Anatomie en fysiologie: deel 2
Anatomie & fysiologie: deel 2
Anatomie & fysiologie: deel 2 .......................................................................................................................... 1
Zenuwstelsel .................................................................................................................................................... 3
1. Indeling ..................................................................................................................................................... 3
2. Zenuwstelsel- & weefsel............................................................................................................................ 3
3. Ruggenmerg = medulla spinalis ................................................................................................................ 8
4. Reflexen .................................................................................................................................................. 11
5. Hersenstam ............................................................................................................................................. 12
6. Kleine hersenen = Cerebellum ................................................................................................................. 14
7. Tussenhersenen = Diëncephalon ............................................................................................................. 14
8. Grote hersenen = Cerebrum .................................................................................................................... 14
9. Vegetatief zenuwstelsel = autonoom zenuwstelsel ................................................................................ 16
10. Hersenvliezen = meningen ................................................................................................................. 17
11. Liquorsysteem .................................................................................................................................... 18
12. Vascularisatie ..................................................................................................................................... 20
Farmacologie bij het zenuwstelsel.................................................................................................................... 21
Sensorisch systeem ........................................................................................................................................ 22
1. Sensor: verschil sensibel en sensorisch! .................................................................................................. 22
2. Exteroreceptoren: Vijf zintuigen ............................................................................................................. 23
Neus.................................................................................................................................................................. 23
Tong.................................................................................................................................................................. 23
Huid .................................................................................................................................................................. 23
Ogen ................................................................................................................................................................. 23
Oren .................................................................................................................................................................. 27
Farmaca............................................................................................................................................................ 28
Motorisch systeem ......................................................................................................................................... 28
1. Bot / skelet .............................................................................................................................................. 28
2. Botverbindingen ...................................................................................................................................... 28
3. Beenderen en botverbindingen v.h. hoofd.............................................................................................. 29
4. Beenderen en botverbindingen v.d. romp .............................................................................................. 29
5. Beenderen en botverbindingen van de bovenste extremiteiten ............................................................ 31
6. Beenderen en botverbindingen van de onderste extremiteiten............................................................. 32
7. Spieren en pezen ..................................................................................................................................... 32
8. Spierstelsel: zie afbeeldingen cursus ....................................................................................................... 33
Farmacolgie ...................................................................................................................................................... 35
Hormoonstelsel .............................................................................................................................................. 35
1
,Anatomie en fysiologie: deel 2
1. Werking van hormonen .......................................................................................................................... 35
2. Hypofyse ................................................................................................................................................. 36
3. Epifyse = pijnappelklier ........................................................................................................................... 37
4. Schildklier ................................................................................................................................................ 37
5. Bijschildklieren = parathyreoïdea ............................................................................................................ 38
6. Bijnieren = Glandulae ad-renales ............................................................................................................ 38
Farmacologie bij het hormoonstelsel ............................................................................................................... 39
De huid........................................................................................................................................................... 39
1. Epidermis = opperhuid ............................................................................................................................ 39
2. Dermis = lederhuid .................................................................................................................................. 40
3. Subcutis/hypodermis = onderhuis ........................................................................................................... 40
4. Vascularisatie = vaatvoorziening van de huid ......................................................................................... 40
5. Temperatuurregulatie ............................................................................................................................. 40
Farmacologie in de dermatologie ..................................................................................................................... 40
2
,Anatomie en fysiologie: deel 2
Zenuwstelsel
1. Indeling
Vaktermen
Anatomisch
Centraal zenuwstelsel = CZS (Hersenen & RM) Perifeer zenuwstelsel = PZS
• Medulla spinalis = ruggenmerg • Spinale zenuwen =
• Hersenstam ruggenmergzenuw
o Medulla ob longata = verlengde merg • Craniale zenuwen =
o Pons = brug hersenzenuwen
o Mes encefalon = middenhersenen o Bv. Nervus Vagus X
• Cerebellum = kleine hersenen
• Diencefalon = tussenhersenen
• Cerebrum = grote hersenen
Fysiologisch
Richting van het signaal & soorten neuronen
Vegetatief = onwillekeurig = autonoom Animaal = willekeurig
Regulatie en coördinatie stelsels Integratie tussen individu en omgeving
• Orthosympaticus (OS)
o Vechten, vluchten
• Parasympaticus (PS)
o Rust & herstel
At ferent Et ferent
Perifeer -> centraal Centraal -> perifeer
Aanvoerend naar CZS Wegvoerend CZS
Stijgende banen (sensorisch neuron) Dalende banen (motorisch neuron)
Schakelneuronen of schakkelcellen: schakelingen tussen verschillende neuronen
2. Zenuwstelsel- & weefsel
A. Neuronen = zenuwcellen
B. Gliacellen = hulp- en steuncellen in zenuwweefsel CZS
C. Grijze en witte stof
A. Geleidende cellen: neuronen = zenuwcellen
Zenuwcellen
• Dendrieten
o Uitlopers, niet gemyeliniseerd
• Cellichaam
• Neuriet (onderdeel axon)
o Omgeven door myeline schede
▪ Myeline = isolerende cilinder rond zenuwuitloper (wit)
• Versnelt de prikkelgeleiding
• Celmembranen
o Gliacellen (CZS)
3
, Anatomie en fysiologie: deel 2
o Schwanncellen (PZS)
o Knoop v. Ranvier = gebied waar myelineschede v.e. axon is onderbroken ->
versnellen v.d. prikkelgeleiding
• Synaps: plaats van prikkel- of impulsoverdracht (overdracht = transmissie)
• Neurotransmitter, mediator = chemische verbinding die door één neuron wordt
afgegeven & membraanpotentiaal v.e. ander neuron verandert-> signaal tussen cellen
overdragen
• MS of multiple sclerose
o Myelineschede wordt afgebroken
o Gevolg: problemen prikkeloverdracht
Ontstaan v.d. actiepotentiaal
Rust
• Cel gepolariseerd = rustpotentiaal = membraanpotentiaal v.e. normale cel onder
homeostatische omstandigheden
• Buiten celmembraan meer + geladen, dan in cel
• Positief geladen deeltje = kation (Na+ buiten cel, K+ in de cel)
Prikkeling
• Depolarisatie = verandering v.d. membraanpotentiaal waarbij deze verandert van een
negatieve waarde naar 0
o Na+ stroomt naar binnen = natrium influx
▪ In cel meer Na+ dan buiten cel
• Actiepotentiaal = verandering v.d. membraanpotentiaal, begint met verandering
doorlaatbaarheid v.d. membraan voor Na ionen
• Repolarisatie = terugkeer v.d. membraanpotentiaal naar de rustpotentiaal
• Membraanpotentiaal = het potentiaalverschil aan weerszijden v.d. celmembraan, een
potentiaalverschil dat het gevolg is van een ongelijke verdeling van positieve en
negatieve ionen aan weerszijden v.d. celmbraan
Voortgeleiding van een actiepotentiaal -> Zie handboek Martini p 304-305
Actiepotentiaal = voortplantende veranderingen in de membraanpotentiaal
4
Anatomie & fysiologie: deel 2
Anatomie & fysiologie: deel 2 .......................................................................................................................... 1
Zenuwstelsel .................................................................................................................................................... 3
1. Indeling ..................................................................................................................................................... 3
2. Zenuwstelsel- & weefsel............................................................................................................................ 3
3. Ruggenmerg = medulla spinalis ................................................................................................................ 8
4. Reflexen .................................................................................................................................................. 11
5. Hersenstam ............................................................................................................................................. 12
6. Kleine hersenen = Cerebellum ................................................................................................................. 14
7. Tussenhersenen = Diëncephalon ............................................................................................................. 14
8. Grote hersenen = Cerebrum .................................................................................................................... 14
9. Vegetatief zenuwstelsel = autonoom zenuwstelsel ................................................................................ 16
10. Hersenvliezen = meningen ................................................................................................................. 17
11. Liquorsysteem .................................................................................................................................... 18
12. Vascularisatie ..................................................................................................................................... 20
Farmacologie bij het zenuwstelsel.................................................................................................................... 21
Sensorisch systeem ........................................................................................................................................ 22
1. Sensor: verschil sensibel en sensorisch! .................................................................................................. 22
2. Exteroreceptoren: Vijf zintuigen ............................................................................................................. 23
Neus.................................................................................................................................................................. 23
Tong.................................................................................................................................................................. 23
Huid .................................................................................................................................................................. 23
Ogen ................................................................................................................................................................. 23
Oren .................................................................................................................................................................. 27
Farmaca............................................................................................................................................................ 28
Motorisch systeem ......................................................................................................................................... 28
1. Bot / skelet .............................................................................................................................................. 28
2. Botverbindingen ...................................................................................................................................... 28
3. Beenderen en botverbindingen v.h. hoofd.............................................................................................. 29
4. Beenderen en botverbindingen v.d. romp .............................................................................................. 29
5. Beenderen en botverbindingen van de bovenste extremiteiten ............................................................ 31
6. Beenderen en botverbindingen van de onderste extremiteiten............................................................. 32
7. Spieren en pezen ..................................................................................................................................... 32
8. Spierstelsel: zie afbeeldingen cursus ....................................................................................................... 33
Farmacolgie ...................................................................................................................................................... 35
Hormoonstelsel .............................................................................................................................................. 35
1
,Anatomie en fysiologie: deel 2
1. Werking van hormonen .......................................................................................................................... 35
2. Hypofyse ................................................................................................................................................. 36
3. Epifyse = pijnappelklier ........................................................................................................................... 37
4. Schildklier ................................................................................................................................................ 37
5. Bijschildklieren = parathyreoïdea ............................................................................................................ 38
6. Bijnieren = Glandulae ad-renales ............................................................................................................ 38
Farmacologie bij het hormoonstelsel ............................................................................................................... 39
De huid........................................................................................................................................................... 39
1. Epidermis = opperhuid ............................................................................................................................ 39
2. Dermis = lederhuid .................................................................................................................................. 40
3. Subcutis/hypodermis = onderhuis ........................................................................................................... 40
4. Vascularisatie = vaatvoorziening van de huid ......................................................................................... 40
5. Temperatuurregulatie ............................................................................................................................. 40
Farmacologie in de dermatologie ..................................................................................................................... 40
2
,Anatomie en fysiologie: deel 2
Zenuwstelsel
1. Indeling
Vaktermen
Anatomisch
Centraal zenuwstelsel = CZS (Hersenen & RM) Perifeer zenuwstelsel = PZS
• Medulla spinalis = ruggenmerg • Spinale zenuwen =
• Hersenstam ruggenmergzenuw
o Medulla ob longata = verlengde merg • Craniale zenuwen =
o Pons = brug hersenzenuwen
o Mes encefalon = middenhersenen o Bv. Nervus Vagus X
• Cerebellum = kleine hersenen
• Diencefalon = tussenhersenen
• Cerebrum = grote hersenen
Fysiologisch
Richting van het signaal & soorten neuronen
Vegetatief = onwillekeurig = autonoom Animaal = willekeurig
Regulatie en coördinatie stelsels Integratie tussen individu en omgeving
• Orthosympaticus (OS)
o Vechten, vluchten
• Parasympaticus (PS)
o Rust & herstel
At ferent Et ferent
Perifeer -> centraal Centraal -> perifeer
Aanvoerend naar CZS Wegvoerend CZS
Stijgende banen (sensorisch neuron) Dalende banen (motorisch neuron)
Schakelneuronen of schakkelcellen: schakelingen tussen verschillende neuronen
2. Zenuwstelsel- & weefsel
A. Neuronen = zenuwcellen
B. Gliacellen = hulp- en steuncellen in zenuwweefsel CZS
C. Grijze en witte stof
A. Geleidende cellen: neuronen = zenuwcellen
Zenuwcellen
• Dendrieten
o Uitlopers, niet gemyeliniseerd
• Cellichaam
• Neuriet (onderdeel axon)
o Omgeven door myeline schede
▪ Myeline = isolerende cilinder rond zenuwuitloper (wit)
• Versnelt de prikkelgeleiding
• Celmembranen
o Gliacellen (CZS)
3
, Anatomie en fysiologie: deel 2
o Schwanncellen (PZS)
o Knoop v. Ranvier = gebied waar myelineschede v.e. axon is onderbroken ->
versnellen v.d. prikkelgeleiding
• Synaps: plaats van prikkel- of impulsoverdracht (overdracht = transmissie)
• Neurotransmitter, mediator = chemische verbinding die door één neuron wordt
afgegeven & membraanpotentiaal v.e. ander neuron verandert-> signaal tussen cellen
overdragen
• MS of multiple sclerose
o Myelineschede wordt afgebroken
o Gevolg: problemen prikkeloverdracht
Ontstaan v.d. actiepotentiaal
Rust
• Cel gepolariseerd = rustpotentiaal = membraanpotentiaal v.e. normale cel onder
homeostatische omstandigheden
• Buiten celmembraan meer + geladen, dan in cel
• Positief geladen deeltje = kation (Na+ buiten cel, K+ in de cel)
Prikkeling
• Depolarisatie = verandering v.d. membraanpotentiaal waarbij deze verandert van een
negatieve waarde naar 0
o Na+ stroomt naar binnen = natrium influx
▪ In cel meer Na+ dan buiten cel
• Actiepotentiaal = verandering v.d. membraanpotentiaal, begint met verandering
doorlaatbaarheid v.d. membraan voor Na ionen
• Repolarisatie = terugkeer v.d. membraanpotentiaal naar de rustpotentiaal
• Membraanpotentiaal = het potentiaalverschil aan weerszijden v.d. celmembraan, een
potentiaalverschil dat het gevolg is van een ongelijke verdeling van positieve en
negatieve ionen aan weerszijden v.d. celmbraan
Voortgeleiding van een actiepotentiaal -> Zie handboek Martini p 304-305
Actiepotentiaal = voortplantende veranderingen in de membraanpotentiaal
4
