Samenleven aan de Eufraat en de Tigris
De eerste complexe samenleving in Mesopotamië (vanaf 3500 v.C.)
Hoe pasten landbouwers in Mesopotamië hun nat. omgeving aan om tot grotere opbrengsten te komen?
Irrigatielandbouw
- Ontstaan landbouw:
o Wanneer? 8500 v.C.
o Waar? Vruchtbare Halvemaan
Overgangszone valleien en bergen
Verspreiding in Mesopotamië = Tweestromenland
Tigris en Eufraat in dor woestijnland
Jaarlijkse overstromingen = vruchtbaar slib
Landbouw in vruchtbare zones
- Irrigatielandbouw:
o Systeem van: - kanaaltjes
- dijken
- schotten
- sjadoefs: hefboom met emmer
o Water leiden naar de verdergelegen akkers
Vergroten vruchtbaarheid van gronden
Nieuwe akkers verder van de rivier
Landbouwoverschotten: Oogst werd groter dan nodig is voor lokale bevolking
Hoe leidden grotere landbouwopbrengsten in Mesopotamië tot een complexe samenleving?
Complexe samenleving
- Beroepsspecialisatie:
o Niet iedereen hoefde landbouwer te zijn
o Ambachtslui:
potten in aardewerk
gespecialiseerde werktuigen
geweven stoffen
o Handelaars: ruilhandel
landbouwproducten en gebruiksvoorwerpen
ruilen tegen grondstoffen en luxeproducten
- Ontstaan stadstaten
o Wanneer: 3500 v.C.
o Wat: - stad met omliggende akkers
met eigen bestuur: - koning
- priesters
- ambtenaren
- soldaten
1
, - Centraal = de tempel
o Leveren van belastingen in natura
Deel geofferd door priesters aan goden
Gebruiken om medewerkers koning te vergoeden
Voedselvoorraden aanleggen
Luxueus hofleven mogelijk maken
o Kunstenaars die voor elite kunstwerken maken
- Koning vaardigt wetten uit
o Doel: orde in complexe samenleving bewaren
Ontstaan complexe samenleving vanaf 3500 v.C.
Vier domeinen beïnvloeden mekaar
Hoe ontstond in deze complexe samenleving het schrift?
Schrift
- Evolutie schrift
o Vanaf 3500 v.C. behoefte schrift
o Evolutie:
Beeldschrift: met pictogrammen op kleitabletten
Later: spijkerschrift (spijkervorm met riet op natte klei)
o Scholen:
Opleiden van schrijvers
Kinderen van elite leren er lezen en schrijven
- Gebruik binnen het bestuur:
o Belanglijsten
o Wetboeken
o Procesverslagen
= duizenden archeologische bronnen
o Contracten
o Boerenkalenders
o Mythe
Belang geschreven bronnen
Oudste geschreven bronnen
= einde prehistorie
= begin geschiedenis
Wel betrouwbaarheid steeds
onderzoeken
Blijvend belang ongeschreven bronnen
2
De eerste complexe samenleving in Mesopotamië (vanaf 3500 v.C.)
Hoe pasten landbouwers in Mesopotamië hun nat. omgeving aan om tot grotere opbrengsten te komen?
Irrigatielandbouw
- Ontstaan landbouw:
o Wanneer? 8500 v.C.
o Waar? Vruchtbare Halvemaan
Overgangszone valleien en bergen
Verspreiding in Mesopotamië = Tweestromenland
Tigris en Eufraat in dor woestijnland
Jaarlijkse overstromingen = vruchtbaar slib
Landbouw in vruchtbare zones
- Irrigatielandbouw:
o Systeem van: - kanaaltjes
- dijken
- schotten
- sjadoefs: hefboom met emmer
o Water leiden naar de verdergelegen akkers
Vergroten vruchtbaarheid van gronden
Nieuwe akkers verder van de rivier
Landbouwoverschotten: Oogst werd groter dan nodig is voor lokale bevolking
Hoe leidden grotere landbouwopbrengsten in Mesopotamië tot een complexe samenleving?
Complexe samenleving
- Beroepsspecialisatie:
o Niet iedereen hoefde landbouwer te zijn
o Ambachtslui:
potten in aardewerk
gespecialiseerde werktuigen
geweven stoffen
o Handelaars: ruilhandel
landbouwproducten en gebruiksvoorwerpen
ruilen tegen grondstoffen en luxeproducten
- Ontstaan stadstaten
o Wanneer: 3500 v.C.
o Wat: - stad met omliggende akkers
met eigen bestuur: - koning
- priesters
- ambtenaren
- soldaten
1
, - Centraal = de tempel
o Leveren van belastingen in natura
Deel geofferd door priesters aan goden
Gebruiken om medewerkers koning te vergoeden
Voedselvoorraden aanleggen
Luxueus hofleven mogelijk maken
o Kunstenaars die voor elite kunstwerken maken
- Koning vaardigt wetten uit
o Doel: orde in complexe samenleving bewaren
Ontstaan complexe samenleving vanaf 3500 v.C.
Vier domeinen beïnvloeden mekaar
Hoe ontstond in deze complexe samenleving het schrift?
Schrift
- Evolutie schrift
o Vanaf 3500 v.C. behoefte schrift
o Evolutie:
Beeldschrift: met pictogrammen op kleitabletten
Later: spijkerschrift (spijkervorm met riet op natte klei)
o Scholen:
Opleiden van schrijvers
Kinderen van elite leren er lezen en schrijven
- Gebruik binnen het bestuur:
o Belanglijsten
o Wetboeken
o Procesverslagen
= duizenden archeologische bronnen
o Contracten
o Boerenkalenders
o Mythe
Belang geschreven bronnen
Oudste geschreven bronnen
= einde prehistorie
= begin geschiedenis
Wel betrouwbaarheid steeds
onderzoeken
Blijvend belang ongeschreven bronnen
2
