Inhoud
H0 MIJN EIGEN ZAAK ....................................................................................................................................... 4
Voor het start: wie kan een zaak starten? .......................................................................................................... 4
Start .................................................................................................................................................................... 4
Na de start .......................................................................................................................................................... 4
1 INLEIDING TOT HET BOEKHOUDRECHT .................................................................................................... 5
1.1 Ontstaan boekhoudrecht....................................................................................................................... 5
1.2 Belang voor het voeren van de boekhouding ........................................................................................ 5
1.3 Geconsolideerde jaarrekening ............................................................................................................... 5
1.4 IFRS: International Financial Reporting Standards ................................................................................ 5
2 BOEKHOUDPLICHT ................................................................................................................................... 6
2.1 Boekhoudplicht = art. III.82, §1, eerste lid WER .................................................................................... 6
2.2 NIET-boekhoudplichtig = art. III.82, §1, 2de lid WER ............................................................................. 6
3 BOEKHOUDING VOLGENS HET GEMEEN RECHT ....................................................................................... 7
3.1 Volledige boekhouding .......................................................................................................................... 7
3.2 Vereenvoudigde boekhouding ............................................................................................................... 7
3.3 Boekjaar ................................................................................................................................................ 7
4 DE JAARREKENING VOLGENS HET GEMEEN RECHT .................................................................................. 8
4.1 Balans, resultatenrekening en toelichting ............................................................................................. 8
4.2 Soorten vennootschappen ..................................................................................................................... 8
5 OPENBAARMAKINGSVERPLICHTING - COMMASSARIS ............................................................................ 9
5.1 Neerleggingsplicht................................................................................................................................. 9
5.2 Sancties bij niet-naleving neerleggingsplicht ........................................................................................ 9
5.3 Commissaris .......................................................................................................................................... 9
5.3.1 Toepassingsgebied ............................................................................................................................ 9
5.3.2 Opdracht (art. 3:72 WVV) ............................................................................................................... 10
5.3.3 Benoeming en duur (art. 3:58 + 3:61 §2 tot 5 WVV) ...................................................................... 10
5.3.4 Verslaggeving .................................................................................................................................. 10
6 BOEKHOUDTECHNIEK ............................................................................................................................ 11
6.1 De balans............................................................................................................................................. 11
6.2 Structuur.............................................................................................................................................. 11
6.3 Boekingsregels van balansrekeningen ................................................................................................ 11
6.4 Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR) ....................................................................................... 12
6.5 Van grootboek naar journaal .............................................................................................................. 13
6.6 De resultatenrekening ......................................................................................................................... 13
1
, 6.7 Voldoende liquiditeit?.......................................................................................................................... 13
6.8 Kasstroom............................................................................................................................................ 14
6.9 BTW: Belasting over de Toegevoegde Waarde .................................................................................... 14
6.9.1 Aftrekbaarheid van BTW ................................................................................................................. 15
6.9.2 BTW-klantenlisting .......................................................................................................................... 15
6.10 Facturen .............................................................................................................................................. 16
6.10.1 Berekening factuur en boeking................................................................................................... 16
6.10.2 Aankoopfacturen ........................................................................................................................ 16
6.10.3 Creditnota (CN) ........................................................................................................................... 16
7 BEGINSELEN VAN HET BOEKHOUDRECHT .............................................................................................. 17
8 ACTIVA .................................................................................................................................................. 18
8.1 Oprichtingskosten ................................................................................................................................ 18
8.2 Immateriële vaste activa ..................................................................................................................... 18
8.2.1 Afschrijvingen en waardeverminderingen ...................................................................................... 18
8.2.2 Verkoop van IVA .............................................................................................................................. 18
8.3 Materiële vaste activa ......................................................................................................................... 19
8.3.1 Afschrijvingen en waardeverminderingen ...................................................................................... 19
8.3.2 Verkoop van MVA............................................................................................................................ 19
8.4 Financiële vaste activa ........................................................................................................................ 20
8.5 Vorderingen op meer dan 1 jaar en vorderingen hoogstens 1 jaar ..................................................... 20
8.5.1 Dubieuze debiteuren ...................................................................................................................... 20
8.5.2 Realisatie van een minderwaarde ................................................................................................... 20
8.6 Voorraden en bestellingen in uitvoering ............................................................................................. 21
8.6.1 Soorten ........................................................................................................................................... 21
8.6.2 Waardering volgens aanschaffingswaarde ...................................................................................... 21
8.6.3 Waardering volgens cost accounting .............................................................................................. 21
8.6.4 Voorraadmutatie: 3 scenario’s ........................................................................................................ 21
8.6.5 Waardeverminderingen .................................................................................................................. 21
8.7 Geldbeleggingen en liquide middelen ................................................................................................. 22
8.8 Overlopende rekeningen ..................................................................................................................... 22
8.8.1 Over te dragen kosten ..................................................................................................................... 22
8.8.2 Verkregen opbrengsten .................................................................................................................. 22
9 PASSIVA ................................................................................................................................................. 23
9.1 Overlopende rekeningen ..................................................................................................................... 23
9.1.1 Toe re rekenen kosten ..................................................................................................................... 23
9.1.2 Over te dragen opbrengsten ........................................................................................................... 23
9.2 Schulden op meer daan een jaar ......................................................................................................... 23
9.3 Schulden op ten hoogste een jaar ....................................................................................................... 24
9.3.1 Schulden met betrekking tot belastingen ....................................................................................... 24
9.3.2 Schulden met betrekking tot bezoldigingen en sociale lasten ........................................................ 25
9.4 Inbreng ................................................................................................................................................ 26
9.4.1 Kapitaalvennootschappen: NV ........................................................................................................ 26
9.4.2 Kapitaalloze vennootschappen ....................................................................................................... 26
2
, 9.5 Reserves .............................................................................................................................................. 26
9.5.1 Winstbestemming van winst........................................................................................................... 26
9.5.2 Winstbestemming van verlies ......................................................................................................... 27
9.5.3 Onderscheid reserves ..................................................................................................................... 28
9.6 Overgedragen winst of verlies ............................................................................................................. 29
10 FINANCIELE ANALYSE ............................................................................................................................. 30
10.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 30
10.2 Horizontale analyse / tijdanalyse / trendanalyse ................................................................................ 31
10.3 Verticale analyse / structuuranalyse ................................................................................................... 31
10.4 Ratioanalyse ........................................................................................................................................ 31
10.4.1 Liquiditeit.................................................................................................................................... 32
10.4.1.1 Nettobedrijfskapitaal (NBK) ................................................................................................... 32
10.4.1.2 Current ratio (liquiditeit in ruime zin) .................................................................................... 32
10.4.1.3 Acid ratio (liquiditeit in de enge zin = quick ratio) .................................................................. 32
10.4.1.4 Voorraadrotatie / omloopsnelheid ........................................................................................ 33
10.4.1.5 Omlooptijd ............................................................................................................................. 33
10.4.1.6 Aantal dagen klantenkrediet .................................................................................................. 33
10.4.1.7 Aantal dagen leverancierskrediet ........................................................................................... 33
10.4.2 Solvabiliteit ................................................................................................................................. 33
10.4.2.1 Algemene schuldgraad ........................................................................................................... 33
10.4.2.2 Financiële autonomie (solvabiliteit) ....................................................................................... 33
10.4.3 Rendabiliteit ............................................................................................................................... 34
10.4.3.1 Rendabiliteit van de verkopen ............................................................................................... 34
10.4.3.2 Rendabiliteit van de activa ..................................................................................................... 35
10.4.3.3 Rendabiliteit van het eigen vermogen ................................................................................... 35
3
, Boekhoudrecht samenvatting
H0 MIJN EIGEN ZAAK
Voor het start: wie kan een zaak starten?
• Meerderjarig
• Bezit burgerrechten - Bekwaam tot handelen
• Nationaliteit – beroepskaart (uitz. EER)
• Starten na een faillissement
• Kennis bewijzen: bedrijfsbeheer – beroepskennis – vrije beroepen
• In bijberoep (een tweede job) of hoofdberoep (als enige job): verschil zit in betalen van SZ
• Nodige vergunningen (vb.: Sabam voor het afspelen van muziek in winkel)
• Belangrijke richtlijnen (nachtwinkels, solden, uitverkoop, openingsuren, rustdagen, …)
• Locatie
Start
Kies geschikte ondernemingsvorm: eenmanszaak of vennootschap
Eenmanszaak Vennootschap
Voordelen: Voordelen:
• vereenvoudigde boekhouding • privévermogen niet aansprakelijk
• makkelijk en goedkoop opgericht • inkomsten belast aan vlak tarief in
• geen minimumkapitaal nodig vennootschapsbelasting
Nadelen: Nadelen:
• privévermogen blootgesteld aan • meer formaliteiten bij oprichting
risico’s • dubbele boekhouding
• inkomsten belast aan progressief
tarief in de personenbelasting
Bij de oprichting van een onderneming is een financieel plan VERPLICHT. Deze is een voorstelling
van het businessidee en overtuiging voor de vennoten en de kredietinstellingen. Het financieel plan
heeft 7 elementen vermeld in: art. 5:4, §2; 6:5, §2; 7:3, §2 WVV
Toetsing door de rechtbank: bij vennootschappen die recent zijn opgestart en failliet worden
verklaard, wordt er gekeken naar het financieel plan. Als die goed is opgesteld dan kunnen die
vennootschappen hun beperkte aansprakelijkheid behouden. Als het financieel plan niet goed is, kan
de rechtbank de beperkte aansprakelijkheid opheffen.
Na de start
1. Sluit verzekeringen af (verplicht: autoverzekering, BA brand & ontploffing,
arbeidsongevallenverzekering voor personeel
2. Voer een heldere boekhouding
3. Je loon als zelfstandige
4. Betaal belastingen
• 25% (standaardtarief vanaf AJ2021)
• 20% (KMO vennootschap op eerste schijf van €100000)
4
H0 MIJN EIGEN ZAAK ....................................................................................................................................... 4
Voor het start: wie kan een zaak starten? .......................................................................................................... 4
Start .................................................................................................................................................................... 4
Na de start .......................................................................................................................................................... 4
1 INLEIDING TOT HET BOEKHOUDRECHT .................................................................................................... 5
1.1 Ontstaan boekhoudrecht....................................................................................................................... 5
1.2 Belang voor het voeren van de boekhouding ........................................................................................ 5
1.3 Geconsolideerde jaarrekening ............................................................................................................... 5
1.4 IFRS: International Financial Reporting Standards ................................................................................ 5
2 BOEKHOUDPLICHT ................................................................................................................................... 6
2.1 Boekhoudplicht = art. III.82, §1, eerste lid WER .................................................................................... 6
2.2 NIET-boekhoudplichtig = art. III.82, §1, 2de lid WER ............................................................................. 6
3 BOEKHOUDING VOLGENS HET GEMEEN RECHT ....................................................................................... 7
3.1 Volledige boekhouding .......................................................................................................................... 7
3.2 Vereenvoudigde boekhouding ............................................................................................................... 7
3.3 Boekjaar ................................................................................................................................................ 7
4 DE JAARREKENING VOLGENS HET GEMEEN RECHT .................................................................................. 8
4.1 Balans, resultatenrekening en toelichting ............................................................................................. 8
4.2 Soorten vennootschappen ..................................................................................................................... 8
5 OPENBAARMAKINGSVERPLICHTING - COMMASSARIS ............................................................................ 9
5.1 Neerleggingsplicht................................................................................................................................. 9
5.2 Sancties bij niet-naleving neerleggingsplicht ........................................................................................ 9
5.3 Commissaris .......................................................................................................................................... 9
5.3.1 Toepassingsgebied ............................................................................................................................ 9
5.3.2 Opdracht (art. 3:72 WVV) ............................................................................................................... 10
5.3.3 Benoeming en duur (art. 3:58 + 3:61 §2 tot 5 WVV) ...................................................................... 10
5.3.4 Verslaggeving .................................................................................................................................. 10
6 BOEKHOUDTECHNIEK ............................................................................................................................ 11
6.1 De balans............................................................................................................................................. 11
6.2 Structuur.............................................................................................................................................. 11
6.3 Boekingsregels van balansrekeningen ................................................................................................ 11
6.4 Minimum Algemeen Rekeningstelsel (MAR) ....................................................................................... 12
6.5 Van grootboek naar journaal .............................................................................................................. 13
6.6 De resultatenrekening ......................................................................................................................... 13
1
, 6.7 Voldoende liquiditeit?.......................................................................................................................... 13
6.8 Kasstroom............................................................................................................................................ 14
6.9 BTW: Belasting over de Toegevoegde Waarde .................................................................................... 14
6.9.1 Aftrekbaarheid van BTW ................................................................................................................. 15
6.9.2 BTW-klantenlisting .......................................................................................................................... 15
6.10 Facturen .............................................................................................................................................. 16
6.10.1 Berekening factuur en boeking................................................................................................... 16
6.10.2 Aankoopfacturen ........................................................................................................................ 16
6.10.3 Creditnota (CN) ........................................................................................................................... 16
7 BEGINSELEN VAN HET BOEKHOUDRECHT .............................................................................................. 17
8 ACTIVA .................................................................................................................................................. 18
8.1 Oprichtingskosten ................................................................................................................................ 18
8.2 Immateriële vaste activa ..................................................................................................................... 18
8.2.1 Afschrijvingen en waardeverminderingen ...................................................................................... 18
8.2.2 Verkoop van IVA .............................................................................................................................. 18
8.3 Materiële vaste activa ......................................................................................................................... 19
8.3.1 Afschrijvingen en waardeverminderingen ...................................................................................... 19
8.3.2 Verkoop van MVA............................................................................................................................ 19
8.4 Financiële vaste activa ........................................................................................................................ 20
8.5 Vorderingen op meer dan 1 jaar en vorderingen hoogstens 1 jaar ..................................................... 20
8.5.1 Dubieuze debiteuren ...................................................................................................................... 20
8.5.2 Realisatie van een minderwaarde ................................................................................................... 20
8.6 Voorraden en bestellingen in uitvoering ............................................................................................. 21
8.6.1 Soorten ........................................................................................................................................... 21
8.6.2 Waardering volgens aanschaffingswaarde ...................................................................................... 21
8.6.3 Waardering volgens cost accounting .............................................................................................. 21
8.6.4 Voorraadmutatie: 3 scenario’s ........................................................................................................ 21
8.6.5 Waardeverminderingen .................................................................................................................. 21
8.7 Geldbeleggingen en liquide middelen ................................................................................................. 22
8.8 Overlopende rekeningen ..................................................................................................................... 22
8.8.1 Over te dragen kosten ..................................................................................................................... 22
8.8.2 Verkregen opbrengsten .................................................................................................................. 22
9 PASSIVA ................................................................................................................................................. 23
9.1 Overlopende rekeningen ..................................................................................................................... 23
9.1.1 Toe re rekenen kosten ..................................................................................................................... 23
9.1.2 Over te dragen opbrengsten ........................................................................................................... 23
9.2 Schulden op meer daan een jaar ......................................................................................................... 23
9.3 Schulden op ten hoogste een jaar ....................................................................................................... 24
9.3.1 Schulden met betrekking tot belastingen ....................................................................................... 24
9.3.2 Schulden met betrekking tot bezoldigingen en sociale lasten ........................................................ 25
9.4 Inbreng ................................................................................................................................................ 26
9.4.1 Kapitaalvennootschappen: NV ........................................................................................................ 26
9.4.2 Kapitaalloze vennootschappen ....................................................................................................... 26
2
, 9.5 Reserves .............................................................................................................................................. 26
9.5.1 Winstbestemming van winst........................................................................................................... 26
9.5.2 Winstbestemming van verlies ......................................................................................................... 27
9.5.3 Onderscheid reserves ..................................................................................................................... 28
9.6 Overgedragen winst of verlies ............................................................................................................. 29
10 FINANCIELE ANALYSE ............................................................................................................................. 30
10.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 30
10.2 Horizontale analyse / tijdanalyse / trendanalyse ................................................................................ 31
10.3 Verticale analyse / structuuranalyse ................................................................................................... 31
10.4 Ratioanalyse ........................................................................................................................................ 31
10.4.1 Liquiditeit.................................................................................................................................... 32
10.4.1.1 Nettobedrijfskapitaal (NBK) ................................................................................................... 32
10.4.1.2 Current ratio (liquiditeit in ruime zin) .................................................................................... 32
10.4.1.3 Acid ratio (liquiditeit in de enge zin = quick ratio) .................................................................. 32
10.4.1.4 Voorraadrotatie / omloopsnelheid ........................................................................................ 33
10.4.1.5 Omlooptijd ............................................................................................................................. 33
10.4.1.6 Aantal dagen klantenkrediet .................................................................................................. 33
10.4.1.7 Aantal dagen leverancierskrediet ........................................................................................... 33
10.4.2 Solvabiliteit ................................................................................................................................. 33
10.4.2.1 Algemene schuldgraad ........................................................................................................... 33
10.4.2.2 Financiële autonomie (solvabiliteit) ....................................................................................... 33
10.4.3 Rendabiliteit ............................................................................................................................... 34
10.4.3.1 Rendabiliteit van de verkopen ............................................................................................... 34
10.4.3.2 Rendabiliteit van de activa ..................................................................................................... 35
10.4.3.3 Rendabiliteit van het eigen vermogen ................................................................................... 35
3
, Boekhoudrecht samenvatting
H0 MIJN EIGEN ZAAK
Voor het start: wie kan een zaak starten?
• Meerderjarig
• Bezit burgerrechten - Bekwaam tot handelen
• Nationaliteit – beroepskaart (uitz. EER)
• Starten na een faillissement
• Kennis bewijzen: bedrijfsbeheer – beroepskennis – vrije beroepen
• In bijberoep (een tweede job) of hoofdberoep (als enige job): verschil zit in betalen van SZ
• Nodige vergunningen (vb.: Sabam voor het afspelen van muziek in winkel)
• Belangrijke richtlijnen (nachtwinkels, solden, uitverkoop, openingsuren, rustdagen, …)
• Locatie
Start
Kies geschikte ondernemingsvorm: eenmanszaak of vennootschap
Eenmanszaak Vennootschap
Voordelen: Voordelen:
• vereenvoudigde boekhouding • privévermogen niet aansprakelijk
• makkelijk en goedkoop opgericht • inkomsten belast aan vlak tarief in
• geen minimumkapitaal nodig vennootschapsbelasting
Nadelen: Nadelen:
• privévermogen blootgesteld aan • meer formaliteiten bij oprichting
risico’s • dubbele boekhouding
• inkomsten belast aan progressief
tarief in de personenbelasting
Bij de oprichting van een onderneming is een financieel plan VERPLICHT. Deze is een voorstelling
van het businessidee en overtuiging voor de vennoten en de kredietinstellingen. Het financieel plan
heeft 7 elementen vermeld in: art. 5:4, §2; 6:5, §2; 7:3, §2 WVV
Toetsing door de rechtbank: bij vennootschappen die recent zijn opgestart en failliet worden
verklaard, wordt er gekeken naar het financieel plan. Als die goed is opgesteld dan kunnen die
vennootschappen hun beperkte aansprakelijkheid behouden. Als het financieel plan niet goed is, kan
de rechtbank de beperkte aansprakelijkheid opheffen.
Na de start
1. Sluit verzekeringen af (verplicht: autoverzekering, BA brand & ontploffing,
arbeidsongevallenverzekering voor personeel
2. Voer een heldere boekhouding
3. Je loon als zelfstandige
4. Betaal belastingen
• 25% (standaardtarief vanaf AJ2021)
• 20% (KMO vennootschap op eerste schijf van €100000)
4
