BLOK1: onderzoeksdesign en -methoden
Methodologie & toegepaste biostatistiek 1
Methodologie
- Het proces tussen een wetenschappelijke vraag en het antwoord daarop
Het gaat niet over de inhoud/details van een onderzoek. Het gaat wel over hoe je onderzoek zó doet,
dat je betrouwbare kennis genereert
Doelstelling: richt je onderzoek zo in dat er maar een interpretatie van je gegevens mogelijk is
Toegepaste biostatistiek
- Onderzoek resulteert in verzamelde gegevens (data)
- Wat vertellen deze gegevens je?
o Objectieve beoordeling is van belang, hierbij wil je dus een onafhankelijke
beoordeling van hetgeen dat beoordeeld wordt
Variabiliteit bemoeilijkt objectiviteit
- Mensen zijn allemaal verschillend
- Meetmethoden introduceert variatie
- Je kunt niet iedereen meten
- Heel veel factoren spelen door elkaar heen een rol bij een onderzoek naar gezondheid
(slechte voeding op gezondheid, mensen drinken/roken ook meer en dat speelt dan dus ook
een rol)
o Hiervoor gebruik je statistiek! Ondanks alle variaties een betrouwbare uitspraak
kunnen doen
Kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Kwantitatief
- Gericht op bevestigen of ontkrachten van een onderzoekshypothese (onderzoeksvragen met
een gesloten karakter)
- Statistiek is de scheidsrechter
- Bijv. is er een associatie tussen roken en eten
Kwalitatief
- Vaak gericht op waarom en hoe van menselijk gedrag, wat voor een ideeën heersen er
allemaal binnen een bepaalde groep
- Onderzoeksvragen met een open karakter
- Verschillende antwoorden zijn dus mogelijk
Manieren van meten
- Kwantitatief: meting levert getal op (of wordt via protocol omgezet in getal) rol van
onderzoeker is minimaal
- Kwalitatief: interviews, focusgroepen, observaties; onderzoeker onderdeel van de metingen
Overeenkomst:
- Benadering is beide systematisch: benadering en methode gebruiken die wordt gedeeld
- Volgorde: onderzoeksvraag – gegevensverzameling – analyse – rapportage empirische
cyclus
1
, Kwantitatief onderzoek
Epidemiologie: wetenschap die zich bezighoudt met onderzoek naar gezondheid en ziekte bij
mensen.
- Epi = bij/in
- Demos = bevolking
- Beschrijvende en verklarende epidemiologie
- Binnen de epidemiologie altijd kwantitatief onderzoek!
1. Beschrijvende epidemiologie
Basisbegrippen hiervan zijn pasbaar op ziekte maar ook op risicofactoren. Dus voor de frequentie van
ziekte, maar ook de frequentie van overmatig alcohol gebruik.
De populatie
Onderzoek vindt plaats aan een steekproef van proefpersonen die model staan voor een populatie.
- Geïnteresseerd in een bepaalde groep waar je onderzoek naar wilt doen, dat is je populatie
waarover je iets wilt gaan zeggen
- Je kan nooit een hele populatie nemen daarom neem je een steekproef waarmee je je
onderzoek gaat uitvoeren. Je vertaald uitkomsten in de steekproef naar de hele populatie
uiteindelijk.
- Hierbij hoort een mate van onzekerheid omdat je niet iedereen hebt gemeten. Dit komt terug
bij de statistiek
- Voorbeeld: hoeveel komt HIV voor in Zuid afrika. Populatie = zuid afrika, steekproef = 8000
mensen. Op basis van 8000 mensen wil je iets zeggen over heel zuid afrika
Steekproef = onderzoekspopulatie
Populatie = doelpopulatie
De steekproef wordt altijd beschreven!
- Geeft beeld van de doelpopulatie
- Laat zien naar wie de resultaten generaliseerbaar zijn voor de lezers
Hoe beschrijf je een steekproef?
Het soort meting die je verricht is van belang:
- Kwantitatieve kenmerken: (numeriek, continu)
o Metingen hebben een (af te ronden) getalswaarde
o Lengte, BMI, bloeddruk
- Categoriale kenmerken (geen getal betekenis maar mensen in verschillende categorieën
bijvoorbeeld)
o Metingen in groepen zonder getal betekenis
o In de epidemiologie vaak slechts twee groepen
Geslacht, ziekte, sterfte
o Dan zijn de kenmerken dichotoom (twee kenmerken, dus vrouw/man)
Dichotome kenmerken
Proefpersoon heeft het kenmerk wel of niet
- Uit meerdere proefpersonen valt percentage te berekenen (% is dus samenvatting
steekproef)
- Zo is de omvang van het ‘probleem’ goed te bepalen
2
Methodologie & toegepaste biostatistiek 1
Methodologie
- Het proces tussen een wetenschappelijke vraag en het antwoord daarop
Het gaat niet over de inhoud/details van een onderzoek. Het gaat wel over hoe je onderzoek zó doet,
dat je betrouwbare kennis genereert
Doelstelling: richt je onderzoek zo in dat er maar een interpretatie van je gegevens mogelijk is
Toegepaste biostatistiek
- Onderzoek resulteert in verzamelde gegevens (data)
- Wat vertellen deze gegevens je?
o Objectieve beoordeling is van belang, hierbij wil je dus een onafhankelijke
beoordeling van hetgeen dat beoordeeld wordt
Variabiliteit bemoeilijkt objectiviteit
- Mensen zijn allemaal verschillend
- Meetmethoden introduceert variatie
- Je kunt niet iedereen meten
- Heel veel factoren spelen door elkaar heen een rol bij een onderzoek naar gezondheid
(slechte voeding op gezondheid, mensen drinken/roken ook meer en dat speelt dan dus ook
een rol)
o Hiervoor gebruik je statistiek! Ondanks alle variaties een betrouwbare uitspraak
kunnen doen
Kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden
Kwantitatief
- Gericht op bevestigen of ontkrachten van een onderzoekshypothese (onderzoeksvragen met
een gesloten karakter)
- Statistiek is de scheidsrechter
- Bijv. is er een associatie tussen roken en eten
Kwalitatief
- Vaak gericht op waarom en hoe van menselijk gedrag, wat voor een ideeën heersen er
allemaal binnen een bepaalde groep
- Onderzoeksvragen met een open karakter
- Verschillende antwoorden zijn dus mogelijk
Manieren van meten
- Kwantitatief: meting levert getal op (of wordt via protocol omgezet in getal) rol van
onderzoeker is minimaal
- Kwalitatief: interviews, focusgroepen, observaties; onderzoeker onderdeel van de metingen
Overeenkomst:
- Benadering is beide systematisch: benadering en methode gebruiken die wordt gedeeld
- Volgorde: onderzoeksvraag – gegevensverzameling – analyse – rapportage empirische
cyclus
1
, Kwantitatief onderzoek
Epidemiologie: wetenschap die zich bezighoudt met onderzoek naar gezondheid en ziekte bij
mensen.
- Epi = bij/in
- Demos = bevolking
- Beschrijvende en verklarende epidemiologie
- Binnen de epidemiologie altijd kwantitatief onderzoek!
1. Beschrijvende epidemiologie
Basisbegrippen hiervan zijn pasbaar op ziekte maar ook op risicofactoren. Dus voor de frequentie van
ziekte, maar ook de frequentie van overmatig alcohol gebruik.
De populatie
Onderzoek vindt plaats aan een steekproef van proefpersonen die model staan voor een populatie.
- Geïnteresseerd in een bepaalde groep waar je onderzoek naar wilt doen, dat is je populatie
waarover je iets wilt gaan zeggen
- Je kan nooit een hele populatie nemen daarom neem je een steekproef waarmee je je
onderzoek gaat uitvoeren. Je vertaald uitkomsten in de steekproef naar de hele populatie
uiteindelijk.
- Hierbij hoort een mate van onzekerheid omdat je niet iedereen hebt gemeten. Dit komt terug
bij de statistiek
- Voorbeeld: hoeveel komt HIV voor in Zuid afrika. Populatie = zuid afrika, steekproef = 8000
mensen. Op basis van 8000 mensen wil je iets zeggen over heel zuid afrika
Steekproef = onderzoekspopulatie
Populatie = doelpopulatie
De steekproef wordt altijd beschreven!
- Geeft beeld van de doelpopulatie
- Laat zien naar wie de resultaten generaliseerbaar zijn voor de lezers
Hoe beschrijf je een steekproef?
Het soort meting die je verricht is van belang:
- Kwantitatieve kenmerken: (numeriek, continu)
o Metingen hebben een (af te ronden) getalswaarde
o Lengte, BMI, bloeddruk
- Categoriale kenmerken (geen getal betekenis maar mensen in verschillende categorieën
bijvoorbeeld)
o Metingen in groepen zonder getal betekenis
o In de epidemiologie vaak slechts twee groepen
Geslacht, ziekte, sterfte
o Dan zijn de kenmerken dichotoom (twee kenmerken, dus vrouw/man)
Dichotome kenmerken
Proefpersoon heeft het kenmerk wel of niet
- Uit meerdere proefpersonen valt percentage te berekenen (% is dus samenvatting
steekproef)
- Zo is de omvang van het ‘probleem’ goed te bepalen
2
