Samenvatting Statistiek 1

SAMENVATTING STATISTIEK
THEMA 1: SITUERING

H1: DE STATISTIEK IN HET ONDERZOEK

- Belangrijke begrippen
o Kwaliteitsvol onderzoek – voorwaarden van Brinkman
o Onderzoeksfasen – operationalisering
o Experiment – correlationeel onderzoek – kwalitatief – kwantitatief
o Variabele – afhankelijke variabele – onafhankelijke variabele – covariaat
o Causaliteit – criteria van Hume & Mill
o Populatie – steekproef – steekproeftrekkingen
o Beschrijvende statistiek – inductieve statistiek
- Wat is statistiek?
o = wetenschap van gegevensverzameling; gegevens classificeren, samenvatten, organiseren, analyseren en
interpreteren
o Gegevens verzameld via een steekproef van een populatie
 Populatie = de bestudeerde groep
 Steekproef = selectie uit de populatie
o Gegevens geanalyseerd via beschrijvende/inductieve statistiek
 Beschrijvende statistiek
 Kenmerken/parameters bepalen van steekproef
 Geen veralgemening naar populatie
 Inductieve statistiek
 Kenmerken/parameters bepalen van populatie
 Van steekproef naar populatie = inductieve redenering
o (<-> deductief)
 Extra vertaalslag nodig = foutgevoelig
 = de statistiek die obv een steekproef probabilistische uitspraken probeert te maken over de
populatie
 = kansberekeningen worden gebruikt om de mate van onzekerheid uit te drukken
- Wat is onderzoek?
o Onderzoek leidt tot uitspraken
 Deterministische uitspraken = wetmatigheden
 Deduceren = afleiden uit
o  wat voor IEDEREEN van toepassing is (populatie), is ook STEEDS van toepassing
op ieder individu uit de populatie
 Probabilistische uitspraken = waarschijnlijkheden/onzekerheden  kansen
 Induceren = gevolgen trekken uit
o  wat voor een DEEL van toepassing is (steekproef), is MOGELIJKS ook van
toepassing op de rest van de populatie
 Vb onderzoek binnen gedragswetenschappen
 Onzekerheden afkomstig van…
o Werken met mensen = onvermijdelijk
o Afkomstig van slecht onderzoeksopzet = vermijdelijk
o (her)interpretatie van gepubliceerde onderzoeken = wees kritisch
o Kwaliteitsvolle gegevens bekomen kwaliteitsvol onderzoek (Brinkman)
 Objectiviteit  inzicht als onderzoeker  jouw visie/ideologie opzij zetten, uzelf tijdelijk als ‘robot’
instellen
 Controleerbaarheid  van A  Z onderzoek perfect uitvoeren, met gegevens omgaan, met alle
mogelijke situaties omgaan

,  Herhaalbaarheid  draaiboek kennen & gebruiken, jij EN iemand anders moeten onderzoek identiek
opnieuw kunnen uitvoeren
 Systematiek  vooronderzoek doen, je kent de volgende stappen: ‘vervolgonderzoek’ en je kent je
eigen onderzoek  systematisch te werk gaan
o Soorten onderzoek
 Experiment
 Regels Brinkman toepassen
 Alles heel systematisch met controle
 Kijken naar juistheid & snelheid bvb
 Met onafhankelijke en afhankelijke variabele
o Onafhankelijke variabele (OV) bestaande uit condities
o Afhankelijke variabele (AV) om verschillen tussen condities te meten
o Resultaten bepalen wat het effect/verband is van de condities op de metingen
 Correlationeel onderzoek
 Vb. survey-onderzoek
 Zaken meten & in verband brengen MAAR is niet causaal  het ene is niet de oorzaak van
het andere
o Vb. ontbijttype (nutri-score) in verband brengen met IQ-score  een gezonder
ontbijt hangt positief samen met IQ-score
 GEEN OV of AV, enkel metingen = covariaten
 Covariaten (cov) om verbanden tussen variabelen te meten
 Resultaten bepalen of er een verband is tussen de metingen
o Soorten verbanden





 De impact van variabelen op elkaar interpreteren
 Direct causale verbanden  criteria van Hume & Mill
 = vereisten voor direct causaal (als-dan) verband
 1. Tijdruimtelijke structuur van oorzaak en gevolg
 2. Oorzaak vindt plaat VOOR het gevolg
 3. Als de vermoedelijke oorzaak niet plaatsvindt, dan is er geen meetbaar gevolg
 4. Er zijn GEEN alternatieve verklaringen mogelijk
 Experiment = criteria 1-3 ok
o Chronologie  OV dan AV dan resultaten
o Oorzaak VOOR gevolg  OV VOOR AV
o Controleconditie  OV bevat controleconditie
o GEEN indirecte verbanden  blijft vaak discussiepunt…
 Criteria Brinkman & criteria Hume & Mill
 Criteria Brinkman = noodzakelijke voorwaarden voor kwaliteitsvol onderzoek
 Criteria van Hume & Mill = voorwaarden om sterkere uitspraken te kunnen maken; in het
beste geval: causale (als-dan) uitspraken
o Onderzoeksfasen
 1. Vraagstelling
 2. Literatuuronderzoek
 3. Operationalisering
 Gender
 Stress
 Persoonlijkheid
 4. Steekproefopzet
 Aselect: iedereen maakt kans om deel te nemen aan onderzoek  je brengt iedereen van de
populatie in kaart door iedereen te betrekken

, o Gestratificeerd: populatie indelen: vb man-vrouw
o Clustersteekproef  heterogene groepen: ze zijn er omdat het zo georganiseerd is:
vb scholengroep
o Getrapt: combinatie van strategieën
 Niet-aselect: soms gaat dat gewoon niet dus je moet het dan doen met de mensen uit je
kennissenkring
o Convenience sampling: studenten (die je kent) nemen steekproef af om iets van
studenten van hele populatie te zeggen
o Judgment sampling: experts (die je kent) betrekken in onderzoek MAAR is die
alwetend?
o Snowball sampling
o Quota sampling
o Random walk en andere strategie in boek NIET kennen
 5. Gegevensverzameling: onderzoek uitvoeren
 6. Analyse
 7. Rapportering
o  experiment waterpistool-kaneel (=targetwoord)
 Klankgerelateerde woorden: vb kamer
 Niet-klankgerelateerde woorden: vb bureau

, H2: OPERATIONALISEREN & METEN

- Belangrijke begrippen
o Operationaliseren – concretiseren
o Kwalitatief – kwantitatief – discreet – continue
o Goede operationalisering – mutueel exclusief – exhaustief
o Meetniveaus – nauwkeurigheid – NOIR
o Scale – Likert schalen
o Betrouwbaarheid – validiteit
o Data Cleaning – hercodering – itemanalyse – samenvatten
- Operationaliseren
o Vb. Marshmallow-experiment
 Hoe ontwikkelt zelfcontrole zich bij kinderen tussen 3 en 9 jaar?
 Uit literatuur: 1e tekenen rond 5 jaar, zichtbare vermijdingsstrategieën bij zelfcontrole-in-
ontwikkeling
 Onderzoeksprocedure (beknopt)
o 1 marshmallow voor hen
o ALS 30 min niet opeten, DAN 2e marshmallow als beloning <-> niet kunnen wachten
 Criteria Brinkman: voldaan
 Objectiviteit
 Herhaalbaarheid
 Controleerbaarheid
 Systematiek
 Criteria Hume & Mill: voldaan
 Chronologie: verschillende stappen van het experiment
 Oorzaak voor gevolg
 Controlecondities
 Indirecte verbanden: omgeving = saai
 Variabelen: leeftijd, geslacht, omgeving, kind alleen of met 2, type beloning, feit dat je moet wachten
+ duur, vaagheid van de duur, afleiding, hongerigheid, …
 Operationaliseren: 4 opties van vragen (worden specifieker, nauwkeuriger)
 1. Simpele ja-nee-vraag: is het kind ouder dan 5 jaar?
 2. Gesloten meerkeuzevraag: 5 antwoorden: welk leeftijdsbereik is van toepassing? <4j, 4-5j,
5-6j, 6-7j, >= 7j
 3. Open brede vraag: wat is de leeftijd uitgedrukt in jaren?
 4. Open gedetailleerde vraag: wat is de leeftijd uitgedrukt in maanden?
o Verschillende manieren van operationaliseren
 Kwalitatieve variabelen = indeling volgens een (antwoord)categorie (vb. favoriete huisdier, geslacht,
…)  vaak in de praktijk gebruikt
 Kwantitatieve variabelen = de waarden bestaan uit getallen/scores/cijfers
 Discreet/gehele getallen/telbaar (vb. aantal broers/zussen)
 Continue/kommagetallen/ontelbaar (vb. lichaamslengte)  in praktijk afgerond!
  variabelen verschillen naargelang nauwkeurigheid = meetniveaus
- Meetniveaus
o Wat is er minimaal nodig voor een goede operationalisering?
 Mutueel exclusiviteit = iedere deelnemer heeft 1 en slechts 1 waarde/antwoord op de variabele
 Vooral bij gesloten meerkeuzevragen van belang
 Exhaustiviteit = de operationalisering houdt rekening met alle mogelijke antwoorden: vb. variabele
‘huisdier’: kies jouw favoriet: honden, katten, ander
 Vooral bij gesloten vragen belangrijk dat je lijst met opties geeft  kan ook bij open vragen
of bvb om toelichting vragen of bvb meerdere antwoorden en als laatste ‘ander’ als keuze of
‘ander, namelijk…’