Samenvatting hoofdstuk 15 Biosfeer dieren

Hoofdstuk 15: Chordata
Chordata
 Chordadieren
 bezit van chorda (chorda dorsalis of notochord)
 bekend sinds einde pre-cambrium
 ‘slechts’ 52.000 soorten, maar grote
 verscheidenheid in bouwplan, grootte,…
 Van kleine wormachtige mariene dieren, tot gigantische landdieren (dinosauriërs, …)
 Sommige chordadieren zijn ongewerveld
o bilaterale symmetrie
o Anterio-posterior as
o coeloom
o segmentatie
o cefalisatie

Verwantschappen

,Bouwplan
5 kenmerken v/d chordata

1. Chorda dorsalis (=notochord)
2. Dorsale holle zenuwbuis
3. Faryngeale spleten
4. Endostyl (= schildklier)
5. Gespierde post-anale saart

1. Chorda darsolais = notochord

 Lange flexibele buis onder zenuwbuis: met
vocht gevulde cellen in hard omhulsel
 Ondersteunende functie (in afwezigheid van benig skelet)
 aanhechting spieren
 Aanwezig in alle chordate embryo’s (eerste van endoskelet) en in sommige adulte chordaten
 Bij Vertebraten wordt die vervangen door een benig skelet



2. Dorsale holle zenuwbuis

 Ontstaat uit instulping van dorsale ectoderm in
 vroege embryo
 Ontwikkelt tot centraal zenuwstelsel
ruggenmerg en hersenen

3. Faryngeale spleten

= kieuwspleten
 niet altijd een kieuwfunctie (!)

 Vormen door de instulping van het ectoderm en het
evaginatie van endoderm in embryonale farynx of
slokdarm
 In invertebrate chordaten: groeien uit tot filterapparaat
 Bij vissen: kieuwspleten
 Bij landvertebraten: oorsprong van oor

4. Endostyl = schildklier

 Slechts recent beschouwd als kenmerk voor chordaten
 Endostyle: een longitudinale gecilieerde groef aan de
ventrale wand van de keelholte, die slijm produceert voor
verzamelen voedsel deeltjes
 Endostyl of zijn derivaat, de schildklier, worden gevonden in
alle chordadieren
 Sommige cellen in endostyl scheiden jodiumhoudende eiwitten af die homoloog zijn met de
schildklier van de volwassen prikken en alle andere gewervelde dieren

5. Gespierde post-anale staart

 Achter anus: gespierd staartstuk
 bij zakpijpen larvaal, Amphioxus en vissen om te zwemmen.

,  Diende oorspronkelijke als voortstuwing i/h water
nu: andere functies (balans, grijpen,…) of gereduceerd
 Vaak gereduceerd tijdens ontwikkeling (bv: menselijke staartbeen)

VerwantschappenSubfyl




Subfylum Cephalochordata
Amphioxus het lancetvisje
 de basischordaat

 Vrijzwemmende larven met alle chordatenkenmerken: planktonvoeders
 Adulten graven zich in zeebodem, tot 5 cm groot
 Filtervoeders: cirri veroorzaken waterstroom die wordt gefilterd over gespleten farynx
 Beperkte zwemcapaciteit met gesegmenteerde spieren (lijkt op beweging van vissen),
 elastische notochord zorgt voor tegenspanning
 Spieren ontstaan uit gesegmeneerde somieten langsheen notochord in embryo