SV Bioveiligheid en zoönose
Examen
- Wat houdt bedrijfshygiëne in bij dierlijke productie
- Belangrijke begrippen
o Hygiëne, bioveiligheid, epizoötiologie,…
- Hoe algemene hygiëne principes omgezet worden i/d praktijk en aangepast worden aan
specifieke bedrijfsvoering
- Wat is essentieel en wat is bijzaak
- Wat zijn de praktische gevolgen v/d aangereikte theorie
DEEL 1: Inleiding tot de bedrijfshygiëne in de dierlijke productie
- Bedrijfshygiëne
• Sleutelelement om te komen tot een succesvolle bedrijfsvoering voor ieder bedrijf waar
dieren aanwezig zijn
- Ongeacht het eindproduct is de aanwezigheid v/e nette omgeving en gezonde dieren en
medewerkers vereist om te komen tot → optimaal bedrijfsrendement
HOOFDSTUK 1: Wat houdt bedrijfshygiëne in
1.1 Noodzaak
• Elke dierenhouders moet bewust zijn v/h belang v/e goede hygiëne in omgang van dieren
o Hygiëne heeft belang voor zowel het dier, het milieu en de mens
▪ Vb. zoönose, voedselintoxicaties,…
• Noodzakelijk omdat
o Veel dieren dicht op elkaar
o Vaak kwetsbare dieren
▪ Meestal jonge dieren
o Veel contact met mensen
o Ziektes gaan makkelijk rond
o Ook mensen kunnen besmet worden
• Gezondheid van dieren → 3 doelen
o Welzijn van dieren
▪ Levensomstandigheden
• Ventilatie
▪ Pijn en lijden
• Dier gezond houden (geen ziekte)
▪ Levensduur
o Productieprestaties
▪ Groei, vruchtbaarheid, melkgift, eileg,…
▪ Medische kosten
▪ Sterfte
o Gezondheid van mensen
▪ Gezondheid personeel
▪ Gezondheid omwonenden
▪ Gezondheid consumenten
▪ Gezondheid wereldbevolking
,1.2 Hygiëne versus bioveiligheid
• Dierhygiëne = alle mogelijke maatregelen en middelen die niet medicamenteus zijn maar zowel
preventief als curatief kan toepassen o/d gezondheid van dieren en mensen te waarborgen
o Zo kan men optimale zoötechnische prestaties (doel) v/d dieren bekomenn
▪ Deze zijn verbonden m/d gezondheid
▪ Welke deze zijn hangt af v/h bedrijf
• Enkel individuele maatregelen (zonder beleid) → hebben minimaal effect
o Gemotiveerd a/d slag gaan → ligt i/d handen v/d medewerkers
Bioveiligheid Bedrijfshygiëne
- Gericht op ziekten - Gericht op alle bevordering van
- Tegengaan insleep, circulatie en gezondheid en prestaties
uitsleep
- In de praktijk hetzelfde
o Beschouwd als synoniemen!!
1.2.1 Bioveiligheid
• Definitie
o = geheel van maatregelen ter voorkoming v/d insleep en verspreiding van ziekten
o Preventieve en soms curatieve maatregelen en middelen
▪ → tegengaan insleep, circulatie en uitsleep ziektes!
• Preventief (profylacties)
o Algemeen → medicamenteus
o Specifiek → niet medicamenteus
• Curatief
o Algemeen → medicamenteus
o Specifiek → niet medicamenteus
o Algemeen tegen ziektes
o Niet medicamenteus
o Voor optimale gezondheid (van dier en mens) en zoötechnische prestaties
• Doel
o Economische winst
o
• Bioveiligheid en bedrijfshygiëne
o Bioveiligheid
▪ Gericht tegen ziektes
▪ Tegengaan van de insleep (ziekte via ander bedrijf) , circulatie en uitsleep
o Bedrijfshygiëne
▪ Gericht op alle bevorderingen van gezondheid en prestaties
o In praktijk het zelfde
o Hier beschouwd als synoniem
, • Voordelen
o Goedkoop
o Eenvoudig
o Weinig bijwerkingen
o Effectief wnr goed gedaan
• Uitdagingen
o Enkel zinvol als algemeen beleid
o Iedereen moet meewerken
o Vereist scholing en motivatie
o “hygiëne is een instelling”
1.3 Agentia en populatie niveaus
1.3.1 Agentia
• Ziekte en ziekteverwekkers = veroorzakers
o Alles wat initieel schade veroorzaakt (evenwicht verstoord) aan org → ziekte
▪ Ziekte → verstoring v/h evenwicht i/e organisme
o Ziekteverwekker / agens → schadelijke invloed die dat evenwicht verstoort
o Infectieuze en niet infectieuze agentia
• Infectieuze agentia
o Prionen →
▪ Verkeerd gevouwen eiwit dat neurodegeneratieve ziektes kan veroorzaken
▪ Stapelen zich op (kunnen niet goed worden afgebroken)
o Virussen
o Bacteriën
o Schimmels
o Parasieten
• Niet infectieuze agentia
o Bodem
▪ Vochtigheid
▪ Vb. rotkreupel
o Water
▪ Botuline
▪ Vb. botulisme
o Voeder
▪ Ca/P
• Vb. hypo/hyper vitaminose, molenaarsziekte,…
o Lucht
▪ Stof, ammoniak overmaat
• Fysische omstandigheden
o Ventilatie
o T
▪ Vooral schommelingen
o Luchtvochtigheid
o Klimaat aanpassen aan diersoort!!
, 1.3.2 Populatie niveaus
• Individueel dier
o Vooral bij paarden en gezelschapsdieren
o Individuele medische behandeling
o Ook individuele preventie
• Bedrijf
o Bij varkens, kippen en runderen
o Groot belang van bioveiligheid
o Rekening houden met
▪ Economisch haalbaar
▪ Praktisch haalbaar
• Algemene dierpopulatie
o Omdat als er ziektes rondgaan elk bedrijf gevaar loopt
▪ Nationaal en internationaal
o Vaak via overheid
▪ Vb. Uitdelen gezondheisstatuten
o Wettelijke ziektebestrijding
▪ Vb. Controles, vaccinatie, eradictie
HOOFDSTUK 2: Belangrijke begrippen
2.1 Profylaxie
• = Preventieve maatregelen met als doel het voorkomen van een ziekte (ipv genezen)
• Onderscheid
o Algemene profylactische maatregelen
▪ Gericht tegen pathogenen (geen specifiek pathogeen)
▪ Vb. reinigen en ontsmetten (R & O)
o Specifieke profylactische maatregelen
▪ Gericht tegen 1 bepaalde ziekte
2.2 (Sub)klinische ziekte
• Verschil
o Klinisch ziek
▪ Duidelijke symptomen
o Subklinisch ziek
▪ Geen duidelijke symptomen
▪ Dier is ziek (ondervind schade), maar geen duidelijke sympt
• Niet omdat men het niet ziet, dat er geen ziektekiemen zijn
• Alleen klinisch ziek dier behandelen → niet efficiënt
• Preventieve maatregelen altijd nodig!
o Vb. gezwollen uier tov verhoogd celgetal
o Vb. trombose tov verdikte hartspier
Examen
- Wat houdt bedrijfshygiëne in bij dierlijke productie
- Belangrijke begrippen
o Hygiëne, bioveiligheid, epizoötiologie,…
- Hoe algemene hygiëne principes omgezet worden i/d praktijk en aangepast worden aan
specifieke bedrijfsvoering
- Wat is essentieel en wat is bijzaak
- Wat zijn de praktische gevolgen v/d aangereikte theorie
DEEL 1: Inleiding tot de bedrijfshygiëne in de dierlijke productie
- Bedrijfshygiëne
• Sleutelelement om te komen tot een succesvolle bedrijfsvoering voor ieder bedrijf waar
dieren aanwezig zijn
- Ongeacht het eindproduct is de aanwezigheid v/e nette omgeving en gezonde dieren en
medewerkers vereist om te komen tot → optimaal bedrijfsrendement
HOOFDSTUK 1: Wat houdt bedrijfshygiëne in
1.1 Noodzaak
• Elke dierenhouders moet bewust zijn v/h belang v/e goede hygiëne in omgang van dieren
o Hygiëne heeft belang voor zowel het dier, het milieu en de mens
▪ Vb. zoönose, voedselintoxicaties,…
• Noodzakelijk omdat
o Veel dieren dicht op elkaar
o Vaak kwetsbare dieren
▪ Meestal jonge dieren
o Veel contact met mensen
o Ziektes gaan makkelijk rond
o Ook mensen kunnen besmet worden
• Gezondheid van dieren → 3 doelen
o Welzijn van dieren
▪ Levensomstandigheden
• Ventilatie
▪ Pijn en lijden
• Dier gezond houden (geen ziekte)
▪ Levensduur
o Productieprestaties
▪ Groei, vruchtbaarheid, melkgift, eileg,…
▪ Medische kosten
▪ Sterfte
o Gezondheid van mensen
▪ Gezondheid personeel
▪ Gezondheid omwonenden
▪ Gezondheid consumenten
▪ Gezondheid wereldbevolking
,1.2 Hygiëne versus bioveiligheid
• Dierhygiëne = alle mogelijke maatregelen en middelen die niet medicamenteus zijn maar zowel
preventief als curatief kan toepassen o/d gezondheid van dieren en mensen te waarborgen
o Zo kan men optimale zoötechnische prestaties (doel) v/d dieren bekomenn
▪ Deze zijn verbonden m/d gezondheid
▪ Welke deze zijn hangt af v/h bedrijf
• Enkel individuele maatregelen (zonder beleid) → hebben minimaal effect
o Gemotiveerd a/d slag gaan → ligt i/d handen v/d medewerkers
Bioveiligheid Bedrijfshygiëne
- Gericht op ziekten - Gericht op alle bevordering van
- Tegengaan insleep, circulatie en gezondheid en prestaties
uitsleep
- In de praktijk hetzelfde
o Beschouwd als synoniemen!!
1.2.1 Bioveiligheid
• Definitie
o = geheel van maatregelen ter voorkoming v/d insleep en verspreiding van ziekten
o Preventieve en soms curatieve maatregelen en middelen
▪ → tegengaan insleep, circulatie en uitsleep ziektes!
• Preventief (profylacties)
o Algemeen → medicamenteus
o Specifiek → niet medicamenteus
• Curatief
o Algemeen → medicamenteus
o Specifiek → niet medicamenteus
o Algemeen tegen ziektes
o Niet medicamenteus
o Voor optimale gezondheid (van dier en mens) en zoötechnische prestaties
• Doel
o Economische winst
o
• Bioveiligheid en bedrijfshygiëne
o Bioveiligheid
▪ Gericht tegen ziektes
▪ Tegengaan van de insleep (ziekte via ander bedrijf) , circulatie en uitsleep
o Bedrijfshygiëne
▪ Gericht op alle bevorderingen van gezondheid en prestaties
o In praktijk het zelfde
o Hier beschouwd als synoniem
, • Voordelen
o Goedkoop
o Eenvoudig
o Weinig bijwerkingen
o Effectief wnr goed gedaan
• Uitdagingen
o Enkel zinvol als algemeen beleid
o Iedereen moet meewerken
o Vereist scholing en motivatie
o “hygiëne is een instelling”
1.3 Agentia en populatie niveaus
1.3.1 Agentia
• Ziekte en ziekteverwekkers = veroorzakers
o Alles wat initieel schade veroorzaakt (evenwicht verstoord) aan org → ziekte
▪ Ziekte → verstoring v/h evenwicht i/e organisme
o Ziekteverwekker / agens → schadelijke invloed die dat evenwicht verstoort
o Infectieuze en niet infectieuze agentia
• Infectieuze agentia
o Prionen →
▪ Verkeerd gevouwen eiwit dat neurodegeneratieve ziektes kan veroorzaken
▪ Stapelen zich op (kunnen niet goed worden afgebroken)
o Virussen
o Bacteriën
o Schimmels
o Parasieten
• Niet infectieuze agentia
o Bodem
▪ Vochtigheid
▪ Vb. rotkreupel
o Water
▪ Botuline
▪ Vb. botulisme
o Voeder
▪ Ca/P
• Vb. hypo/hyper vitaminose, molenaarsziekte,…
o Lucht
▪ Stof, ammoniak overmaat
• Fysische omstandigheden
o Ventilatie
o T
▪ Vooral schommelingen
o Luchtvochtigheid
o Klimaat aanpassen aan diersoort!!
, 1.3.2 Populatie niveaus
• Individueel dier
o Vooral bij paarden en gezelschapsdieren
o Individuele medische behandeling
o Ook individuele preventie
• Bedrijf
o Bij varkens, kippen en runderen
o Groot belang van bioveiligheid
o Rekening houden met
▪ Economisch haalbaar
▪ Praktisch haalbaar
• Algemene dierpopulatie
o Omdat als er ziektes rondgaan elk bedrijf gevaar loopt
▪ Nationaal en internationaal
o Vaak via overheid
▪ Vb. Uitdelen gezondheisstatuten
o Wettelijke ziektebestrijding
▪ Vb. Controles, vaccinatie, eradictie
HOOFDSTUK 2: Belangrijke begrippen
2.1 Profylaxie
• = Preventieve maatregelen met als doel het voorkomen van een ziekte (ipv genezen)
• Onderscheid
o Algemene profylactische maatregelen
▪ Gericht tegen pathogenen (geen specifiek pathogeen)
▪ Vb. reinigen en ontsmetten (R & O)
o Specifieke profylactische maatregelen
▪ Gericht tegen 1 bepaalde ziekte
2.2 (Sub)klinische ziekte
• Verschil
o Klinisch ziek
▪ Duidelijke symptomen
o Subklinisch ziek
▪ Geen duidelijke symptomen
▪ Dier is ziek (ondervind schade), maar geen duidelijke sympt
• Niet omdat men het niet ziet, dat er geen ziektekiemen zijn
• Alleen klinisch ziek dier behandelen → niet efficiënt
• Preventieve maatregelen altijd nodig!
o Vb. gezwollen uier tov verhoogd celgetal
o Vb. trombose tov verdikte hartspier
