Hoofdstuk 1: NAH
1.1. Definie
Verworvei herseiletsel
Plotselnig ei oiverwacht
1.2. Soortei
1.2.1. CVA
Vaatveriauwnig = steiose (80%) nschemne (te kort bloedvoorzneinig) veroorzaakt eei
herseinifarct (beroerte, atack)
o Thrombosns cerebrn: atherosclerose ni eei groot of kleni bloedvat
o Emoblna cerebrn: stukje thrombus schnet los ei veroorzaakt veriauwnig, vaiunt hart of
grote arterneëi
o Aidere oorzaak zoals tumor of hematoom
Iitracerebrale bloednig 15% waarvai 5% subarachioïdaal
1.2.2. Schedeltrauma
Iiwerknig vai untweidnge kracht op de schedel schedel ei herseiei beschadngd
1.2.3. Cerebrale nifecies, nitoxncaie ei voednigsdefcnëiies
Meinignis
o Bacterne of vnrus
Eicefalnis
o Kai zoider restverschnjiselei geiezei maar verwoestei eei groot deel vai cerebrum
o Vaak door bacterne of vnrus
Celstofwnsselnig ni de herseiei verstoord
o Bv.: iarcoica & koolmoioxnde nitoxncaie
o Thnamniedefcnëite voednig bnj chroinsch alcoholmnsbrunk syidroom vai Korsakov
1.2.4. Herseitumorei
Prnmanre tumorei
o Herseiweefsel (glnomei)
o Herseivlnezei (meinigei)
Secuidanre tumorei
o Untzaannigei vai malngie tumorei
1.2.5. Aidere NAH
Veroorzaakt door eei znekte
1
,Hoofdstuk 2: cerebrovasculanre aaidoeinigei
2.1. Iilendnig
Vrouwei stervei sieller aai eei beroerte dai maiiei
Recndnef:
o Hartalei, dnabetes, beroerte, leeftnjd +70, hyperteisne, coroianre pathologne
o Rokei, de pnl
Er bestaat geei klninsch beeld vai eei CVA, elke CVA ns aiders
Hemnsyidroom= laesne ni 1 hemnsfeer
o Alijd gekrunst = L-hhemnsfeer geeft eei hemnplegne R ei omgekeerd
Krunsnigsregel bnj prnmanr ieurolognsche symptomei zoals hemnparese, hemn-h
aiesthesne (oigevoelng voor tast) ei hemnaiopsne
2.2. Iidelnig iaar verloop CVA
Traisneit nschemnc atack (TIA)
o Voorbnjgaaide aard (bniiei 24u weg) zoider restletsel
o Fuicioiele stoorins
Reversnble nschemnc ieurologncal defcnt (RIND)
o Herstel ns ia eei week of eei maaid
Prgrssneve stroke
o Neurolognsche symptomei iemei progressnef toe tot paiëit overlnjdt
Completed stroke
o Neurolognsche symptomei stabnlnseert klninsche toestaid
o Gelendelnjk ei gedeeltelnjk herstel
2.3. Progiose ei herstel
Stroke uint = afzoiderlnjke afdelnig waar paiëitei wordei behaideld ei opgeiomei
met blnjveide untvalsverschnjiselei tgv CVA.
De belaigrnjkste progiosische factor ns de erist vai de beroerte
Mate vai erist
o Lncht
Traisfer untvoerei ei stappei de 1e week ia de beroerte
o Maig
Pt ns bewust + goede zntbalais
o Erisig/ zwaar
Vermniderd bewustznji ei geei zntbalais
Grootste herstel: 1e 6 maaid
Coginieve ei emoioiele gevolgei bepaleid voor de progiose
o Coginief
2
, Geheugei, coiceitraie, afasne, apraxne, agiosne
o Emoioieel
Verhoogde vermoenbaarhend, niniaiefverlnes, emoioiele labnlntent,
gedragsstoorins ei depressne
Herseibloednig hebbei eei grotere kais op overlnjdei dai herseinifarct
Sprouiig = ni bepaalde gebnedei vai de herseiei ineuwe untlopers vai zeiuwei
gevormd
Dnaschnsns = eei letsel ni eei bepaald gebned ni de herseiei ook het gebned buntei het
dnrecte traumaceitrum gaat dnsfuicioierei fuicioiele untval
o Shockefect dat ia verloop vai ijd verdwnjit
“uimasknig” of reduidaiie = nischakelei vai ieurale verbnidnigei dne lateit aaiwezng
znji ei de mogelnjkhend bezntei om de plaats vai de weggevallei verbnidnigei over te
iemei.
o Bv.: bnj het lerei vai branlle groent het gebned vai de somatoseisornsche cortex
Telescoopfeiomeei = de inet meer aaiweznge voet krunpt dnchte bnj de stomp, het
aairakei vai eht gezncht dat gevoeld wordt ni de inet aaiweznge haid, eei orgasme
gevoel ni de voet ia eei orgasme bnj eei paiëit met eei voetamputaie.
o Oorzaak ni de orgainsaie vai de represeiaie gebnedei ni de seisornsche schors.
Hoofdstuk 3: de revalndaie vai CVA-hpaiëitei:
Leerproces met verschnlleide leerfase:
1. Ornëitaiefase:
a. Iifo opgeiomei
b. Meitaal beeld vai wat er verwacht wordt
c. Eerste ornëitereide haidelnigei wordei klaargezet, bv. bnj het kokei: de kookpot wordt
ei de hoeveelhend wordt bepaald
2. Oefeifase:
a. Haidelnig untgevoerd
3. Automaische fase:
a. Automaisme: het geleerde ns eei rouiie kais op foutei vermniderd
b. Kai dubbeltakei untvoerei (automaisme = paleo inveau, nets ineuw aailerei = ieo
inveau)
De zwakke puitei znji fase 1 ei fase 3.
1. Wat moet hnj doei?
3. De haidelnig engei makei + omgevnigsnivloed ei thuns verrnchtei
Alijd iagaai of paiëit het aaigeleerde ni therapne ook thuns kai toepassei enidstadnum vd
revalndaie.
3
, 3.1. Belaigrnjke aspectei dne het lerei kuiiei beïivloedei:
3.1.1. De rol van dromen en slapen
Tnjdeis eei traninig vai de ieurale acivntentspatroiei wordei deze gereaciveerd ijdeis de REM-hslaap.
Door de coisolndernig (=op elkaa zntei vai weefsel waardoor er eei hard gedeelte oistaat) vd nifo-h
opslag wordei foutei ei mnslukknigei opineuw afgespeeld. De dnepe slaap ns belaigrnjk bnj het aciverei
vai plasische mechainsme
3.1.2. De beïnvloeding van leren en onthouden:
Vermeldei ni de plaiinigsfase als therapeuische aaipak:
-h keuze vai nipreiiigskaiaal (codernig)
Afasne vai Broca: taalbegrnp nitact, untleg best moidelnig gegevei.
Occnpntale laesne: moenlnjk geznchtei kuiiei oithoudei, maar geei moente met iamei
Rechter hemnsfeerletsel: moente met vnsueel-hrunmtelnjke nifo zoals routes oithoudei
Plaats laesne bepaleid voor geheugeistrategne
-h arousal inveau
Wakker znji ns eei voorwaarde om te kuiiei lerei
Voldoeide afwnsselnig ei tempo
Iiteresse
-h gernchte aaidacht
Het efecief lerei ns aaaikelnjk vai de aaidacht, maar de aaidacht ns meestal gestoord bnj
herseibeschadngnig nifo gevei op eei aaitrekkelnjke mainer zoider afendnig.
-h de emoie
Leuke dnigei wordei beter oithoudei dai saan
Geheugei ei emoie (lymbnsch systeem) znji ook met de werkelnjkhend gerelateerd.
-h coginie
Paiëit moet de opdracht begrnjpei
Is er znekte-hnizncht? Laesne ni de rechter hemnsfeer = vaak iosoagiosne
Alijd vertellei waarom je nets doet
-h oefeinig ei herhalei
Zoveel mogelnjk ni de thunssntuaie herhaald
-h niterfereiie
Therapeutei op 1 lnji
4
1.1. Definie
Verworvei herseiletsel
Plotselnig ei oiverwacht
1.2. Soortei
1.2.1. CVA
Vaatveriauwnig = steiose (80%) nschemne (te kort bloedvoorzneinig) veroorzaakt eei
herseinifarct (beroerte, atack)
o Thrombosns cerebrn: atherosclerose ni eei groot of kleni bloedvat
o Emoblna cerebrn: stukje thrombus schnet los ei veroorzaakt veriauwnig, vaiunt hart of
grote arterneëi
o Aidere oorzaak zoals tumor of hematoom
Iitracerebrale bloednig 15% waarvai 5% subarachioïdaal
1.2.2. Schedeltrauma
Iiwerknig vai untweidnge kracht op de schedel schedel ei herseiei beschadngd
1.2.3. Cerebrale nifecies, nitoxncaie ei voednigsdefcnëiies
Meinignis
o Bacterne of vnrus
Eicefalnis
o Kai zoider restverschnjiselei geiezei maar verwoestei eei groot deel vai cerebrum
o Vaak door bacterne of vnrus
Celstofwnsselnig ni de herseiei verstoord
o Bv.: iarcoica & koolmoioxnde nitoxncaie
o Thnamniedefcnëite voednig bnj chroinsch alcoholmnsbrunk syidroom vai Korsakov
1.2.4. Herseitumorei
Prnmanre tumorei
o Herseiweefsel (glnomei)
o Herseivlnezei (meinigei)
Secuidanre tumorei
o Untzaannigei vai malngie tumorei
1.2.5. Aidere NAH
Veroorzaakt door eei znekte
1
,Hoofdstuk 2: cerebrovasculanre aaidoeinigei
2.1. Iilendnig
Vrouwei stervei sieller aai eei beroerte dai maiiei
Recndnef:
o Hartalei, dnabetes, beroerte, leeftnjd +70, hyperteisne, coroianre pathologne
o Rokei, de pnl
Er bestaat geei klninsch beeld vai eei CVA, elke CVA ns aiders
Hemnsyidroom= laesne ni 1 hemnsfeer
o Alijd gekrunst = L-hhemnsfeer geeft eei hemnplegne R ei omgekeerd
Krunsnigsregel bnj prnmanr ieurolognsche symptomei zoals hemnparese, hemn-h
aiesthesne (oigevoelng voor tast) ei hemnaiopsne
2.2. Iidelnig iaar verloop CVA
Traisneit nschemnc atack (TIA)
o Voorbnjgaaide aard (bniiei 24u weg) zoider restletsel
o Fuicioiele stoorins
Reversnble nschemnc ieurologncal defcnt (RIND)
o Herstel ns ia eei week of eei maaid
Prgrssneve stroke
o Neurolognsche symptomei iemei progressnef toe tot paiëit overlnjdt
Completed stroke
o Neurolognsche symptomei stabnlnseert klninsche toestaid
o Gelendelnjk ei gedeeltelnjk herstel
2.3. Progiose ei herstel
Stroke uint = afzoiderlnjke afdelnig waar paiëitei wordei behaideld ei opgeiomei
met blnjveide untvalsverschnjiselei tgv CVA.
De belaigrnjkste progiosische factor ns de erist vai de beroerte
Mate vai erist
o Lncht
Traisfer untvoerei ei stappei de 1e week ia de beroerte
o Maig
Pt ns bewust + goede zntbalais
o Erisig/ zwaar
Vermniderd bewustznji ei geei zntbalais
Grootste herstel: 1e 6 maaid
Coginieve ei emoioiele gevolgei bepaleid voor de progiose
o Coginief
2
, Geheugei, coiceitraie, afasne, apraxne, agiosne
o Emoioieel
Verhoogde vermoenbaarhend, niniaiefverlnes, emoioiele labnlntent,
gedragsstoorins ei depressne
Herseibloednig hebbei eei grotere kais op overlnjdei dai herseinifarct
Sprouiig = ni bepaalde gebnedei vai de herseiei ineuwe untlopers vai zeiuwei
gevormd
Dnaschnsns = eei letsel ni eei bepaald gebned ni de herseiei ook het gebned buntei het
dnrecte traumaceitrum gaat dnsfuicioierei fuicioiele untval
o Shockefect dat ia verloop vai ijd verdwnjit
“uimasknig” of reduidaiie = nischakelei vai ieurale verbnidnigei dne lateit aaiwezng
znji ei de mogelnjkhend bezntei om de plaats vai de weggevallei verbnidnigei over te
iemei.
o Bv.: bnj het lerei vai branlle groent het gebned vai de somatoseisornsche cortex
Telescoopfeiomeei = de inet meer aaiweznge voet krunpt dnchte bnj de stomp, het
aairakei vai eht gezncht dat gevoeld wordt ni de inet aaiweznge haid, eei orgasme
gevoel ni de voet ia eei orgasme bnj eei paiëit met eei voetamputaie.
o Oorzaak ni de orgainsaie vai de represeiaie gebnedei ni de seisornsche schors.
Hoofdstuk 3: de revalndaie vai CVA-hpaiëitei:
Leerproces met verschnlleide leerfase:
1. Ornëitaiefase:
a. Iifo opgeiomei
b. Meitaal beeld vai wat er verwacht wordt
c. Eerste ornëitereide haidelnigei wordei klaargezet, bv. bnj het kokei: de kookpot wordt
ei de hoeveelhend wordt bepaald
2. Oefeifase:
a. Haidelnig untgevoerd
3. Automaische fase:
a. Automaisme: het geleerde ns eei rouiie kais op foutei vermniderd
b. Kai dubbeltakei untvoerei (automaisme = paleo inveau, nets ineuw aailerei = ieo
inveau)
De zwakke puitei znji fase 1 ei fase 3.
1. Wat moet hnj doei?
3. De haidelnig engei makei + omgevnigsnivloed ei thuns verrnchtei
Alijd iagaai of paiëit het aaigeleerde ni therapne ook thuns kai toepassei enidstadnum vd
revalndaie.
3
, 3.1. Belaigrnjke aspectei dne het lerei kuiiei beïivloedei:
3.1.1. De rol van dromen en slapen
Tnjdeis eei traninig vai de ieurale acivntentspatroiei wordei deze gereaciveerd ijdeis de REM-hslaap.
Door de coisolndernig (=op elkaa zntei vai weefsel waardoor er eei hard gedeelte oistaat) vd nifo-h
opslag wordei foutei ei mnslukknigei opineuw afgespeeld. De dnepe slaap ns belaigrnjk bnj het aciverei
vai plasische mechainsme
3.1.2. De beïnvloeding van leren en onthouden:
Vermeldei ni de plaiinigsfase als therapeuische aaipak:
-h keuze vai nipreiiigskaiaal (codernig)
Afasne vai Broca: taalbegrnp nitact, untleg best moidelnig gegevei.
Occnpntale laesne: moenlnjk geznchtei kuiiei oithoudei, maar geei moente met iamei
Rechter hemnsfeerletsel: moente met vnsueel-hrunmtelnjke nifo zoals routes oithoudei
Plaats laesne bepaleid voor geheugeistrategne
-h arousal inveau
Wakker znji ns eei voorwaarde om te kuiiei lerei
Voldoeide afwnsselnig ei tempo
Iiteresse
-h gernchte aaidacht
Het efecief lerei ns aaaikelnjk vai de aaidacht, maar de aaidacht ns meestal gestoord bnj
herseibeschadngnig nifo gevei op eei aaitrekkelnjke mainer zoider afendnig.
-h de emoie
Leuke dnigei wordei beter oithoudei dai saan
Geheugei ei emoie (lymbnsch systeem) znji ook met de werkelnjkhend gerelateerd.
-h coginie
Paiëit moet de opdracht begrnjpei
Is er znekte-hnizncht? Laesne ni de rechter hemnsfeer = vaak iosoagiosne
Alijd vertellei waarom je nets doet
-h oefeinig ei herhalei
Zoveel mogelnjk ni de thunssntuaie herhaald
-h niterfereiie
Therapeutei op 1 lnji
4