we meten, zodat we kunnen analyseren
of de economie groeit of krimpt, of we gaan de analyse gebruiken om macro-economische
vraagstukken op te lossen.
De economische activiteit hangt af van de economische huishoudens of economische agenten. In
de macro-economie is een huishouden: elke eenheid die zelfstandig economische beslissingen
neemt.
De bestudeerde huishoudens zijn:
• De gezinnen: zij consumeren (c) en sparen (s)
• De bedrijven: zij investeren (I)
• De overheid belast (T) en consumeert (G)
• Het buitenland importeert (M) en er wordt geëxporteerd naar het buitenland (X)
C= consume; S= Savings; G= Government spending; T= Taxes; I= Investments; M= Import; X= Export
Deze 4 economische agenten gaan samenwerken om een bepaalde productie binnen een land of
gebied te realiseren. We noemen dit ook het bbp (Bruto Binnenlands Product) of GDP (Gross
Domestic Product).
Factoren die de grootte van de economische activiteit bepalen kunnen worden ingedeeld in:
• Aanbodfactoren (supply-side)
• Welke factoren bepalen de maximale omvang van de productie?
• Arbeid
• Kapitaal
• Onderwijs
• Kwaliteit
• natuur
• Vraagfactoren (demand-side)
• Wie oefent de vraag uit?
, • De 4 huishoudens
1.2. Bruto Binnenlands Product
1. bbp: De waarde van de totale stroom afgewerkte goederen en diensten die de economie van
een land over een periode van een jaar (soms een kwartaal) produceert.
2. Het Bruto Binnenlands Product (bbp) vertegenwoordigt de marktwaarde van alle goederen en
diensten voor finaal verbruik die binnen een bepaalde periode in een land geproduceerd
worden.
BBP= gdp (Gross Domestic Product)
In België => 425 miljard in 2017
Bbp is de meest gebruikte meter voor de economische activiteit, maar heeft ook zijn beperkingen
• Verdeling over de bevolking, vervuiling, scholingsgraad
• Ontbreken van activiteiten zoals thuisarbeid, vrijwilligerswerk
Nominaal bbp
Wanneer we het bbp bekijken als getal zoals we het jaar na jaar meten, spreken we van nominaal
bbp of het bbp in lopende prijzen. Het nominaal bbp in periode t is het bbp in periode t waarbij de
goederen en diensten die geproduceerd zijn, gewaardeerd worden aan de hand van de lopende
prijzen in periode t. Wanneer de hoeveelheid goederen en diensten of de prijzen veranderen, zal
dit een verandering veroorzaken van het nominaal bbp. Normaliter is er jaar na jaar economische
groei in lopende prijzen.
Reële bbp
Het reële bbp in periode t is het bbp in periode t waarbij de goederen en diensten die gereed zijn,
gewaardeerd worden aan de handen van de prijzen in een bepaalde basisperiode. We spreken
dus over het bbp naar volume waarbij de prijsbewegingen zijn uitgeschakeld (=defleren).
Belangrijk om te weten is dat in de basisperiode het reële bbp gelijk is aan het nominaal bbp.
Constante prijzen van dit jaar
, Als dit stijgt, niet door de prijzen maar dan is er meer geproduceerd.
Twee correcties op bbp-groeicijfer aanbrengen:
1: Correctie voor prijsstijgingen: ‘defleren’
Defleren kan door het gebruik van kettingeuro’s ( vaste prijze)
2: Correctie voor bevolkingstoename
⇒ Betere maat voor welvaart:bbp per capita (per hoofd) , bbp gedeeld over het aantal inwoners
Bbp is geen alomvattende maatstaf
In het bbp of het nationaal inkomen wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met de manier
hoe we aan de productie of consumptie gekomen zijn. Denk hierbij aan de (kost van) vervuiling: is
bij de totstandkoming van het bbp veel grondstof verspild en veel natuurschade opgelopen?
=>In dat kader speken we ook van het groene bbp: dit is dan gecorrigeerd met de verandering in
de kwaliteit van het leefmilieu.
Het bbp zegt eveneens niets over de verdeling ervan over een, populatie en de daarmee
samenhangende inkomensongelijkheid en inkomensverdeling. Olielanden hebben een zeer groot
bbp, maar het is in handen van enkelingen.
Het is dus geen waardemeter voor elementen die ook het welzijn van een persoon kunnen
bepalen zoals milieu, cultuur, vrije tijd… Deze zaken worden niet geproduceerd en dus niet
opgenomen in het bbp.
Het bbp sluit ook alle activiteiten uit die buiten een marktomgeving plaatsvinden, zoals
vrijwilligerswerk en huisarbeid.
Het bbp is dus niet altijd een goede maatstaf voor de economische welvaart. We dienen ook
andere factoren in rekening te brengen zoals scholingsgraad, werkloosheidsgraad, levenskwaliteit,
vrije tijd,…. De human development index (HDI) van de Verenigde Naties (VN) probeert hieraan
tegemoet te komen.
De HDI is een internationale standaard waarin voor zowat alle lidstaten van de Verenigde Naties
indicatoren over gezondheid, opleiding en economische welvaart worden verwerkt.
De hoogte van het bruto binnenlands product (BBP) wordt bepaald door zowel aanbodals
vraagfactoren.
- De aanbodfactoren: De productiecapaciteit bepaalt hoeveel er geproduceerd kan worden en dus
hoe hoog het bruto binnenlands product kan zijn. De factoren die de hoogte van de
productiecapaciteit bepalen zijn lange termijn of structurele factoren zoals bevolkingsgroei of
bevolkingssamenstelling, kapitaalvorming, technische ontwikkeling en onderwijs. Deze verander
, je niet in 1 dag en het mag duidelijk zijn dat je met 1000 personen meer kan dan met 100
personen.
- De vraagfactoren: Factoren aan de vraagzijde van de economie zijn van conjuncturele aard. De
hoogte van de vraag komt van de gezinnen (inkomens!), de overheid, de bedrijven en het
buitenland en is dus fluctuerend, ook op kortere termijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
consumenten die in tijden van crisis plots nog minder gaan spenderen en dus hun vraag op
redelijk korte termijn kunnen veranderen. Of hoe winst-verwachtingen van bedrijven hun
investeringsgedrag kunnen sturen op korte termijn.
In het macro-economische, theoretische evenwicht komen op de markten de vraag en het aanbod
samen. Bijvoorbeeld de arbeidsmarkt, waar het aanbod van arbeid idealiter samenvalt met de
vraag naar arbeid vanuit de bedrijven en de overheid.
1.3. Het bbp meten
• Productiebenadering
Hoeveel wordt er geproduceerd?
=som toegevoegde waarden van alle sectoren
Als som van alle toegevoegde waarden door de producenten in 1 jaar. De toegevoegde
waarde is datgene wat een producent aan waarde toevoegt aan de gebruikte
grondstoffen
• Consumptiebenadering
Wat wordt er verbruikt?
=som van de waarde van alle finale goederen
Als som van de uitgaven of onze consumptie. We kijken naar het bestedings-bedrag van
de consumenten of huishoudens en tellen de waarde van alle finale goederen op.
• Inkomensbenadering
Wat is het inkomen?
=som lonen, winsten en indirecte belastingen
Als som van de beloning van de productiefactoren. We kijken naar de wijze waarop het
inkomen gevormd wordt en tellen de lonen, winsten en indirecte belastingen op.
Deze 3 ‘voeden’ elkaar en zijn aan elkaar gelijk na
verloop van tijd (ex post). Immers, de productiewaarde
wordt op een ander tijdstip geproduceerd dan het
tijdtip waarop de consument deze productie
consumeert of de lonen van deze productie ontvangen
zullen worden.
