Rechtsgeleerdheid - Strafrechtelijke aansprakelijkheid samenvatting S1

PRE-MASTER RECHTSGELEERDHEID
STRAFRECHTELIJKE
AANSPRAKELIJKHEID -
SAMENVATTING S1




Instelling: Tilburg University (TiU)
Vak: Strafrechtelijke aansprakelijkheid
Leerjaar: Pre-master Rechtsgeleerdheid
Semester: S1

, PRE-MASTER RECHTSGELEERDHEID//
STRAFRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID
SAMENVATTING S1
WEEK 1// INTRODUCTIE LEERSTUKKEN EN KOPPELING STRAFPROCESRECHT
Literatuur:
J. de Hullu, Materieel strafrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2021:
- Hoofdstuk I, § 1 en 3.1
- Hoofdstuk II, § 2
- Hoofdstuk VIII, § 2.6

De voorwaarden voor de strafbaarheid

Voorwaarden voor strafbaarheid
1. Een (menselijke) gedraging
2. Die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving
3. Die wederrechtelijk is
4. En aan schuld te wijten

Let op!
Het betreft vier cumulatieve voorwaarden, aan alle voorwaarden dient te worden voldaan.

De definitie van een strafbaar feit is een gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving. Een strafbaar feit bestaat uit een viertal cumulatieve componenten 1:

1. Een (menselijke gedraging);
2. Die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving;
3. Die wederrechtelijk is;
4. En aan schuld te wijten.

Krenkings- en gevaarzettingsdelicten
Krenkingsdelicten Krenkingsdelicten betreffen de strafrechtelijke
reactie op daadwerkelijke schending of krenking van
een rechtsgoed.
Gevaarzettingsdelicten Gevaarzettingsdelicten zijn delicten waarbij een
bedreiging van een rechtsgoed (gevaar voor
krenking) strafbaar is gesteld.

Krenkingsdelicten zijn de strafrechtelijke reactie op daadwerkelijke schending of krenking van een rechtsgoed.
Gevaarzettingsdelicten zijn delicten waarbij een bedreiging van een rechtsgoed (gevaar voor krenking)
strafbaar is gesteld. Een abstract gevaarzettingsdelict is de strafbaarstelling van een gedraging die in algemene,
niet nader in de delictsomschrijving gespecificeerde zin gevaar kan opleveren. Een concreet
gevaarzettingsdelict is dat in de delictsomschrijving wordt vereist dat daadwerkelijk gevaar is ontstaan.

Formele en materiële delicten
Formele delicten Delicten waarbij een handeling als zodanig strafbaar
is gesteld.
Materiële delicten Delicten waarbij het gevolg strafbaar is gesteld.
1
O.a. ook weergegeven in bovenstaande schema.

, Formele delicten zijn de delicten waarbij een handeling als zodanig strafbaar is gesteld (bijvoorbeeld art. 151
Sr). Materiële delicten zijn delicten waarbij het gevolg strafbaar is gesteld (bijvoorbeeld art. 287 Sr). Dit
onderscheid is relevant voor de vraag hoe en door wie strafbare feiten kunnen worden gepleegd.

Kwaliteitsdelicten
Kwaliteitsdelict Richt zich tot rechtssubjecten met een bepaalde
hoedanigheid (normadressaten).
Expliciete kwaliteitsdelicten In de delictsomschrijving als bestanddeel een
bepaalde hoedanigheid van de pleger opgenomen.
Impliciete kwaliteitsdelicten Voor het plegen een bepaalde hoedanigheid nodig
zonder dat een dergelijk vereiste met zoveel
woorden in delictsomschrijving zelf is te lezen.

De delictsomschrijving van een kwaliteitsdelict richt zich in directe zin slechts tot rechtssubjecten met een
bepaalde hoedanigheid (normadressaten). Bij expliciete kwaliteitsdelicten is in de delictsomschrijving als
bestanddeel een bepaalde hoedanigheid van de pleger opgenomen. Bij impliciete kwaliteitsdelicten is voor het
plegen een bepaalde hoedanigheid nodig zonder dat een dergelijk vereiste met zoveel woorden in
delictsomschrijving zelf is te lezen.

Omissie- en commissiedelicten
Omissiedelicten Delicten die worden gepleegd door een nalaten.
Commissiedelicten Omschrijven een verbod.

Omissiedelicten zijn delicten die worden gepleegd door een nalaten. Omissiedelicten beschrijven een gebod.
Wanneer een strafbaar feit door nalaten kan worden gepleegd, moet wel worden vastgesteld wie een plicht tot
handelen had (kan worden gezien als een voor het plegen vereiste ‘kwaliteit’). Commissiedelicten omschrijven
een verbod, bijvoorbeeld: je mag niet stelen. Een oneigenlijk omissiedelict is een commissiedelict dat ook door
nalaten kan worden begaan (gaat vaak om materieel omschreven delicten, waarbij het gevolg door niets doen
wordt veroorzaakt).

Doleuze en culpoze delicten
Doleuze delicten Opzet dient te worden bewezen.
Culpoze delicten Schuld dient te worden bewezen.

Bij doleuze delicten dient opzet van de verdacht op het gevolg te worden bewezen. Culpoze delicten zijn
delicten waarbij dient te worden bewezen dat het gevolg aan de schuld van de verdachte is te wijten.

Commuun en bijzonder strafrecht
Het commune strafrecht omvat het algemene strafrecht en is terug te vinden in het Wetboek van Strafrecht en
het Wetboek van Strafvordering. Daarnaast zijn er nog bijzondere wetten voor specifieke (soorten) delicten,
zoals de Wet wapens en munitie (WWM). Het Eerste Boek van het Wetboek van Strafrecht omvat algemene
bepalingen welke van toepassing zijn op alle strafrechtelijke wetten, dus op de algemene Wetboeken én op de
bijzondere wetten.

Boek 1 Algemene bepalingen
Boek 2 Misdrijven
Boek 3 Overtredingen

Overtredingen en misdrijven
De wetgever maakt daarnaast onderscheid tussen misdrijven en overtredingen. Een eenduidig criterium om te
zien of iets een overtreding of een misdrijf is bestaat niet. Het verschilt per wet op welke wijze duidelijk wordt
gemaakt of iets een overtreding of een misdrijf is. Voor het commuun strafrecht (Wetboek van Strafrecht) geldt
dat de overtredingen staan opgesomd in het Derde Boek en misdrijven in het Tweede Boek. In bijzondere
wetten zoals de Opiumwet staat in een bepaald wetsartikel genoemd welke delicten overtredingen en welke
misdrijven zijn (zie art. 13 Opw).