Inleiding
Begripsomschrijving psychomotoriek
Psychomotoriek = de studie van het persoonlijk intentioneel bewegen
→ intentioneel = bewust, we doen dit met een doel
Psychomotoriek = een studie waar de cognitie, motoriek en sociaal-emotionele samenkomt
“ik beweeg doelgericht in interactie met mijn innerlijke zelf en mijn omgeving” -Simons
• Beweeg = motoriek = doen
• Doelgericht = intentioneel = denken
• Interactie = sociale
• Innerlijke zelf = emotionele
3 uitgangspunten (Simons)
• Holistische visie van de mens, een visie die de motorische, cognitieve en affectieve
competenties integreert
• De leer van het menselijk bewegen
• De onderlinge relatie tussen het lichaam, de psyche en de omgeving
1
,Psychomotorische ontwikkeling
Psychomotorische ontwikkeling = de ontwikkeling van de motoriek in relatie tot de cognitieve,
sociaal-affectieve en zuiver motorische elementen
Neuromotorische ontwikkeling
• De hardware van ons psychomotorisch systeem
o Neurologie van ons lichaam
o Anatomie van ons lichaam
• De motoriek = de interne organisatie van de bewegingen
• De neuromotoriek = de interne neurologische organisatie van de beweging (dieper niveau)
o Beide niet voltooid bij de geboorte
• Van reflex naar intentioneel bewegen
o Reflexbewegen: baby grijpt vanaf de geboorte tot de 3 de maand, dan begint de baby
te beseffen hoe vastnemen en loslaten werkt
• De basismotorische mijlpalen
2
,Motorische ontwikkeling
Ruwe onderverdeling
• De grofmotorische ontwikkeling
o Algemeen motorische mijlpalen
o Grote spiergroepen actief
▪ Rollen, kruipen, stappen,…
• De fijnmotorische ontwikkeling
o De arm-handfunctie
o Preciezere bewegingen, specifieke delen van het lichaam
o 1 (kleinere) spierengroep actief
▪ Reiken, grijpen, loslaten, manipuleren
4 bewegingsrichtingen/beweegdimensies van ons lichaam
1) De voor-achterwaartse organisatie
• Belangrijk in interactie met anderen
• Richten van de aandacht
o Op het puntje van je stoel zitten
o Dichter komen om iets te horen
• Overlevingsreactie/stress
Casussen
Impulsieve type
Naar voor bewegen → bv: hand naar voor in de lucht, juf juf juf, ik weet het
Angstig type
Gaat naar achter
2) Boven-onder organisatie
• Belangrijk voor de oprichting en stabiliteit in het staan en het zitten
• Samenwerking tussen je gevoel en je verstand
3) De links-rechts organisatie
• Bewegingen van links naar rechts en het voelen van het onderscheid tussen beide zijden
• Belangrijk in evenwicht en in de evenwichtssturing
• Leren aanvoelen van de twee lichaamshelften, ontdekken van richtingen in de ruimte
• Onderdeel van het lichaamsschema
o Lichaamsschema = wat je lichaam is en hoe het zich gedraagt in de relatie tot de
omgeving
4) De rotatie
• Draaibewegingen vanuit de ruggengraat
• Zorgt voor groter bewegingsbereik rondom ons
3
, Motorisch-cognitieve ontwikkeling
De software van ons psychomotorisch systeem:
• De sensomotorische ontwikkeling
• De perceptuomotorische ontwikkeling
Het senso-perceptuo-cognitief-motorisch integratiesysteem = bewegen en waarnemen zijn
onlosmakelijk met elkaar en met het leerproces (weten wat je waarneemt) verbonden
xxx
Bv: iets aanraken/bewegen om iets waar te nemen
• Van prikkel tot waarneming
• Van sensatie tot perceptie
Visuele perceptie Van kijken naar zien
Auditieve perceptie Van geluid opvangen naar horen
Tactiele systeem Tast
Olfactorisch systeem Reuk
Gustatorisch systeem Smaak
Proprioceptieve systeem Houdingsgevoel, bewegingsgevoel
Vestibulaire systeem Evenwicht (rond de as)
→ sensorische integratie
Voor beweging is het past, proprioceptieve en vestibulaire systeem belangrijk
Cognitief-motorisch leren
Leren is ervaren en ontdekken, al de rest is slechts informatie -Albert Einstein
• Ontdekkende ervaringsgerichte bewegingsactiviteiten
• Valkuil: aanleren zonder het te doen
• Kennen ≠ kunnen ≠ uitvoeren/doen
o Bv: stotteraar leert bij de logopedist een telefoongesprek te voeren, maar die kan
dat niet altijd perfect uitvoeren
• Aanbieden van ontwikkelingskansen
o Soms: ontwikkelingsstimulatie
4
Begripsomschrijving psychomotoriek
Psychomotoriek = de studie van het persoonlijk intentioneel bewegen
→ intentioneel = bewust, we doen dit met een doel
Psychomotoriek = een studie waar de cognitie, motoriek en sociaal-emotionele samenkomt
“ik beweeg doelgericht in interactie met mijn innerlijke zelf en mijn omgeving” -Simons
• Beweeg = motoriek = doen
• Doelgericht = intentioneel = denken
• Interactie = sociale
• Innerlijke zelf = emotionele
3 uitgangspunten (Simons)
• Holistische visie van de mens, een visie die de motorische, cognitieve en affectieve
competenties integreert
• De leer van het menselijk bewegen
• De onderlinge relatie tussen het lichaam, de psyche en de omgeving
1
,Psychomotorische ontwikkeling
Psychomotorische ontwikkeling = de ontwikkeling van de motoriek in relatie tot de cognitieve,
sociaal-affectieve en zuiver motorische elementen
Neuromotorische ontwikkeling
• De hardware van ons psychomotorisch systeem
o Neurologie van ons lichaam
o Anatomie van ons lichaam
• De motoriek = de interne organisatie van de bewegingen
• De neuromotoriek = de interne neurologische organisatie van de beweging (dieper niveau)
o Beide niet voltooid bij de geboorte
• Van reflex naar intentioneel bewegen
o Reflexbewegen: baby grijpt vanaf de geboorte tot de 3 de maand, dan begint de baby
te beseffen hoe vastnemen en loslaten werkt
• De basismotorische mijlpalen
2
,Motorische ontwikkeling
Ruwe onderverdeling
• De grofmotorische ontwikkeling
o Algemeen motorische mijlpalen
o Grote spiergroepen actief
▪ Rollen, kruipen, stappen,…
• De fijnmotorische ontwikkeling
o De arm-handfunctie
o Preciezere bewegingen, specifieke delen van het lichaam
o 1 (kleinere) spierengroep actief
▪ Reiken, grijpen, loslaten, manipuleren
4 bewegingsrichtingen/beweegdimensies van ons lichaam
1) De voor-achterwaartse organisatie
• Belangrijk in interactie met anderen
• Richten van de aandacht
o Op het puntje van je stoel zitten
o Dichter komen om iets te horen
• Overlevingsreactie/stress
Casussen
Impulsieve type
Naar voor bewegen → bv: hand naar voor in de lucht, juf juf juf, ik weet het
Angstig type
Gaat naar achter
2) Boven-onder organisatie
• Belangrijk voor de oprichting en stabiliteit in het staan en het zitten
• Samenwerking tussen je gevoel en je verstand
3) De links-rechts organisatie
• Bewegingen van links naar rechts en het voelen van het onderscheid tussen beide zijden
• Belangrijk in evenwicht en in de evenwichtssturing
• Leren aanvoelen van de twee lichaamshelften, ontdekken van richtingen in de ruimte
• Onderdeel van het lichaamsschema
o Lichaamsschema = wat je lichaam is en hoe het zich gedraagt in de relatie tot de
omgeving
4) De rotatie
• Draaibewegingen vanuit de ruggengraat
• Zorgt voor groter bewegingsbereik rondom ons
3
, Motorisch-cognitieve ontwikkeling
De software van ons psychomotorisch systeem:
• De sensomotorische ontwikkeling
• De perceptuomotorische ontwikkeling
Het senso-perceptuo-cognitief-motorisch integratiesysteem = bewegen en waarnemen zijn
onlosmakelijk met elkaar en met het leerproces (weten wat je waarneemt) verbonden
xxx
Bv: iets aanraken/bewegen om iets waar te nemen
• Van prikkel tot waarneming
• Van sensatie tot perceptie
Visuele perceptie Van kijken naar zien
Auditieve perceptie Van geluid opvangen naar horen
Tactiele systeem Tast
Olfactorisch systeem Reuk
Gustatorisch systeem Smaak
Proprioceptieve systeem Houdingsgevoel, bewegingsgevoel
Vestibulaire systeem Evenwicht (rond de as)
→ sensorische integratie
Voor beweging is het past, proprioceptieve en vestibulaire systeem belangrijk
Cognitief-motorisch leren
Leren is ervaren en ontdekken, al de rest is slechts informatie -Albert Einstein
• Ontdekkende ervaringsgerichte bewegingsactiviteiten
• Valkuil: aanleren zonder het te doen
• Kennen ≠ kunnen ≠ uitvoeren/doen
o Bv: stotteraar leert bij de logopedist een telefoongesprek te voeren, maar die kan
dat niet altijd perfect uitvoeren
• Aanbieden van ontwikkelingskansen
o Soms: ontwikkelingsstimulatie
4
