Ondernemingsfinanciering
Deel II: Financieringsbeslissingen
prof. dr. Mark Van Achter
, I. Introductie tot ondernemingsfinanciering en corporate
governance
1ste afbakening van domein:
- Onderscheid eenmanszaak ("zelfstandige") en vennootschap
- Focus op financieringsbeslissingen van vennootschappen
2de afbakening van domein:
- Focus op financieringsbeslissingen genomen door financiële managers
- Onderscheid standpunt onderneming en kapitaalverschaffers (vb. banken of aandeelhouders)
Financieel manager= elke verantwoordelijke voor investings-en of financieringsbeslissing
Europa: Aantal financiële beslissingen
liggen bij Raad van Bestuur
(vb. grote investeringsdossiers) of
Algemene Vergadering
(vb. dividenduitkering)
- Het waarderen van onzekere, toekomstige kasstromen
- Cruciaal voor succes of falen van een bedrijf
- Aspecten:
hoeveel opbrengsten genereert de investering?
welke kosten zijn eraan verbonden?
wanneer? met welk risico?
Doel: financiële middelen mobiliseren en beheren om de financiële doelstellingen van de
onderneming te bereiken
LT financieringsbeslissingen:
- Kapitaalstructuur
- eigen vermogen: autofinanciering extern eigen vermogen o LT-schulden
KT financieringsbeslissingen
, - kasplanning
- lenen en beleggen op KT
Risicobeheer
Financieel manager: rol
• Investerings- en financieringsbeslissingen
onzekerheid inzake kapitaalstructuur (LT financiering)
timing & omvang KT financiering
van opbrengsten
• Technieken om onzekerheid te beperken (risicobeheer)
1. Kapitaal aantrekken (financieringsbeslissingen)
2. Investeringen in de onderneming (investeringsbeslissingen)
3. Geldmiddelen van de activiteiten
4. a) Herinvesteringen van gelden
b) Gelden naar de aandeelhouders en de kredietverstrekkers
Waardecreatie via financieringsbeslissingen
investeringsbeslissingen
• gemakkelijker omkeerbaar
• minder snel financieel voordeel uit te halen omwille van
- marktefficiëntie
- concurrentie in financiële markt
Financiële doelstelling van de onderneming
Maximalisatie marktwaarde van de onderneming
= actuele waarde (present value) van het huidige aandelenkapitaal
= actuele waarde van alle verwachte toekomstige winsten
Niet koste wat het kost:
= Shareholder doctrine vs. stakeholder doctrine:
- ook rekening houden met niet-aandeelhouders
- “stakeholders”: werknemers, klanten, leveranciers, schuldeisers, overheid, etc.
- Goede relaties met stakeholders komen onderneming ten goede
- Door goede relaties met stakeholders kan de manager het doel van maximalisatie van de
aandeelhouderswaarde bereiken (minder conflicten)
• Reputatie-effecten
• Integriteitsbeheer
, • Governance-regels ("deugdelijk bestuur")
Ethiek & Managementobjectieven
“Crime doesn’t pay”:
• WorldCom: 3,8 miljard USD niet geboekt als kosten
• Enron: 1,7 miljard USD verborgen verliezen
→ Strengere wetgeving (VS: Sarbanes-Oxley in 2002)
• Europa: Parmalat, Ahold
• België: Lernout & Hauspie Speech Products, onderzoek FNG Group
• Azië: Hyundai/Kia; Olympus
Agency problemen
• Mogelijke oorzaak fraude/ethische problemen: “principal/agent problemen”
• Delegatie van bestuur: aandeelhouders → management
• Managers treden op als agenten van de aandeelhouders
• Zorgt voor continuïteit: – aandeelhouders kunnen aandelen verkopen – management kan bedrijf
verlaten
• Laat toe bekwaam management te engageren ➔ Maar: verschil in informatie & objectieven
• Oorzaak: scheiding eigendom en management
→ Management heeft soms andere doelstellingen dan maximalisatie waarde van de onderneming
• Agency-kosten – luxe-uitgaven management – streven naar persoonlijke invloed & macht – kosten
voor controle op het management (revisoren) – afkeer van aantrekkelijke, risicovolle projecten
Agency problemen: oplossingen
• Belangen van de stakeholders (aandeelhouders, management, personeel, leveranciers, banken,
klanten,…) lopen niet gelijk
zorgen dat managers én aandeelhouders werken naar hetzelfde doel:
verloning volgens resultaat (incentive pay): aandelenopties bovenop basisloon
grote bonus bij stijging aandelenkoers
• Kritiek: bevordert KT-denken en risicogedrag
: oplossingen Corporate Governance
• Regels van “behoorlijk” of "deugdelijk" bestuur
• “Best practices" inzake vennootschapsstructuur, -organisatie & -werking
• Heldere, eerlijke samenwerking tussen: – management – Raad van Bestuur – aandeelhouders
(meerderheid & minderheid)
Corporate Governance: de Belgische situatie
• weinig of geen aandeelhoudersdebat
• invloed referentieaandeelhouder in grote meerderheid van beursgenoteerde Belgische
ondernemingen
• Langzaam stijgend belang van institutionele beleggers (beleggingsfondsen, pensioenfondsen, …)
Deel II: Financieringsbeslissingen
prof. dr. Mark Van Achter
, I. Introductie tot ondernemingsfinanciering en corporate
governance
1ste afbakening van domein:
- Onderscheid eenmanszaak ("zelfstandige") en vennootschap
- Focus op financieringsbeslissingen van vennootschappen
2de afbakening van domein:
- Focus op financieringsbeslissingen genomen door financiële managers
- Onderscheid standpunt onderneming en kapitaalverschaffers (vb. banken of aandeelhouders)
Financieel manager= elke verantwoordelijke voor investings-en of financieringsbeslissing
Europa: Aantal financiële beslissingen
liggen bij Raad van Bestuur
(vb. grote investeringsdossiers) of
Algemene Vergadering
(vb. dividenduitkering)
- Het waarderen van onzekere, toekomstige kasstromen
- Cruciaal voor succes of falen van een bedrijf
- Aspecten:
hoeveel opbrengsten genereert de investering?
welke kosten zijn eraan verbonden?
wanneer? met welk risico?
Doel: financiële middelen mobiliseren en beheren om de financiële doelstellingen van de
onderneming te bereiken
LT financieringsbeslissingen:
- Kapitaalstructuur
- eigen vermogen: autofinanciering extern eigen vermogen o LT-schulden
KT financieringsbeslissingen
, - kasplanning
- lenen en beleggen op KT
Risicobeheer
Financieel manager: rol
• Investerings- en financieringsbeslissingen
onzekerheid inzake kapitaalstructuur (LT financiering)
timing & omvang KT financiering
van opbrengsten
• Technieken om onzekerheid te beperken (risicobeheer)
1. Kapitaal aantrekken (financieringsbeslissingen)
2. Investeringen in de onderneming (investeringsbeslissingen)
3. Geldmiddelen van de activiteiten
4. a) Herinvesteringen van gelden
b) Gelden naar de aandeelhouders en de kredietverstrekkers
Waardecreatie via financieringsbeslissingen
investeringsbeslissingen
• gemakkelijker omkeerbaar
• minder snel financieel voordeel uit te halen omwille van
- marktefficiëntie
- concurrentie in financiële markt
Financiële doelstelling van de onderneming
Maximalisatie marktwaarde van de onderneming
= actuele waarde (present value) van het huidige aandelenkapitaal
= actuele waarde van alle verwachte toekomstige winsten
Niet koste wat het kost:
= Shareholder doctrine vs. stakeholder doctrine:
- ook rekening houden met niet-aandeelhouders
- “stakeholders”: werknemers, klanten, leveranciers, schuldeisers, overheid, etc.
- Goede relaties met stakeholders komen onderneming ten goede
- Door goede relaties met stakeholders kan de manager het doel van maximalisatie van de
aandeelhouderswaarde bereiken (minder conflicten)
• Reputatie-effecten
• Integriteitsbeheer
, • Governance-regels ("deugdelijk bestuur")
Ethiek & Managementobjectieven
“Crime doesn’t pay”:
• WorldCom: 3,8 miljard USD niet geboekt als kosten
• Enron: 1,7 miljard USD verborgen verliezen
→ Strengere wetgeving (VS: Sarbanes-Oxley in 2002)
• Europa: Parmalat, Ahold
• België: Lernout & Hauspie Speech Products, onderzoek FNG Group
• Azië: Hyundai/Kia; Olympus
Agency problemen
• Mogelijke oorzaak fraude/ethische problemen: “principal/agent problemen”
• Delegatie van bestuur: aandeelhouders → management
• Managers treden op als agenten van de aandeelhouders
• Zorgt voor continuïteit: – aandeelhouders kunnen aandelen verkopen – management kan bedrijf
verlaten
• Laat toe bekwaam management te engageren ➔ Maar: verschil in informatie & objectieven
• Oorzaak: scheiding eigendom en management
→ Management heeft soms andere doelstellingen dan maximalisatie waarde van de onderneming
• Agency-kosten – luxe-uitgaven management – streven naar persoonlijke invloed & macht – kosten
voor controle op het management (revisoren) – afkeer van aantrekkelijke, risicovolle projecten
Agency problemen: oplossingen
• Belangen van de stakeholders (aandeelhouders, management, personeel, leveranciers, banken,
klanten,…) lopen niet gelijk
zorgen dat managers én aandeelhouders werken naar hetzelfde doel:
verloning volgens resultaat (incentive pay): aandelenopties bovenop basisloon
grote bonus bij stijging aandelenkoers
• Kritiek: bevordert KT-denken en risicogedrag
: oplossingen Corporate Governance
• Regels van “behoorlijk” of "deugdelijk" bestuur
• “Best practices" inzake vennootschapsstructuur, -organisatie & -werking
• Heldere, eerlijke samenwerking tussen: – management – Raad van Bestuur – aandeelhouders
(meerderheid & minderheid)
Corporate Governance: de Belgische situatie
• weinig of geen aandeelhoudersdebat
• invloed referentieaandeelhouder in grote meerderheid van beursgenoteerde Belgische
ondernemingen
• Langzaam stijgend belang van institutionele beleggers (beleggingsfondsen, pensioenfondsen, …)
