Samenvatting - Vezelkennis

INDELING VAN DE TEXTIELVEZELS
NAAR HERKOMST
AFKORTINGEN

 Katoen  CO
 Vlas  LI
 Wol  WO
 Zijde  SE
 Viscose  CV
 Lyocell  CLY
 Cupro  CUP
 (Di)acetaat  CA
 Tri acetaat  CTA
 Modal  CMD
 Polyamide  PA
 Aramide  AR
 Polyester  PES
 Polyvinylchloride  PVC
 Polyacryl  PAC
 Fluorvezel  PTFE
 Polypropyleen  PP
 Polyethyleen  PE
 Elastaan  EL
 Polyvinylalcohol  PVA(L)
 Modacryl  MAC




ALGEMENE EIGENSCHAPPEN VAN
TEXTIELVEZELS
VEZELLENGTE

 Filamenten:
-kunstvezels + zijde

 Stapelvezels:
-natuurlijke vezels + gesneden filamenten

 Natuurlijke vezels vertonen vezellentespreiding
 Voorkeur lange vezels binnen 1 vezelsoort
 Vezellengte:
-katoen: 12-45mm
-wol: 6-30mm
-vlas: 30-90mm
VEZELFIJNHEID

 Fijne vezels  minder sterkte vezels

,  Fijne garens enkel met fijne vezels
 Zelfde garendikte, uit fijne vezels  sterker of minder twist geven
 In garen  regelmatiger/soepeler/beter draperend/glanzender/betere greep
 Bij verving  lichtere tint
 Uitdrukking: µm/micronaire/dtex
VEZELSTERKTE

 Afhankelijk van vezelsoort/vezelfijnheid/vochtgehalte
 Absolute treksterkte N
 Specifieke treksterkte cN/tex
 Sterkte natuurlijke < synthetische vezels (~fijnheid)
ELASTICITEIT

 100% elastisch
 Blijvende vervorming
 Hoe hoger de belasting (elastische rek), hoe beter technische gebruikswaarde van vezel
 Hoe minder elastisch, hoe kreukgevoeliger
THERMISCHE EIGENSCHAPPEN

 Kennis i.f.v. gebruikstoepassingen en onderhoud/identificatie:
-natuurlijke vezels:
-smelten niet
-pyrolyse tot as
-goed bestand tegen hoge temperaturen

-synthetische vezels:
-smelten  smeltspinnen
-zijn thermoplastisch
-behalve PVC en PAC

-brandbaarheid:
-natuurlijke vezels t.o.v. synthetische vezels
-PVC/Nomex/Kevlar
CHEMISCHE EIGENSCHAPPEN

 kennis I.F.V. bleken/verven/bedrukken/nabehandelen/onderhoud/de toepassing
 risico op de-polymerisatie
 zuren:
-zwakke zuren: azijnzuur
-sterke zuren: mierenzuur

 alkaliën:
-NAOH  alkali
-splits bij contact met water

 oxidatiemiddelen
-dienen als bleekmiddelen
-katoen eerst bleken voor het kleuren
-bevatten zuurstof
-chloorhoudende bleekmiddelen:
-bleekwater
-NaOCl (natriumhypochloriet)
-wordt gebruikt om katoen te bleken
-NaClO2 (natriumchloriet)
-gebruiken samen met wol  wol gaat kapot

, -niet-chloorhoudende bleekmiddelen:
-H2O2 (mondspoelmiddel)
-minder sterke bleekmiddelen

 parameters:
-hoe langer het in contact is met een stof  hoe vaster
-grotere concentratie  gevaarlijker
-hogere temperatuur  vaster

 andere oplosmiddelen:
-identificatie van kunstvezels


 wasmiddelen zijn niet neutraal:
-meeste wasmiddelen zijn basis
-voor wol gebruik je een neutraal wasmiddel
LICHTBESTENDIGHEID

 2 factoren:
-kan de stof tegen de zon?
-kan de kleurstof tegen de zon?  de vezels
-linnen is niet geschikt als gordijn (vallen na tijd uit elkaar)

 Korte Uv-stralen:
-fotolyse
-gevaarlijkst
-meest energetisch
-Vlas kan er niet tegen (langdurige blootstelling)

 Lange Uv-stralen:
-foto-oxidatie (oxidatie  zuurstof uit de lucht)
-zorgt voor verbleking (kleur verminderd)

 Polyacryl, polyester:
-polyacryl:
-best lichtbestendig
-goed voor tuinmeubelen/parasol

-polyester:
-gordijnen
-gaat wel verkleuren maar niet uit elkaar vallen

 UV-stabilisatoren:
-worden toegevoegd aan grondstoffen als bescherming voor Uv-straling
-niet bij wol
MICRO-ORGANISMEN

 Schimmel:
-heeft een bepaalde vochtigheidsgraad nodig om te groeien
-heeft bepaalde zuurtegraad nodig om te groeien
-heeft warmte nodig om te groeien
-vooral op natuurlijke vezels (cellulose vezels)
-bv. Handdoek

 Motvraat:
-een mot legt eitjes  uit eitjes komen larven

, -larven eten graag keratine
-keratine zit niet in zijde
-keratine zit wel in wol
-zit in tapijt (gebeurd alleen als tapijt niet goed gereinigd is)




DE KATOENVEZEL
 Natuurlijke vezel (22%)
 Plantaardig  cellulose
 Moet opnieuw gezaaid worden
 Zaadpluisvezel
 Met hand (grade het beste)/ machinaal plukken
 Geen duurzame vezelsoort
 Heeft geur van verbrand papier
KATOEN

 Verenigde Staten grootste exporteur voor ruw katoen
 China grootste katoen verbouwer
 China grootste katoenspinner
3 COMMERCIËEL VERBOUWDE KATOENSOORTEN

 Up-land katoen (95 %)
 Sea-Island katoen (3 %)
 Aziatische katoensoorten (2 %)
 Up-land katoen:
-goed voor export (meest geëxporteerd)
-meest verbouwd
-gemiddelde kwaliteit
-gemakkelijk te produceren
-heeft niet veel teeltvereisten
-middellange vezels
-machinale pluk

 Sea Island katoen:
-fijne/glanzende vezels
-meer dan 32 mm lange vezels
-hoge teeltvereisten
-weinig uitvoer
-ze komen te weinig voor
-mooiere soort  duurdere soort

 Aziatische katoensoorten
-geen export
-vezellengte minder dan 2,5 cm
-meestal handpluk
-minder goede kwaliteit
MICROSCOPISCH ZICHT VAN KATOENVEZELS

 Rijpheid = maturiteit van katoen:
-sterkte
-aanverfbaarheid

 Kenmerken:
-boomstructuur