Samenva'ng Kennistoets PIP OWE 6/7
Inhoudsopgave
Vernevelen ..................................................................................................................................................... 3
Voortplan.ngsstelsel ...................................................................................................................................... 5
Pre- en perinatale periode .............................................................................................................................. 9
Zuigelingenperiode ....................................................................................................................................... 15
Peuterperiode:.............................................................................................................................................. 19
Basisschoolperiode: ...................................................................................................................................... 21
Puberteit en adolescen.eperiode ................................................................................................................. 30
An.concep.e en SOA’s: ................................................................................................................................ 33
Kindermishandeling: ..................................................................................................................................... 38
Angststoornissen: ......................................................................................................................................... 39
Diabetes mellitus & invloed hormonen: ........................................................................................................ 43
Reuma.sche aandoeningen .......................................................................................................................... 52
Nieren, nierinsufficiën.e, nieraandoeningen................................................................................................. 60
(Colon) tumoren, stoma (darmcarcinoom): ................................................................................................... 74
Inflammatoire darmziekten/ontstekingen in de darm: .................................................................................. 83
Soorten preven.e ......................................................................................................................................... 92
Interven.on mapping ................................................................................................................................... 93
Wet- en regelgeving ...................................................................................................................................... 94
Soorten onderzoek: .................................................................................................................................... 105
Evidence Based Prac.ce (EBP) ..................................................................................................................... 111
Betrouwbaarheid en validiteit..................................................................................................................... 113
1
,Toetsmatrijs kennistoets OWE 6/7 Partners in Preven6e (PiP)
Thema Percentage vragen in de toets (%)
Anatomie & Fysiologie en Verpleegtechnische Vaardigheden 74%
Vernevelen 4
Voortplan-ngsstelsel 4
Pre- en perinatale periode 8
Groei en ontwikkeling zuigelingenperiode 4
Groei en ontwikkeling peuterperiode 2
Groei en ontwikkeling basisschoolperiode 8
Kindermishandeling 2
Groei en ontwikkeling adolescen-eperiode 5
An-concep-e en SOA’s 5
Reuma-sche aandoeningen 4
Angststoornissen 4
Ontstekingen in de darm 4
(Colon)tumoren 5
Stomazorg 3
Nieren en urinewegen – anatomie/fysiologie 5
Aandoeningen aan de nieren 5
Diabetes mellitus & invloed hormonen 6
Wijkgerichte prevenAe en seBng 17&
Soorten preven-e 2
Interven-on mapping 9
Wet- en regelgeving 6
Onderzoek en EBP 9%
Soorten onderzoek 4
Evidence Based Prac-ce (EBP) 4
Betrouwbaarheid/validiteit 2
2
,Vernevelen
Vernevelen: Het medicijn is opgelost in een vloeistof en het apparaat zet het medicijn om in
nevel. Dit wordt door de pa=ënt ingeademd via een mondstuk of via neus- of mondmasker.
Het medicijn wordt gemengd met oplosvloeistof (NaCl 0,9%).
Inhaleren: manier om via de mond medicijnen in te ademen, het medicijn is dan snel op de
plaats waar de werking nodig is. Bij kortademigheid/benauwdheid moeten de luchtwegen
eerst op=maal geopend zijn en daarna de luchtwegbeschermers/ontstekingsremmers
inhaleren. Wacht 1 minuut voor het inhaleren van een ander medicijn.
Volgorde van inhaleren:
1. Kortwerkende luchtwegverwijders (werken 4-6 uur)
2. Langwerkende luchtwegverwijders (werken 12-24 uur)
3. Ontstekingsremmers
Indica1es voor toedienen van inhala1emedica1e: COPD, benauwdheid, astma, allergische
reac=e, neurologische stoornissen, darmziekten. Het remt ontsteking in de longen. COPD en
astma zijn niet te genezen maar de klachten zijn onder controle te krijgen.
Voordelen van inhala1emedica1e: minder medicijnen nodig, omdat het directe
toedienmethode is. Medicijnen werken sneller (het medicijn komt meteen op de plaats waar
nodig). Het is niet verslavend. Het geeU minder bijwerkingen dan een tablet.
Nadelen van inhala1emedica1e: Het duurt 10 tot 15 minuten. Pa=ënt is minder mobiel
aangezien het aan O2 verbonden moet worden =jdens toediening.
Luchtwegverwijderaar: Zorgen dat spiertjes van luchtwegen gaan ontspannen, hierdoor
wordt de luchtweg wijder.
Als bij astma vaak luchtwegverwijders worden gebruikt: SchrijU de arts ook
ontstekingsremmende middelen voor, omdat de condi=e van de luchtwegen achteruit kan
gaan als de ontsteking niet wordt behandeld.
Bij COPD: Worden soms alleen luchtwegverwijders gegeven, omdat ontstekingsremmers niet
al=jd werken.
Luchtwegverwijderaars: Zorgen dat iemand binnen 10 tot 30 minuten beter kan ademen.
Ontstekingsremmers: Remt ontsteking van slijmvlies in de luchtwegen. Zorgen voor minder
slijm, hoesten, benauwdheid. Het zorgt voor à beschermen tegen prikkels, bestrijden de
ontsteking, voorkomen van inspanningsastma (bij langdurig gebruik). Cor=costeroïd zorgt
voor ontstekingsremmende werking. Ook zorgen ze voor het beschermen van de luchtwegen
waardoor de prikkelbaarheid wordt verminderd. Het duurt dagen tot weken voordat het
medicijn werkt.
Func1es inhala1ecor1costeroïden:
• Verminderen de gevoeligheid van weefselreceptoren voor ontstekings-, bronchus
vernauwende mediatoren.
• Remmen het binnendringen van ontstekingscellen.
• Vorming van eiwi\en die het ontstaan en afgiUe van prostaglandinen en leukotriënen
remmen (deze stoffen hebben invloed op ademhalingsproblemen).
Dosisaerosolen: Is een soort spuitbus met drijfgas waar het medicijn in zit. Met een druk op
de knop spuit het medicijn naar buiten waarna het kan worden ingeademd. Er wordt al=jd
dezelfde hoeveelheid naar buiten gespoten.
Dosisaerosol met voorzetkamer:
3
,Gebruik Dosisaerosolen:
-Schudden van dosisaerosolen (om te voorkomen dat alleen drijfgas wordt ingeademd).
-Pa=ënt moet de inhalator tussen de tanden en lippen houden, anders komt het medicijn
tegen de tanden aan (kan gaatjes en schimmel veroorzaken).
-Na het inhaleren moet de pa=ënt het 5-10 tellen vasthouden, zodat het medicijn in de
longen kan gaan werken.
-Bij het gebruik van cor=costeroïden à mond en keel laten spoelen met water. (1ste slokje
gorgelen en uitspugen, 2de slokje doorslikken). Voorkomt schimmelinfec=e en tandbederf.
-Mondstuk schoonmaken met een droge =ssue.
Dosisaerosol met voorzetkamer:
-Vraag de pa=ënt als het medicijn in de voorzetkamer is gebracht (door pu`e in te drukken),
5x rus=g in en uit te ademen. Als dat las=g is kan je de een-teugmethode toepassen.
-Een-teugmethode à Adem langzaam en volledig uit. Druk het pu`e 1x in bij een langzame
inademing. Adem nog een keer langzaam maar diep in. Houdt de adem 5-10 sec vast.
Poederinhalatoren:
-Eenmalig gebruik: Stof die geïnhaleerd moet worden wordt via een capsule in het
inhala=eapparaat gebracht. Door krach=g te inhaleren via het mondstuk, wordt de vaste stof
in de longen verdeeld.
-Meermalig gebruik: middel zit opgesloten in het apparaat, bij elke inademing komt 1 dosis
vrij.
Gebruik poederinhalatoren:
-Pa=ënt doet zijn hoofd iets achterover, inhalator tussen tanden en lippen.
-Pa=ënt moet eerst uitademen en daarna volledig inhaleren. Bij een goede inhala=ekracht
trilt de capsule hoorbaar tussen =jdens het inhaleren.
-Na het inhalen moet de pa=ënt het 5-10 tellen vast.
-Herhaal de handeling als het medicijn nog niet goed is ingeademd.
-Hierna spoelen van de mond en keel.
-Mondstuk schoonmaken met een droge =ssue.
Inhala1evloeistof: Worden via vernevelapparatuur toegediend als à de longfunc=e
verslechterd is, pa=ënt kan niet goed heel diep inademen. Dit wordt 5-10 minuten
toegediend. Dit wordt vaak verdund met NaCl 0,9%. Alle onderdelen spoel je met water en
laat je aan de lucht opdrogen.
4
, Voortplan,ngsstelsel
Les 1/2 Bevruch=ng en ontwikkeling:
Je krijgt 23 chromosomen van je moeder en je vader.
Gameten: (geslachtscellen) Het embryo komt tot stand als 2
gameten samen smelten, de zaadcel smelt samen met de eicel.
Oeveriele cyclus: (Cyclus rijping van eicel)
Primordiaal follikel: Door invloed van hormonen rijpt
primordiaal follikel naar een rijp follikel.
Ovum: eicel
Oögenese: (eicelontwikkeling) Begint al vroeg in de embryonale
ontwikkeling van het meisje.
Verloop Oögenese:
-Ontstaan primordiale eicel (stamcellen/oogonium) in de ovaria
(eierstokken). Stamcellen vermeerderen zich door mitose.
-Daarna begint meiose en vanaf dan heten ze primaire oöcyten.
-Als een meisje de puberteit bereikt, wachten de primaire oöcyten
op een hormonale prikkel om de meiose te voltooien. 1x in de 4
weken wordt een primaire oöcyt hormonaal geac=veerd om de
meiose I te voltooien.
-Hierna ontstaan er 2 haploïde cellen, de eifollikel is rijp geworden
en laat de secundaire oöcyt vrij die dan in de eileider terecht komt.
-De eicel is nog niet rijp en zal eerst meiose II moeten ondergaan. Dit begint als
spermatozoön de eicel binnendringt. Hierna is de eicel de grootste cel van het lichaam en rijp
voor bevruch=ng.
Eicelontwikkeling:
-Tijdens embryonale ontwikkeling ontwikkelen zich alle stamcellen voor de eicelontwikkeling.
-Vanaf puberteit (onder invloed van hormonen) gaat elke oöcyt zich verder ontwikkelen.
Primaire oöcyt à Meiose I (reduc=edeling) àSecundaire oöcyt + poollichaampje à
binnendringen zaadcel à meiose II (gewone mito=sche deling, wordt niet voltooit als eicel
niet bevrucht wordt) à rijpe eicel + 1 poollichaampje
Ovula1e: Als de follikel barst en het eitje vrijkomt. Dit gebeurt
gemiddeld 14 dagen na de 1ste menstrua=edag.
Endometrium: (Baarmoederslijmvlies) Bereid zich voor door te
verdikken.
Menstruele cyclus:
Waar zorgt het hormoon GNRH voor: Dat hypofyse 2 hormonen af
gaat geven à FSH en LH
GRNH wordt gemaakt in hypothalamus (een deel van hersenen)
Autosomaal dominant overerving: Is het foute gen sterker dan het
gezonde gen.
Autosomaal recessieve overerving: Is het gezonde gen sterker dan het
foute gen. Het kind krijgt dan alleen de ziekte als beide ouders het
foute gen geven (25% kans dat dit gebeurt). Als beide ouders het foute
gen hebben en het kind bijvoorbeeld een gezond gen en een fout gen
krijgt dan is het kind drager.
Autosomaal: Betekend dat de aandoening even vaak bij meisjes en
jongens voorkomt.
5
Inhoudsopgave
Vernevelen ..................................................................................................................................................... 3
Voortplan.ngsstelsel ...................................................................................................................................... 5
Pre- en perinatale periode .............................................................................................................................. 9
Zuigelingenperiode ....................................................................................................................................... 15
Peuterperiode:.............................................................................................................................................. 19
Basisschoolperiode: ...................................................................................................................................... 21
Puberteit en adolescen.eperiode ................................................................................................................. 30
An.concep.e en SOA’s: ................................................................................................................................ 33
Kindermishandeling: ..................................................................................................................................... 38
Angststoornissen: ......................................................................................................................................... 39
Diabetes mellitus & invloed hormonen: ........................................................................................................ 43
Reuma.sche aandoeningen .......................................................................................................................... 52
Nieren, nierinsufficiën.e, nieraandoeningen................................................................................................. 60
(Colon) tumoren, stoma (darmcarcinoom): ................................................................................................... 74
Inflammatoire darmziekten/ontstekingen in de darm: .................................................................................. 83
Soorten preven.e ......................................................................................................................................... 92
Interven.on mapping ................................................................................................................................... 93
Wet- en regelgeving ...................................................................................................................................... 94
Soorten onderzoek: .................................................................................................................................... 105
Evidence Based Prac.ce (EBP) ..................................................................................................................... 111
Betrouwbaarheid en validiteit..................................................................................................................... 113
1
,Toetsmatrijs kennistoets OWE 6/7 Partners in Preven6e (PiP)
Thema Percentage vragen in de toets (%)
Anatomie & Fysiologie en Verpleegtechnische Vaardigheden 74%
Vernevelen 4
Voortplan-ngsstelsel 4
Pre- en perinatale periode 8
Groei en ontwikkeling zuigelingenperiode 4
Groei en ontwikkeling peuterperiode 2
Groei en ontwikkeling basisschoolperiode 8
Kindermishandeling 2
Groei en ontwikkeling adolescen-eperiode 5
An-concep-e en SOA’s 5
Reuma-sche aandoeningen 4
Angststoornissen 4
Ontstekingen in de darm 4
(Colon)tumoren 5
Stomazorg 3
Nieren en urinewegen – anatomie/fysiologie 5
Aandoeningen aan de nieren 5
Diabetes mellitus & invloed hormonen 6
Wijkgerichte prevenAe en seBng 17&
Soorten preven-e 2
Interven-on mapping 9
Wet- en regelgeving 6
Onderzoek en EBP 9%
Soorten onderzoek 4
Evidence Based Prac-ce (EBP) 4
Betrouwbaarheid/validiteit 2
2
,Vernevelen
Vernevelen: Het medicijn is opgelost in een vloeistof en het apparaat zet het medicijn om in
nevel. Dit wordt door de pa=ënt ingeademd via een mondstuk of via neus- of mondmasker.
Het medicijn wordt gemengd met oplosvloeistof (NaCl 0,9%).
Inhaleren: manier om via de mond medicijnen in te ademen, het medicijn is dan snel op de
plaats waar de werking nodig is. Bij kortademigheid/benauwdheid moeten de luchtwegen
eerst op=maal geopend zijn en daarna de luchtwegbeschermers/ontstekingsremmers
inhaleren. Wacht 1 minuut voor het inhaleren van een ander medicijn.
Volgorde van inhaleren:
1. Kortwerkende luchtwegverwijders (werken 4-6 uur)
2. Langwerkende luchtwegverwijders (werken 12-24 uur)
3. Ontstekingsremmers
Indica1es voor toedienen van inhala1emedica1e: COPD, benauwdheid, astma, allergische
reac=e, neurologische stoornissen, darmziekten. Het remt ontsteking in de longen. COPD en
astma zijn niet te genezen maar de klachten zijn onder controle te krijgen.
Voordelen van inhala1emedica1e: minder medicijnen nodig, omdat het directe
toedienmethode is. Medicijnen werken sneller (het medicijn komt meteen op de plaats waar
nodig). Het is niet verslavend. Het geeU minder bijwerkingen dan een tablet.
Nadelen van inhala1emedica1e: Het duurt 10 tot 15 minuten. Pa=ënt is minder mobiel
aangezien het aan O2 verbonden moet worden =jdens toediening.
Luchtwegverwijderaar: Zorgen dat spiertjes van luchtwegen gaan ontspannen, hierdoor
wordt de luchtweg wijder.
Als bij astma vaak luchtwegverwijders worden gebruikt: SchrijU de arts ook
ontstekingsremmende middelen voor, omdat de condi=e van de luchtwegen achteruit kan
gaan als de ontsteking niet wordt behandeld.
Bij COPD: Worden soms alleen luchtwegverwijders gegeven, omdat ontstekingsremmers niet
al=jd werken.
Luchtwegverwijderaars: Zorgen dat iemand binnen 10 tot 30 minuten beter kan ademen.
Ontstekingsremmers: Remt ontsteking van slijmvlies in de luchtwegen. Zorgen voor minder
slijm, hoesten, benauwdheid. Het zorgt voor à beschermen tegen prikkels, bestrijden de
ontsteking, voorkomen van inspanningsastma (bij langdurig gebruik). Cor=costeroïd zorgt
voor ontstekingsremmende werking. Ook zorgen ze voor het beschermen van de luchtwegen
waardoor de prikkelbaarheid wordt verminderd. Het duurt dagen tot weken voordat het
medicijn werkt.
Func1es inhala1ecor1costeroïden:
• Verminderen de gevoeligheid van weefselreceptoren voor ontstekings-, bronchus
vernauwende mediatoren.
• Remmen het binnendringen van ontstekingscellen.
• Vorming van eiwi\en die het ontstaan en afgiUe van prostaglandinen en leukotriënen
remmen (deze stoffen hebben invloed op ademhalingsproblemen).
Dosisaerosolen: Is een soort spuitbus met drijfgas waar het medicijn in zit. Met een druk op
de knop spuit het medicijn naar buiten waarna het kan worden ingeademd. Er wordt al=jd
dezelfde hoeveelheid naar buiten gespoten.
Dosisaerosol met voorzetkamer:
3
,Gebruik Dosisaerosolen:
-Schudden van dosisaerosolen (om te voorkomen dat alleen drijfgas wordt ingeademd).
-Pa=ënt moet de inhalator tussen de tanden en lippen houden, anders komt het medicijn
tegen de tanden aan (kan gaatjes en schimmel veroorzaken).
-Na het inhaleren moet de pa=ënt het 5-10 tellen vasthouden, zodat het medicijn in de
longen kan gaan werken.
-Bij het gebruik van cor=costeroïden à mond en keel laten spoelen met water. (1ste slokje
gorgelen en uitspugen, 2de slokje doorslikken). Voorkomt schimmelinfec=e en tandbederf.
-Mondstuk schoonmaken met een droge =ssue.
Dosisaerosol met voorzetkamer:
-Vraag de pa=ënt als het medicijn in de voorzetkamer is gebracht (door pu`e in te drukken),
5x rus=g in en uit te ademen. Als dat las=g is kan je de een-teugmethode toepassen.
-Een-teugmethode à Adem langzaam en volledig uit. Druk het pu`e 1x in bij een langzame
inademing. Adem nog een keer langzaam maar diep in. Houdt de adem 5-10 sec vast.
Poederinhalatoren:
-Eenmalig gebruik: Stof die geïnhaleerd moet worden wordt via een capsule in het
inhala=eapparaat gebracht. Door krach=g te inhaleren via het mondstuk, wordt de vaste stof
in de longen verdeeld.
-Meermalig gebruik: middel zit opgesloten in het apparaat, bij elke inademing komt 1 dosis
vrij.
Gebruik poederinhalatoren:
-Pa=ënt doet zijn hoofd iets achterover, inhalator tussen tanden en lippen.
-Pa=ënt moet eerst uitademen en daarna volledig inhaleren. Bij een goede inhala=ekracht
trilt de capsule hoorbaar tussen =jdens het inhaleren.
-Na het inhalen moet de pa=ënt het 5-10 tellen vast.
-Herhaal de handeling als het medicijn nog niet goed is ingeademd.
-Hierna spoelen van de mond en keel.
-Mondstuk schoonmaken met een droge =ssue.
Inhala1evloeistof: Worden via vernevelapparatuur toegediend als à de longfunc=e
verslechterd is, pa=ënt kan niet goed heel diep inademen. Dit wordt 5-10 minuten
toegediend. Dit wordt vaak verdund met NaCl 0,9%. Alle onderdelen spoel je met water en
laat je aan de lucht opdrogen.
4
, Voortplan,ngsstelsel
Les 1/2 Bevruch=ng en ontwikkeling:
Je krijgt 23 chromosomen van je moeder en je vader.
Gameten: (geslachtscellen) Het embryo komt tot stand als 2
gameten samen smelten, de zaadcel smelt samen met de eicel.
Oeveriele cyclus: (Cyclus rijping van eicel)
Primordiaal follikel: Door invloed van hormonen rijpt
primordiaal follikel naar een rijp follikel.
Ovum: eicel
Oögenese: (eicelontwikkeling) Begint al vroeg in de embryonale
ontwikkeling van het meisje.
Verloop Oögenese:
-Ontstaan primordiale eicel (stamcellen/oogonium) in de ovaria
(eierstokken). Stamcellen vermeerderen zich door mitose.
-Daarna begint meiose en vanaf dan heten ze primaire oöcyten.
-Als een meisje de puberteit bereikt, wachten de primaire oöcyten
op een hormonale prikkel om de meiose te voltooien. 1x in de 4
weken wordt een primaire oöcyt hormonaal geac=veerd om de
meiose I te voltooien.
-Hierna ontstaan er 2 haploïde cellen, de eifollikel is rijp geworden
en laat de secundaire oöcyt vrij die dan in de eileider terecht komt.
-De eicel is nog niet rijp en zal eerst meiose II moeten ondergaan. Dit begint als
spermatozoön de eicel binnendringt. Hierna is de eicel de grootste cel van het lichaam en rijp
voor bevruch=ng.
Eicelontwikkeling:
-Tijdens embryonale ontwikkeling ontwikkelen zich alle stamcellen voor de eicelontwikkeling.
-Vanaf puberteit (onder invloed van hormonen) gaat elke oöcyt zich verder ontwikkelen.
Primaire oöcyt à Meiose I (reduc=edeling) àSecundaire oöcyt + poollichaampje à
binnendringen zaadcel à meiose II (gewone mito=sche deling, wordt niet voltooit als eicel
niet bevrucht wordt) à rijpe eicel + 1 poollichaampje
Ovula1e: Als de follikel barst en het eitje vrijkomt. Dit gebeurt
gemiddeld 14 dagen na de 1ste menstrua=edag.
Endometrium: (Baarmoederslijmvlies) Bereid zich voor door te
verdikken.
Menstruele cyclus:
Waar zorgt het hormoon GNRH voor: Dat hypofyse 2 hormonen af
gaat geven à FSH en LH
GRNH wordt gemaakt in hypothalamus (een deel van hersenen)
Autosomaal dominant overerving: Is het foute gen sterker dan het
gezonde gen.
Autosomaal recessieve overerving: Is het gezonde gen sterker dan het
foute gen. Het kind krijgt dan alleen de ziekte als beide ouders het
foute gen geven (25% kans dat dit gebeurt). Als beide ouders het foute
gen hebben en het kind bijvoorbeeld een gezond gen en een fout gen
krijgt dan is het kind drager.
Autosomaal: Betekend dat de aandoening even vaak bij meisjes en
jongens voorkomt.
5
