AA : HT - Maart
Deel 1 : Kosmografie – H3 De aardrotatie
1. De beweging
o DEF : Aardrotatie = schijnbeweging v.d. sterren
2. De gevolgen (v.d. aardrotatie)
2.1. De afwisseling van dag & nacht
Slechts helft v.d. aarde = verlicht
Aarde staat schuin, grens tussen dag & nacht valt niet samen met
aardas
2.2. Het tijdsverschil op aarde
De zonnetijd
o DEF: De ware (theoretische) tijd op basis v.d. stand v.d. zon
Tijd die je meet met zonnewijzer
Als zon hoogste punt bereikt (culmineert) = middag
In O = later, in W = vroeger
Alle punten op dezelfde meridiaan = dezelfde zonnetijd
(andere meridiaan = andere zonnetijd)
Zonnetijd berekenen
1° = 4min
360° = 24u
Bv. 12u in De Panne (2°OL) -> 12.16u in Eupen (6°OL) = 4° verschil
De werkelijke tijd
o DEF: Tijd zoals wij die gebruiken
Aarde = ingedeeld in gordels van 1u (15°/uurgordel)
Tot. = 24 gordels
Uurgordels = aangepast aan staatsgrenzen
- Wegens economische & pol. Redenen = tijdzones
Bv. Bel: Ligt in GMT maar volgt – samen met meeste EU landen - MET.
GEVOLG: lopen we 1 u voor op de zonnetijd
UTC = GMT Universal Time/Greenwich Mean Time
MET = CET Midden-Europese tijd/Central European time
GMT + 1
OET Oost-Europese tijd
GMT + 2
De datumgrens
Als je deze grens oversteekt moet je (24 u) aftrekken (als je van O naar W gaat)
bijtellen (als je van W naar O gaat)
Lijn ligt grotendeels in Grote Oceaan
,DTS = Daylight Saving Time = zomertijd
We gaan nog een uur vooruit
Sinds oliecrisis jaren ’70 (energie besparen)
Kritiek op DTS
Tegen biologische klok
We wijken te veel af v.d. zonnetijd (=natuur)
Toekomst DTS?
Afkschaffing v. zomer/wintertijd
Bv. Omdat er meer verkeersongevallen zijn & niet goed voor dieren die worden
gevoed door mens
2.3. De afplatting v.d. aarde
Aarde = geen perfecte bol => is een geoïde/ellipsoïde
2.4. De plaatsbepaling op aarde
Dankzij aardrotatie kunnen we elk punt op aarde uniek bepalen
Breedteligging/breedtegraad
Hoek t.o.v. evenaar (90°NB - 0° - 90°ZB)
Breedtecirkels/parallellen (lijnen evenwijdig met evenaar)
Cirkels die elk punt op aarde tijdens rotatie beschrijven
Lengteligging/lengtegraad
Hoek t.ov. nulmeridiaan (180° WL – 0° - 180° OL)
Lengtecirkels/meridianen
Halve cirkels met aardas als middellijn v. pool tot pool
2.5. De afbuiging v.d. winden
Winden die v.e. plaats dichter bij evenaar (grote omtreksnelheid) -> plaats
verder v.d. evenaar (kleine omtreksnelheid)
Wind heeft omtreksnelheid v.d. plaats waar hij vertrekt
Lucht die v. evenaar vertrekt = sneller bewegen &
voorlopen
Op Ndl HR wijken winden af naar rechts
Op Zdl HR wijken winden af naar links
Corioliskracht = gevolg v.d. aardrotatie
Kracht die hiervoor verantwoordelijk is
Bewegende voorwerpen boven aarde worden
afgebogen
Deel 1 : Kosmografie – H4 De aardrevolutie
, 1. De beweging
o DEF: Aardrevolutie = het draaien v.d. aarde rond de zon
1.1. Waarnemingen
Zon komt het hoogst boven de horizon in zomer
Zon staat laagst in winter
Verschil in lengte v. dagen doorheen het jaar
Dagen = langst in zomer
Dagen = kortst in winter
Dagen zijn even lang bij begin v. lente & herfst
1.2. Kenmerken v.d. aardrevolutie
A) De baan v.d. aardrevolutie
Aardas: blijft altijd evenwijdig aan zichzelf
Ecliptica vlak: Vlak waarin de baan v.d. aarde rond zon ligt
Gemiddelde afstand tussen aarde & zon:
- 1 A.E. = 150miljn km
Ellips: Vorm v.d. baan die aarde rond zon beschrijft
- Zon zit hierbij in 1 v.d. brandpunten
Aarde = niet altijd even dicht bij zon
Perihelium = als aarde dichtst bij de zon staat
Aphelium = punt waar aarde het verst v.d. zon staat
B) De zin v.d. aardrevolutie
Aarde beweegt tegenwijzerzin rond zon
(meeste bewegingen in ruimte = tegenwijzerzin)
C) De duur v.d. aardrotatie
1 omwenteling v.d. aarde rond de zon = 365 dagen
De afstand tot zon = geen verklaring voor verschil in temperatuur tussen zomer &
winter
D) De positie v.d. aardas bij aardrevolutie
Aardas
Denkbeeldige lijn die Noordpool met zuidpool verbindt (staat schuin op ecliptica vlak)
Hoek hier tussen = inclinatiehoek (23° 27’)
Blijft evenwijdig aan zichzelf tijdens omwenteling
Schuine aardas zorgt voor seizoenen op aarde
2. De gevolgen
Deel 1 : Kosmografie – H3 De aardrotatie
1. De beweging
o DEF : Aardrotatie = schijnbeweging v.d. sterren
2. De gevolgen (v.d. aardrotatie)
2.1. De afwisseling van dag & nacht
Slechts helft v.d. aarde = verlicht
Aarde staat schuin, grens tussen dag & nacht valt niet samen met
aardas
2.2. Het tijdsverschil op aarde
De zonnetijd
o DEF: De ware (theoretische) tijd op basis v.d. stand v.d. zon
Tijd die je meet met zonnewijzer
Als zon hoogste punt bereikt (culmineert) = middag
In O = later, in W = vroeger
Alle punten op dezelfde meridiaan = dezelfde zonnetijd
(andere meridiaan = andere zonnetijd)
Zonnetijd berekenen
1° = 4min
360° = 24u
Bv. 12u in De Panne (2°OL) -> 12.16u in Eupen (6°OL) = 4° verschil
De werkelijke tijd
o DEF: Tijd zoals wij die gebruiken
Aarde = ingedeeld in gordels van 1u (15°/uurgordel)
Tot. = 24 gordels
Uurgordels = aangepast aan staatsgrenzen
- Wegens economische & pol. Redenen = tijdzones
Bv. Bel: Ligt in GMT maar volgt – samen met meeste EU landen - MET.
GEVOLG: lopen we 1 u voor op de zonnetijd
UTC = GMT Universal Time/Greenwich Mean Time
MET = CET Midden-Europese tijd/Central European time
GMT + 1
OET Oost-Europese tijd
GMT + 2
De datumgrens
Als je deze grens oversteekt moet je (24 u) aftrekken (als je van O naar W gaat)
bijtellen (als je van W naar O gaat)
Lijn ligt grotendeels in Grote Oceaan
,DTS = Daylight Saving Time = zomertijd
We gaan nog een uur vooruit
Sinds oliecrisis jaren ’70 (energie besparen)
Kritiek op DTS
Tegen biologische klok
We wijken te veel af v.d. zonnetijd (=natuur)
Toekomst DTS?
Afkschaffing v. zomer/wintertijd
Bv. Omdat er meer verkeersongevallen zijn & niet goed voor dieren die worden
gevoed door mens
2.3. De afplatting v.d. aarde
Aarde = geen perfecte bol => is een geoïde/ellipsoïde
2.4. De plaatsbepaling op aarde
Dankzij aardrotatie kunnen we elk punt op aarde uniek bepalen
Breedteligging/breedtegraad
Hoek t.o.v. evenaar (90°NB - 0° - 90°ZB)
Breedtecirkels/parallellen (lijnen evenwijdig met evenaar)
Cirkels die elk punt op aarde tijdens rotatie beschrijven
Lengteligging/lengtegraad
Hoek t.ov. nulmeridiaan (180° WL – 0° - 180° OL)
Lengtecirkels/meridianen
Halve cirkels met aardas als middellijn v. pool tot pool
2.5. De afbuiging v.d. winden
Winden die v.e. plaats dichter bij evenaar (grote omtreksnelheid) -> plaats
verder v.d. evenaar (kleine omtreksnelheid)
Wind heeft omtreksnelheid v.d. plaats waar hij vertrekt
Lucht die v. evenaar vertrekt = sneller bewegen &
voorlopen
Op Ndl HR wijken winden af naar rechts
Op Zdl HR wijken winden af naar links
Corioliskracht = gevolg v.d. aardrotatie
Kracht die hiervoor verantwoordelijk is
Bewegende voorwerpen boven aarde worden
afgebogen
Deel 1 : Kosmografie – H4 De aardrevolutie
, 1. De beweging
o DEF: Aardrevolutie = het draaien v.d. aarde rond de zon
1.1. Waarnemingen
Zon komt het hoogst boven de horizon in zomer
Zon staat laagst in winter
Verschil in lengte v. dagen doorheen het jaar
Dagen = langst in zomer
Dagen = kortst in winter
Dagen zijn even lang bij begin v. lente & herfst
1.2. Kenmerken v.d. aardrevolutie
A) De baan v.d. aardrevolutie
Aardas: blijft altijd evenwijdig aan zichzelf
Ecliptica vlak: Vlak waarin de baan v.d. aarde rond zon ligt
Gemiddelde afstand tussen aarde & zon:
- 1 A.E. = 150miljn km
Ellips: Vorm v.d. baan die aarde rond zon beschrijft
- Zon zit hierbij in 1 v.d. brandpunten
Aarde = niet altijd even dicht bij zon
Perihelium = als aarde dichtst bij de zon staat
Aphelium = punt waar aarde het verst v.d. zon staat
B) De zin v.d. aardrevolutie
Aarde beweegt tegenwijzerzin rond zon
(meeste bewegingen in ruimte = tegenwijzerzin)
C) De duur v.d. aardrotatie
1 omwenteling v.d. aarde rond de zon = 365 dagen
De afstand tot zon = geen verklaring voor verschil in temperatuur tussen zomer &
winter
D) De positie v.d. aardas bij aardrevolutie
Aardas
Denkbeeldige lijn die Noordpool met zuidpool verbindt (staat schuin op ecliptica vlak)
Hoek hier tussen = inclinatiehoek (23° 27’)
Blijft evenwijdig aan zichzelf tijdens omwenteling
Schuine aardas zorgt voor seizoenen op aarde
2. De gevolgen
