DOMEIN: JEUGD
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoudsopgave
1. Kinderen en jongeren................................................................................................................................. 5
1.1 2.6 miljoen kinderen en jongere.....................................................................................................................5
1.2 Jeugdcultuur....................................................................................................................................................5
1.2.1 Versierd verdriet......................................................................................................................................5
1.2.2 Geen eerbied en een hang naar luxe.......................................................................................................5
1.2.3 Van Themsche..........................................................................................................................................5
1.2.4 ‘De jongeren’............................................................................................................................................5
1.2.5 Altijd jong.................................................................................................................................................6
1.2.6 Jeugdcultuur, jongerencultuur of jongerensubcultuur............................................................................6
1.2.7 Een beknopte geschiedenis van jeugdcultuur.........................................................................................6
1.2.8 Voor altijd jong: juvenilization en adultification......................................................................................7
1.2.9 Jeugdcultuur en identiteitsvorming.........................................................................................................7
1.2.10 Kenmerken van jeugdcultuur.................................................................................................................7
10.2.11 Jongeren en probleemgedrag..............................................................................................................8
10.2.12 Tot slot: de jeugd van tegenwoordig...................................................................................................8
1.3 Generatiebenadering......................................................................................................................................8
2. Jeugdwerk................................................................................................................................................. 9
2.1 Wat is jeugdwerk?...........................................................................................................................................9
2.2 Missie van het jeugdwerk.............................................................................................................................10
2.3 Iedereen jeugdwerker: het DNA van het jeugdwerk....................................................................................10
2.4 Wat is het effect van jeugdwerk?..................................................................................................................11
2.5 Jeugdwerk met ambitie.................................................................................................................................11
2.6 Overzicht van het Vlaamse jeugdwerk..........................................................................................................12
2.7 Aard van het jeugdwerk................................................................................................................................12
2.8 Vier Vlaamse werksoorten............................................................................................................................13
2.9 Verschillende werkvormen...........................................................................................................................14
2.10 Subsidiëring van het jeugdwerk..................................................................................................................15
2.10.1 Lokaal jeugdwerk..................................................................................................................................15
2.10.2 Projectsubsidies...................................................................................................................................15
3. Geschiedenis van het jeugdwerk.............................................................................................................. 15
1877: Jeugdzorg en jeugdbeweging; de ontdekking van de jeugdvorming........................................................16
Pagina 1 van 47
, 1952: Jeugdhuiswerking gestart; de pluralisering van jeugdwerkvormen.........................................................16
1985: Jeugdwerk vervolg; consolidatie en verbreding jeugdwerk.....................................................................17
4. Jeugdwerk en de 5 B’s.............................................................................................................................. 18
4.1 De jeugdbeweging produceert actieve burgers of andersom?....................................................................18
4.2 Centrale doelstelling is niet toegankelijkheid van het bestaande aanbod, maar wel ontwikkelen van een
bruikbaar aanbod................................................................................................................................................18
4.3 Wat is een kwaliteitsvol aanbod dan?..........................................................................................................18
4.4 Een gebrek aan structurele uitbouw.............................................................................................................18
4.5 Jeugdwerk maakt kind en samenleving socialer...........................................................................................19
5. Jeugdwerk als leeromgeving..................................................................................................................... 20
5.1 Begrippen en definities.................................................................................................................................20
5.2 Over leren en leerprocessen.........................................................................................................................20
5.3 Vorming en kadervorming.............................................................................................................................20
5.4 Erkende kadervormingstrajecten..................................................................................................................20
5.5 Competenties................................................................................................................................................21
6. Beroepenstructuur sociaal-cultureel werk................................................................................................22
7. Jeugdwerk en de 4 functies van het sociaal-cultureel werk.......................................................................23
7.1 Wat is een functie?........................................................................................................................................23
7.2 De vier functies..............................................................................................................................................23
8. Jeugd en maatschappelijke kwetsbaarheid............................................................................................... 24
8.1 Inleiding.........................................................................................................................................................24
8.2 Wat betekent maatschappelijke kwetsbaarheid?........................................................................................24
8.3 Het belang van sociale bindingen.................................................................................................................25
8.4 Bijkomende activerende mechanismen........................................................................................................25
8.5 Dominante cultuur en cultuurvarianten.......................................................................................................26
8.6 Onderzoeksgegevens....................................................................................................................................26
8.7 Omgaan met maatschappelijke kwetsbaarheid............................................................................................27
8.8 Suggesties voor het jeugdwerk.....................................................................................................................27
9. Jeugdwelzijnswerk................................................................................................................................... 28
9.1 Jeugdwelzijnswerk.........................................................................................................................................28
9.2 Wie betaalt?..................................................................................................................................................28
9.3 Troeven..........................................................................................................................................................28
9.4 Uitdagingen...................................................................................................................................................29
9.5 Veranderingen...............................................................................................................................................29
9.6 Jeugd (welzijns)werk & politie......................................................................................................................29
9.7 Straatcultuur..................................................................................................................................................30
9.8 Vooroordelen en racisme..............................................................................................................................31
Pagina 2 van 47
, 9.8.1 Racisme zorgt voor slecht zelfbeeld.......................................................................................................31
9.8.2 Vooroordelen leiden tot vooroordelen..................................................................................................31
9.9 Rol en taak van de jeudg(welzijns)werker....................................................................................................31
10. Jeugdopbouwwerk................................................................................................................................. 32
10.1 Wat is jeugdopbouwwerk?.........................................................................................................................32
10.2 Kenmerken van jeugdopbouwwerk............................................................................................................32
10.3 Presentiebenadering in jeugdopbouwwerk................................................................................................32
11. Open jeugdwerk..................................................................................................................................... 34
11.1 De jeugdhuismethodiek: eigen invulling van 4 functies van sociaal-cultureel werk..................................34
11.2 Verbreding van het landschap: open jeugdwerk........................................................................................34
11.3 Een groeiende verscheidenheid in het jeugdhuislandschap.......................................................................35
12. Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid.................................................................................................... 36
12.1 Coördinatie..................................................................................................................................................36
12.2 Aanspreekpunten jeugd- en kinderrechtenbeleid......................................................................................36
12.3 JoKER...........................................................................................................................................................36
12.4 Beleidsplannen............................................................................................................................................36
12.5 Kinderrechten..............................................................................................................................................37
12.6 Concreet: kinderen als medebrugers, zet lokaal in op kinderrechten........................................................38
13. Sociale grondrechten & jeugdwerk......................................................................................................... 39
14. Deontologie........................................................................................................................................... 40
14.1 Geen beroepsgeheim, maar discretieplicht................................................................................................40
14.2 Het belang van vertrouwen.........................................................................................................................40
14.2.1 De discretieplicht: de regel en de uitzonderingen...............................................................................40
15. Tendens: jeugdwerk als vrijplaats voor experiment................................................................................41
15.1 Wat en waarom deze zoektocht?...............................................................................................................41
15.2 Experiment is gericht op (sociale) innovatie en verandering.....................................................................41
15.3 Experiment als maatschappelijke innovatie...............................................................................................41
15.4 Vanuit een kritisch-emancipatorisch perspectief.......................................................................................41
15.5 Verbinding met andere thematrajecten.....................................................................................................41
15.6 Welke vrijplaatsen?.....................................................................................................................................42
15.7 Enkele maatschappelijk evoluties...............................................................................................................42
15.8 Voor de toekomst….....................................................................................................................................42
15.8.1 Veilige gestructureerde praktijken.......................................................................................................42
15.8.2 Risicovermijdend spel..........................................................................................................................43
15.9 In projecten: resultaatsindicatoren en gekende recepten.........................................................................43
16. Tendens: politisering.............................................................................................................................. 44
16.1 (De)politisering............................................................................................................................................44
Pagina 3 van 47
, 16.2 Kracht van de stem......................................................................................................................................44
16.3 Met een kleine p..........................................................................................................................................44
16.4 Met een grote D..........................................................................................................................................44
16.5 Hoe meer politisering?................................................................................................................................45
16.6 Mythes en realisaties..................................................................................................................................45
17. Tendens: digitaal jeugdwerk................................................................................................................... 46
17.1 Digitaal jeugdwerk: hoe trekken we dat op gang?.....................................................................................46
17.2 Wat betekent digitaal jeugdwerk?..............................................................................................................46
17.3 Welke mogelijkheden brengt het met zich mee?.......................................................................................46
18. Tendens: kruispuntdenken..................................................................................................................... 47
Pagina 4 van 47
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoudsopgave
1. Kinderen en jongeren................................................................................................................................. 5
1.1 2.6 miljoen kinderen en jongere.....................................................................................................................5
1.2 Jeugdcultuur....................................................................................................................................................5
1.2.1 Versierd verdriet......................................................................................................................................5
1.2.2 Geen eerbied en een hang naar luxe.......................................................................................................5
1.2.3 Van Themsche..........................................................................................................................................5
1.2.4 ‘De jongeren’............................................................................................................................................5
1.2.5 Altijd jong.................................................................................................................................................6
1.2.6 Jeugdcultuur, jongerencultuur of jongerensubcultuur............................................................................6
1.2.7 Een beknopte geschiedenis van jeugdcultuur.........................................................................................6
1.2.8 Voor altijd jong: juvenilization en adultification......................................................................................7
1.2.9 Jeugdcultuur en identiteitsvorming.........................................................................................................7
1.2.10 Kenmerken van jeugdcultuur.................................................................................................................7
10.2.11 Jongeren en probleemgedrag..............................................................................................................8
10.2.12 Tot slot: de jeugd van tegenwoordig...................................................................................................8
1.3 Generatiebenadering......................................................................................................................................8
2. Jeugdwerk................................................................................................................................................. 9
2.1 Wat is jeugdwerk?...........................................................................................................................................9
2.2 Missie van het jeugdwerk.............................................................................................................................10
2.3 Iedereen jeugdwerker: het DNA van het jeugdwerk....................................................................................10
2.4 Wat is het effect van jeugdwerk?..................................................................................................................11
2.5 Jeugdwerk met ambitie.................................................................................................................................11
2.6 Overzicht van het Vlaamse jeugdwerk..........................................................................................................12
2.7 Aard van het jeugdwerk................................................................................................................................12
2.8 Vier Vlaamse werksoorten............................................................................................................................13
2.9 Verschillende werkvormen...........................................................................................................................14
2.10 Subsidiëring van het jeugdwerk..................................................................................................................15
2.10.1 Lokaal jeugdwerk..................................................................................................................................15
2.10.2 Projectsubsidies...................................................................................................................................15
3. Geschiedenis van het jeugdwerk.............................................................................................................. 15
1877: Jeugdzorg en jeugdbeweging; de ontdekking van de jeugdvorming........................................................16
Pagina 1 van 47
, 1952: Jeugdhuiswerking gestart; de pluralisering van jeugdwerkvormen.........................................................16
1985: Jeugdwerk vervolg; consolidatie en verbreding jeugdwerk.....................................................................17
4. Jeugdwerk en de 5 B’s.............................................................................................................................. 18
4.1 De jeugdbeweging produceert actieve burgers of andersom?....................................................................18
4.2 Centrale doelstelling is niet toegankelijkheid van het bestaande aanbod, maar wel ontwikkelen van een
bruikbaar aanbod................................................................................................................................................18
4.3 Wat is een kwaliteitsvol aanbod dan?..........................................................................................................18
4.4 Een gebrek aan structurele uitbouw.............................................................................................................18
4.5 Jeugdwerk maakt kind en samenleving socialer...........................................................................................19
5. Jeugdwerk als leeromgeving..................................................................................................................... 20
5.1 Begrippen en definities.................................................................................................................................20
5.2 Over leren en leerprocessen.........................................................................................................................20
5.3 Vorming en kadervorming.............................................................................................................................20
5.4 Erkende kadervormingstrajecten..................................................................................................................20
5.5 Competenties................................................................................................................................................21
6. Beroepenstructuur sociaal-cultureel werk................................................................................................22
7. Jeugdwerk en de 4 functies van het sociaal-cultureel werk.......................................................................23
7.1 Wat is een functie?........................................................................................................................................23
7.2 De vier functies..............................................................................................................................................23
8. Jeugd en maatschappelijke kwetsbaarheid............................................................................................... 24
8.1 Inleiding.........................................................................................................................................................24
8.2 Wat betekent maatschappelijke kwetsbaarheid?........................................................................................24
8.3 Het belang van sociale bindingen.................................................................................................................25
8.4 Bijkomende activerende mechanismen........................................................................................................25
8.5 Dominante cultuur en cultuurvarianten.......................................................................................................26
8.6 Onderzoeksgegevens....................................................................................................................................26
8.7 Omgaan met maatschappelijke kwetsbaarheid............................................................................................27
8.8 Suggesties voor het jeugdwerk.....................................................................................................................27
9. Jeugdwelzijnswerk................................................................................................................................... 28
9.1 Jeugdwelzijnswerk.........................................................................................................................................28
9.2 Wie betaalt?..................................................................................................................................................28
9.3 Troeven..........................................................................................................................................................28
9.4 Uitdagingen...................................................................................................................................................29
9.5 Veranderingen...............................................................................................................................................29
9.6 Jeugd (welzijns)werk & politie......................................................................................................................29
9.7 Straatcultuur..................................................................................................................................................30
9.8 Vooroordelen en racisme..............................................................................................................................31
Pagina 2 van 47
, 9.8.1 Racisme zorgt voor slecht zelfbeeld.......................................................................................................31
9.8.2 Vooroordelen leiden tot vooroordelen..................................................................................................31
9.9 Rol en taak van de jeudg(welzijns)werker....................................................................................................31
10. Jeugdopbouwwerk................................................................................................................................. 32
10.1 Wat is jeugdopbouwwerk?.........................................................................................................................32
10.2 Kenmerken van jeugdopbouwwerk............................................................................................................32
10.3 Presentiebenadering in jeugdopbouwwerk................................................................................................32
11. Open jeugdwerk..................................................................................................................................... 34
11.1 De jeugdhuismethodiek: eigen invulling van 4 functies van sociaal-cultureel werk..................................34
11.2 Verbreding van het landschap: open jeugdwerk........................................................................................34
11.3 Een groeiende verscheidenheid in het jeugdhuislandschap.......................................................................35
12. Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid.................................................................................................... 36
12.1 Coördinatie..................................................................................................................................................36
12.2 Aanspreekpunten jeugd- en kinderrechtenbeleid......................................................................................36
12.3 JoKER...........................................................................................................................................................36
12.4 Beleidsplannen............................................................................................................................................36
12.5 Kinderrechten..............................................................................................................................................37
12.6 Concreet: kinderen als medebrugers, zet lokaal in op kinderrechten........................................................38
13. Sociale grondrechten & jeugdwerk......................................................................................................... 39
14. Deontologie........................................................................................................................................... 40
14.1 Geen beroepsgeheim, maar discretieplicht................................................................................................40
14.2 Het belang van vertrouwen.........................................................................................................................40
14.2.1 De discretieplicht: de regel en de uitzonderingen...............................................................................40
15. Tendens: jeugdwerk als vrijplaats voor experiment................................................................................41
15.1 Wat en waarom deze zoektocht?...............................................................................................................41
15.2 Experiment is gericht op (sociale) innovatie en verandering.....................................................................41
15.3 Experiment als maatschappelijke innovatie...............................................................................................41
15.4 Vanuit een kritisch-emancipatorisch perspectief.......................................................................................41
15.5 Verbinding met andere thematrajecten.....................................................................................................41
15.6 Welke vrijplaatsen?.....................................................................................................................................42
15.7 Enkele maatschappelijk evoluties...............................................................................................................42
15.8 Voor de toekomst….....................................................................................................................................42
15.8.1 Veilige gestructureerde praktijken.......................................................................................................42
15.8.2 Risicovermijdend spel..........................................................................................................................43
15.9 In projecten: resultaatsindicatoren en gekende recepten.........................................................................43
16. Tendens: politisering.............................................................................................................................. 44
16.1 (De)politisering............................................................................................................................................44
Pagina 3 van 47
, 16.2 Kracht van de stem......................................................................................................................................44
16.3 Met een kleine p..........................................................................................................................................44
16.4 Met een grote D..........................................................................................................................................44
16.5 Hoe meer politisering?................................................................................................................................45
16.6 Mythes en realisaties..................................................................................................................................45
17. Tendens: digitaal jeugdwerk................................................................................................................... 46
17.1 Digitaal jeugdwerk: hoe trekken we dat op gang?.....................................................................................46
17.2 Wat betekent digitaal jeugdwerk?..............................................................................................................46
17.3 Welke mogelijkheden brengt het met zich mee?.......................................................................................46
18. Tendens: kruispuntdenken..................................................................................................................... 47
Pagina 4 van 47
