Samenvatting architectuur van het wonen
De keuken:
Typologische evolutie van de keuken
à In het 19e eeuwse burgerhuis (bij de hogere klassen) was de keuken helemaal achteraan in
het huis of in de kelderverdieping (een beetje verstopt):
- Waar de bedienden werkten
-
à Vakantiewoning Les Zéphirs, Westende, 1922-1923
- De meid kon via de buitentrap rechtstreeks naar de
keuken
à Modernisering van de keuken in het begin van de 20e eeuw bij de hogere klassen:
- Reden: het dienstverbodvraagstuk
o (Inwonend) personeel nog moeilijk te vinden door beter betaalde jobs in de
industrie
o Bewoners verbeteren de keukenuitrusting om personeel aan te trekken
- Er worden efficientieprincipes ontwikkeld vanaf het midden van de
19e eeuw door middenklasse vrouwen in de VS gebaseerd op de
rationele huishoudkunde van Erna Meyer
1
, à De Frankfurter Kuche (1926) (Margarette Schutte-Lihotzky) is
het grote voorbeeld van de rationele keuken: alles dicht bij elkaar
zodat men overal makkelijk aankan zonder heen en weer te lopen
à Op Congres Internationaux d’Architecture Moderne in
Brussel, stelde Belgisch architect Louis Herman De Koninck in
1929 zijn Cubex Kitchen voor (geïnspireerd door de Frankfurt
kuche)
• De cubex keuken was wel duur
à Jaren ’20 – ’ 30 bij welgestelden: rationele keuken of laboratorium :
à Ontwerp voor de keuken van de lijnstad in 1934 door Renaat
Braam (laboratoriumkeuken)
- In het Interbellum begonnen de hogere klassen een rationele keuken aan te schaffen
o De keuken van de lagere klassen zag er veel
simpeler uit met een tafel om de groenten te snijden,
een stoof en een kast voor het bestek etc. à geen
rationele keuken maar een woonkeuken
2
, - Het blad KAV begon plannetjes uit te geven voor hoe vrouwen hun keuken konden
inrichten. Ze wisten van de nieuwe moderne keukens, maar beseften ook wel dat die
voor hun lezers financieel niet haalbaar waren. à Arbeiders konden geen rationele
keuken betalen dus zij hadden een woonkeuken, keuken en woonkamer in elkaar.
o Er ging veel aandacht naar het decoreren van de woonkeuken:
Er was vaak maar geld voor 1 zeteltje (rode pijl)
à Jaren ’50 – ’60 bij iedereen: rationele keuken of werkkeuken:
- Democratisering van de keuken: na de tweede wereldoorlog werd de rationele keuken
betaalbaar voor iedereen
NMKL-woning uit 1953 in Grimbergen
Eigen huis Renaat Braam uit 1957-58
Veel van die keukens à doorgeefluik à arbeidsbesparing
Rationele keuken = droom van de katholieke vrouw
à de socialistische vrouwen waren positief tegenover de rationele keuken maar pleitten in de
eerste instantie voor groepsfaciliteiten zoals een gaarkeuken en washuizen zodat ook de vrouw
kon gaan werken en niet heel de tijd bezig was met wassen en koken
Rationele keuken in de praktijk: een werkplek, kinderen uit de keuken
Rationele keuken in de realiteit: kinderen zaten bij hun mama in de keuken te eten, de keuken
was helemaal niet kindervrij
3
, à Jaren ’70 – ’80 keukeneiland en grotere keukens:
Ontwerp van Willy van der Meeren voor KAV en KVLV in 1971
- Men besefte dat de rationele keuken naar het model van de Frankfurt kuche te klein
was, dus men ging de keuken groter maken maar de principes van de rationele keuken
bleven wel behouden
De keuken en de woonkamer worden visueel van elkaar
gescheiden maar zijn nog wel 1 ruimte
Plattegrond van “Huis onzer dromen” uit 1954
à ook Jaren ’70 – ’80 open keuken en eetkeuken:
Volgens de boerinnenbond een sociale keuken omdat er rekening werd gehouden met het
gezinsleven
Links (SVV) Centrum – katholiek
- Collectieve organisatie van het - Rationele, individuele keuken (geen
huishouden collectieve voorzieningen)
- Uitgesproken voor de kleine - Het gezin staat centraal
werkkeuken
à Om vrouwen te emanciperen en à Om vrouwen meer tijd voor het
buitenshuis te laten werken familieleven te geven
Woonkeuken rationeler dan werkkeuken?
à Rationele keuken:
- Arbeidsbesparing
- Alles bij de hand
- Categorisering: water, vuur en bereiding
- Standaardisering
4
De keuken:
Typologische evolutie van de keuken
à In het 19e eeuwse burgerhuis (bij de hogere klassen) was de keuken helemaal achteraan in
het huis of in de kelderverdieping (een beetje verstopt):
- Waar de bedienden werkten
-
à Vakantiewoning Les Zéphirs, Westende, 1922-1923
- De meid kon via de buitentrap rechtstreeks naar de
keuken
à Modernisering van de keuken in het begin van de 20e eeuw bij de hogere klassen:
- Reden: het dienstverbodvraagstuk
o (Inwonend) personeel nog moeilijk te vinden door beter betaalde jobs in de
industrie
o Bewoners verbeteren de keukenuitrusting om personeel aan te trekken
- Er worden efficientieprincipes ontwikkeld vanaf het midden van de
19e eeuw door middenklasse vrouwen in de VS gebaseerd op de
rationele huishoudkunde van Erna Meyer
1
, à De Frankfurter Kuche (1926) (Margarette Schutte-Lihotzky) is
het grote voorbeeld van de rationele keuken: alles dicht bij elkaar
zodat men overal makkelijk aankan zonder heen en weer te lopen
à Op Congres Internationaux d’Architecture Moderne in
Brussel, stelde Belgisch architect Louis Herman De Koninck in
1929 zijn Cubex Kitchen voor (geïnspireerd door de Frankfurt
kuche)
• De cubex keuken was wel duur
à Jaren ’20 – ’ 30 bij welgestelden: rationele keuken of laboratorium :
à Ontwerp voor de keuken van de lijnstad in 1934 door Renaat
Braam (laboratoriumkeuken)
- In het Interbellum begonnen de hogere klassen een rationele keuken aan te schaffen
o De keuken van de lagere klassen zag er veel
simpeler uit met een tafel om de groenten te snijden,
een stoof en een kast voor het bestek etc. à geen
rationele keuken maar een woonkeuken
2
, - Het blad KAV begon plannetjes uit te geven voor hoe vrouwen hun keuken konden
inrichten. Ze wisten van de nieuwe moderne keukens, maar beseften ook wel dat die
voor hun lezers financieel niet haalbaar waren. à Arbeiders konden geen rationele
keuken betalen dus zij hadden een woonkeuken, keuken en woonkamer in elkaar.
o Er ging veel aandacht naar het decoreren van de woonkeuken:
Er was vaak maar geld voor 1 zeteltje (rode pijl)
à Jaren ’50 – ’60 bij iedereen: rationele keuken of werkkeuken:
- Democratisering van de keuken: na de tweede wereldoorlog werd de rationele keuken
betaalbaar voor iedereen
NMKL-woning uit 1953 in Grimbergen
Eigen huis Renaat Braam uit 1957-58
Veel van die keukens à doorgeefluik à arbeidsbesparing
Rationele keuken = droom van de katholieke vrouw
à de socialistische vrouwen waren positief tegenover de rationele keuken maar pleitten in de
eerste instantie voor groepsfaciliteiten zoals een gaarkeuken en washuizen zodat ook de vrouw
kon gaan werken en niet heel de tijd bezig was met wassen en koken
Rationele keuken in de praktijk: een werkplek, kinderen uit de keuken
Rationele keuken in de realiteit: kinderen zaten bij hun mama in de keuken te eten, de keuken
was helemaal niet kindervrij
3
, à Jaren ’70 – ’80 keukeneiland en grotere keukens:
Ontwerp van Willy van der Meeren voor KAV en KVLV in 1971
- Men besefte dat de rationele keuken naar het model van de Frankfurt kuche te klein
was, dus men ging de keuken groter maken maar de principes van de rationele keuken
bleven wel behouden
De keuken en de woonkamer worden visueel van elkaar
gescheiden maar zijn nog wel 1 ruimte
Plattegrond van “Huis onzer dromen” uit 1954
à ook Jaren ’70 – ’80 open keuken en eetkeuken:
Volgens de boerinnenbond een sociale keuken omdat er rekening werd gehouden met het
gezinsleven
Links (SVV) Centrum – katholiek
- Collectieve organisatie van het - Rationele, individuele keuken (geen
huishouden collectieve voorzieningen)
- Uitgesproken voor de kleine - Het gezin staat centraal
werkkeuken
à Om vrouwen te emanciperen en à Om vrouwen meer tijd voor het
buitenshuis te laten werken familieleven te geven
Woonkeuken rationeler dan werkkeuken?
à Rationele keuken:
- Arbeidsbesparing
- Alles bij de hand
- Categorisering: water, vuur en bereiding
- Standaardisering
4
